Skip to content

به پایگاه اینترنتی هدی بلاگ خوش آمدید.


 


مقالات امربه معروف ونهي ازمنكريانظارت عمومي جامعه فرستادن به ایمیل
تاریخ انتشار : 14 دي 1388

محرم،عاشورا،امام حسين عليه السلام وامربه معروف ونهي ازمنكر
0000000000000000
وصيت امام حسين عليه السّلام به محمدحنفيه: بِسْمِ اللّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ،هذا ما اَوْصى بِهِ الْحُسَينُ بْنُ عَلِي اِلى اَخيِهِ مُحَمّدِ بْنِ الْحَنَفِيَّةِ اَنَّ الْحُسَيْنَ يَشْهَدُ اَنْ لا اِلهَ اِلا اللّه وَحَدهُ لا شَرِيْكَ لَهُ وَاَنَّ مُحَمَّدا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ جاءَ بِالْحَقِّ مِنْ عِنْدِهِ وَاَنَّ الْجَنَّةَ حَقُّ وَالنّارَ حَقٌ وَالسَّاعَةَ آتِيَةٌ لارَيْبَ فيها وَاَنَّاللّه يَبْعَثُ مَنْ فِى الْقُبُورِ وَاَنَّى لَمْ اَخْرُجْ اَشِرا وَلا بَطِراً وَلا مُفْسِداً وَلا ظالِماً وَانَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ اْلا صْلاحِ فِى اُمَّةِ جَدِّى صلى اللّه عليه و آله ارِيدُ اَنْ آمُرَ بِالْمَعْرُوفِ وَاَنْهى عَنِ الْمُنْكَرِ وَاَسيرَ بِسِيرَةِ جَدِّى وَاَبى على بْنِ اَبِى طالِبٍ فَمَنْ قَبِلَنى بِقَبُولِ الْحَقِّ فَاللّه اَوْلى بِالْحقِّ وَمَنْ رَدَّ عَلَىّ هذا اَصْبِرُ حَتّى يَقْضِيَ اللّهُ بَيْنِى وَبَيْنَ الْقَومِ وَهُوَ خَيْرُالْحاكِمِينَ وَهذِهِ وَصِيَّتِى اِلَيْكَ يااَخِى وَما تَوْفِيقى اِلاّ بِاللّه عَلَيْهِ تَوَكَّلْتُ وَاَليْهِ اُنِيبُ. امام عليه السلام هنگام حركت از مدينه به سوى مكه اين وصيتنامه را نوشت و با مهر خويش ممهور ساخته به برادرش محمد حنفيه تحويل داد: بِسْمِ اللّه الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ،اين وصيت حسين بن على است به برادرش محمد حنفيه ؛ حسين گواهى مى دهد به توحيد و يگانگى خداوند و گواهى مى دهد كه براى خدا شريكى نيست و شهادت مى دهد كه محمد صلّى اللّه عليه و آله بنده و فرستاده اوست و آيين حق (اسلام) را از سوى خدا (براى جهانيان ) آورده است و شهادت مى دهد كه بهشت و دوزخ حق است و روز جزاء بدون شك به وقوع خواهد پيوست و خداوند همه انسانها را درچنين روزى زنده خواهد نمود)).امام در وصيتنامه اش پس از بيان عقيده خويش درباره توحيد و نبوت و معاد، هدف خود را از اين سفر اين چنين بيان نمود:((و من نه از روى خودخواهى و يا براى خوشگذرانى و نه براى فساد و ستمگرى از مدينه خارج مى گردم بلكه هدف من از اين سفر امر به معروف و نهى از منكر و خواسته ام از اين حركت ، اصلاح مفاسد امت و احيا و زنده كردن سنت و قانون جدم رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و راه و رسم پدرم على بن ابى طالب عليه السلام است . پس هركس اين حقيقت را از من بپذيرد (و از من پيروى كند) راه خدا را پذيرفته است و هركس رد كند (و از من پيروى نكند) من با صبر و استقامت (راه خود را) در پيش خواهم گرفت تا خداوند در ميان من و اين افراد حكم كند كه او بهترين حاكم است . و برادر! اين است وصيت من بر تو و توفيق از طرف خداست ، بر او توكل مى كنم و برگشتم به سوى اوست .
0000000000000000000
«إِنّى لَمْ أَخْرُجْ أَشِرًا وَ لا بَطَرًا وَ لا مُفْسِدًا وَ لا ظالِمًا وَ إِنَّما خَرَجْتُ لِطَلَبِ الاِْصْلاحِ فى أُمَّةِ جَدّى(صلى الله عليه وآله وسلم) أُريدُ أَنْ آمُرَ بِالْمَعْروفِ وَ أَنْهى عَنِ المُنْكَرِ وَ أَسيرَ بِسيرَةِ جَدّى وَ أَبى عَلِىِّ بْنِ أَبيطالب.»: من از روى خودخواهى و خوشگذرانى و يا براى فساد و ستمگرى قيام نكردم، بلكه قيام من براى اصلاح در امّت جدّم مىباشد، مىخواهم امر به معروف و نهى از منكر كنم و به سيره و روش جدّم و پدرم على بن ابيطالب عمل كنم.
000000000000000000
«أَللّهُمَّ إِنَّكَ تَعْلَمُ ما كانَ مِنّا تَنافُسًا فى سُلْطان وَ لاَ الِْتماسًا مِنْ فُضُولِ الْحُطامِ وَ لكِنْ لِنَرُدَّ الْمَعالِمَ مِنْ دينِكَ وَ نُظْهِرَ الاِْصْلاحَ فى بِلادِكَ وَ يَأْمَنَ الْمَظْلُومُونَ مِنْ عِبادِكَ وَ يُعْمَلَ بِفَرائِضِكَ وَ سُنَنِكَ وَ أَحْكامِكَ.»: در باره فلسفه قيامش فرمود :بار خدايا! تو مىدانى كه آنچه از ما اظهار شده براى رقابت در قدرت و دستيابى به كالاى دنيا نيست; بلكه هدف ما اين است كه نشانه هاى دينت را به جاى خود برگردانيم و بلادت را اصلاح نماييم تا ستمديدگان از بندگانت امنيّت يابند و به واجبات و سنّتها و دستورهاى دينت عمل شود.
000000000000000000
«إِنّا أَحَقُّ بِذلِكَ الْحَقِّ المُسْتَحَقِّ عَلَيْنا مِمَّنْ تَوَلاّهُ.»: ما اهل بيت به حكومت و زمامدارى ـ نسبت به كسانى كه آن را تصرّف كرده اند ـ سزاوارتريم.
000000000000000000
«فَلَعَمْرى مَا الاِْمامُ إِلاَّ الْعامِلُ بِالْكِتابِ والاْخِذُ بِالْقِسْطِ وَ الدّائِنُ بِالْحَقِّ وَ الْحابِسُ نَفْسَهُ عَلى ذاتِ اللّهِ.»: به جان خودم سوگند، امام و پيشوا نيست، مگر كسى كه به قرآن عمل كند و راه قسط و عدل را در پيش گيرد و تابع حقّ باشد و خود را در راه رضاى خدا وقف سازد.
000000000000000000
«أَيـُّهَا النّاسُ فَإِنَّكُمْ إِنْ تَتَّقُوا اللّهَ وَ تَعْرِفُوا الْحَقَّ لاَِهْلِهِ يَكُنْ أَرْضى لِلّهِ وَ نَحْنُ أَهْلُ بَيْتِ مُحَمَّد(صلى الله عليه وآله وسلم) أَوْلى بِوِلايَةِ هذَا الاَْمرِ مِنْ هؤُلاءِ المُدَّعينَ ما لَيْسَ لَهُمْ وَ السّائِرينَ بِالْجَوْرِ وَ العُدْوانِ.» اى مردم! اگر شما از خدا بترسيد و حقّ را براى اهلش بشناسيد، اين كار بهتر موجب خشنودى خداوند خواهد بود و ما اهل بيت پيامبر، به ولايت و رهبرى، از اين مدّعيان نالايق و عاملان جور و تجاوز، شايسته تريم.
000000000000000000
«أَيُّهَا النّاسُ إِنَّ رَسُولَ اللّهِ(صلى الله عليه وآله وسلم) قالَ: مَنْ رَأى سُلْطانًا جائِرًا مُسْتَحِلاًّ لِحُرَمِ اللّهِ ناكِثًا لِعَهْدِاللهِ مُخالِفًا لِسُنَّةِ رَسُولِ اللّهِ يَعْمَلُ فى عِبادِ اللّهِ بِالاِْثْمِ وَ الْعُدْوانِ فَلَمْ يُغَيِّرْ عَلَيْهِ بِفِعْل وَ لا قَوْل كانَ حَقًّا عَلَى اللّهِ أَنْ يُدْخِلَهُ مُدْخَلَهُ.»: هان اى مردم! پيامبر خدا فرموده است: كسى كه زمامدارى ستمگر را ببيند كه حرام خدا را حلال مىسازد و عهدش را مىشكند و با سنّت پيامبر(صلى الله عليه وآله وسلم)مخالفت مىورزد و در ميان بندگان خدا بر اساس گناه و تجاوز عمل مىكند، ولى در مقابل او با عمل يا گفتار، اظهار مخالفت ننمايد، بر خداوند است كه او را با همان ظالم در جهنّم اندازد.
@@@@@@@@@@
امربه معروف ونهي ازمنكرازمنظرقرآن كريم
« وَالعصر ، انّ الانسانَ لفی خُسر، الاّ الذینَ آمنوا و عَمِلوا الصالحاتِ و تواصوا بالحقّ و تواصوا بالصبر عصر/ا-3):»
مضمون این آیه این است که اگر امر به معروف ونهی از منکر در جامعه نباشد انسانی که در آن زندگی می کند خاسر است و ضرر و زیان های زیادی متوجه اوست. در آیه ی سوم از این سوره به یکی از نکات مهم در امر به معروف و نهی از منکر نیز اشاره شده است که ابتدا باید خود عمل صالح انجام دهیم و سپس دیگران را به آن دعوت نماییم.
«یا بُنَّیَ اَقم الصلاه و امر بالمعروفِ و انهُ عَنِ المنکرِ وَاصبِر علی ما اصابَکَ انّ ذَلک من عزم الامور لقمان/17:»
در سفارش های لقمان به پسرش در این آیه امر به معروف و نهی از منکر در کنار نماز آورده شده است و این اهمیت امر به معروف و نهی از منکر را بیان می کند که از کار های مهم و اساسی در زندگی بشری است.
« وَلَقد بعثنا فی کلّ امة رسولاً انّ اعبدو الله و اجتنبوا الطاغوت نحل/36:»
در این آیه مهمترین وظایف پیامبران امر به معروف و نهی از منکر ذکر شده است. امر به پرستش خدای یگانه( که از بزرگترین معروف هاست) و نهی از اطاعت طاغوت( که بزرگترین منکر هاست). از اهمیت این دو فریضه ی الهی است که مهمترین اعمال پیامبران به شمار آمده است. زیرا پیامبری بدون هدف امر به معروف و نهی از منکر مبعوث نشده است. ضمناً این آیه به روشنی بیان می کند که بهترین امر به معروف همکاری با حکومت صالح و والاترین نهی از منکر مبارزه با حکومت طاغوتی است.
«الذّینَ اِن مَکّناهم فی الارضِ اَقاموا الصّلاة و آتوا الزّکوةَ و اَمروا بالمعروفِ و نَهَوا عن المنکرِ و لله عاقبة الامور حج/41:»
در آیه ی بالا امر به معروف و نهی از منکر در ردیف بر پاداشتن نماز و ادای زکات قرار گرفته است و ضمناً در اهمیت امر به معروف و نهی از منکر در این آیه همین بس که آمران به معروف و ناهیان از منکر یاران خدا معرفی شده اند. به علاوه این آیه اشاره به یکی از مراتب امر به معروف و نهی از منکر دارد که همان قدرت(مرحله ی توسل به جبر) است.
«کُنتُم خیرَ اُمةٍ اُخرِجَت للناسِ تامرونَ بالمعروفِ و تَنهونَ عن المنکرِ و تومنونَ بالله آل عمران/110:»
خداوند در این آیه می فرماید که شما بهترین امتی بودید که پدید آمدید از این رو که امر به معروف و نهی از منکر می کنید و به خدا ایمان دارید. در این آیه نشانه ی بهترین امت بودن ادای فریضه ی امر به معروف و نهی از منکر است که اگر این دو انجام نگیرید (امت اسلام) بهترین امت نیست. یکی دیگر از اهمیت امر به معروف و نهی از منکر این است که در این آیه قبل از ایمان به خدا آورده شده است که شاید به این خاطر باشد که ایمان کامل به خدا در پرتو امر به معروف و نهی از منکر پدید می آید.
«یَامُرهم بالمعروفِ و یَنهاهُم عن المنکر اعراف/157:»
{ از صفات پیامبر اسلام این است که:} مردم را به سوی خوبی دستور می دهد و از بدی ها باز می دارد. این آیه هم معرف اهمیت امر به معروف و نهی از منکر است؛ زیرا این دو عمل را از صفات پیامبر اسلام( که بهترین مخلوقات خداوند است) می باشد.
« إن الذین یكفرون بایات الله و یقتلون النبیین بغیر حقّ و یقتلون الذین یأمرون بالقسط من الناس فبشرهم بعذاب الیم آل عمران/21:»
معنای آیه: كسانی كه نسبت به آیات خدا كفر می‌ورزند و پیامبران را به ناحق می‌كشند و (نیز) مردمی را كه امر به عدالت می‌كنند، به قتل می‌رسانند، به كیفر دردناك (الهی) بشارت ده.
آیه ی بالا بیانگر جایگاه رفیع آمران به معروف و ناهیان از منکر است. زیرا نام آن ها همراه با نام پیامبران خدا ذکر شده است و همچنین کشتن آن ها عذاب دردناک الهی را به دنبال دارد، زیرا آن ها مردمی هستند که همانند پیامبران به سوی حق دعوت می کنند از بدی ها باز می دارند.

وجوب عینی امر به معروف و نهی از منکردرقرآن:
توبه/71:« و المؤمنون و المؤمنات بعضهم أولیآء بعض یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنكر و یقیمون الصّلوه و یؤتون الزّكوه و یطیعون الله و رسوله أولئك سیرحمهم الله إن الله عزیز حكیم»
معنای آیه: مردان و زنان با ایمان ولی (و یار و یاور) یكدیگرند، امر به معروف و نهی از منكر می‌كنند، نماز را بر پا می‌دارند؛ و زكات را می‌پردازند؛ و خدا و رسولش را اطاعت می‌كنند؛ به زودی خدا آنان را مورد رحمت خویش قرار می‌دهد؛ خداوند توانا و حكیم است.
با توجه به معنی آیه در می یابیم که تمام مردان و زنان مومن(از هر صنف و نژادی که باشند) نسبت به هم حق ولایت دارند و امر به معروف و نهی از منکر می کنند.امر و نهی آنان بر اساس حق ولایتی است که خداوند قرار داده است و هرگز برچسب دخالت بی جا، مزاحمت و فضولی برای این کار روا نیست.جامعه ی به پیشرفت می رسد که در آن همه ی مردان و زنان قیام کنند، طبق ولایت همدیگر را امر و نهی کنند، از خوبی ها شروع کنند و به همه ی نقاط مثبت و منفی توجه کنند.
نکته ی بسیار مهم: اینکه در همه ی آیات امر به معروف بر نهی از منکر مقدم شده است به این خاطر می باشد که وقتی ما کسی را از منکری نهی می کنیم باید یک مسیری برای او انتخاب کنیم تا خوبی ها را از بدی ها تشخیص دهد و راه درست را انتخاب کند. با امر به معروف ما راه راست را برای شخص باز می کنیم تا بعد از اینکه دست از گناه برداشت به سوی خوبی ها روانه شود.

وجوب کفایی بودن درقرآن:
آل عمران/104:« ولتكن منكم امّه یدعون إلی الخیر و یأمرون بالمعروف و ینهون عن المنكر و أولئك هم المفلحون»
معنای آیه: باید از میان شما، جمعی دعوت به نیكی، و امر به معروف و نهی از منكر كنند! و آنها همان رستگارانند.
از آیه ی بالا به روشنی در می یابیم که باید گروهی ویژه باشند تا امر به معروف و نهی از منکر کنند. این گروه باید دارای یک سری امکاناتی باشند که تاثیر امر به معروف و نهی از منکر را دو چندان کنند. حساب این گروه از حساب بقیه ی افراد جداست و دارای امکاناتی چون زبان گویا، علم کافی، قدرت و ... می باشند. «منكم» در این آیه« من» تبعیضیه است. یعنی دلالت بر كفایی بودن این واجب دارد.
مائده/63:« لولا ینهئهم الربنیون و الأحبار عن قولهم الإثم و أكلهم السحت لبئس ما كانوا یصنعون»
معنای آیه: چرا دانشمندان نصاری و علمای یهود، آنها را از سخنان گناه‌ آمیز و خوردن مال حرام، نهی نمی‌كنند! چه زشت است عملی كه انجام می‌دادند.
در این آیه می بینیم که مخاطب سخن ملامت آمیز دانشمندان یهودی و مسیحی هستند که با علم خویش مانع گناهان مردم نشدند. در این آیه به روشنی در می یابیم که وظیفه ی علما و دانشمندان در امر و نهی کردن بسیار بیشتر از مردم عادی می باشد. چون که مردم از آنان حرف شنوی بیشتری دارند تا کسان دیگر. زیرا در نگاه مردم آنان عالم می باشند و از سر بی خردی سخن نمی گویند.

شرایط واجب امر به معروف و نهی از منکر:
در شرایطی است که امر به معروف و نهی از منکر واجب می شود. یعنی ابتدا باید این شرایط را به وجود آوریم و بعد امر و نهی کنیم. امر به معروف و نهی از منکر وقتی واجب می شود که معروف و منکر شناخته شده باشند و فاعل منکر و تارک معروف برکار خود اصرار ورزند و آمر به معروف از ضرر مصون باشد و در آخر احتمال تاثیر امر و نهی در فرد نصیحت شونده باشد.
بقره/44:« أتامرون الناس بالبر و تنسون أنفسكم و أنتم تتلون الكتاب أفلا تعقلون»
معنای آیه: آیا مردم را به نیكی (و ایمان به پیامبری كه صفات او آشكارا در تورات آمده) دعوت می‌كنید، اما خودتان را فراموش می‌نمائید؛ با اینكه شما كتاب (آسمانی) را می‌خوانید! آیا نمی‌اندیشید؟
در آیه ی بالا در می یابیم که باید بین سخن و عمل آمر به معروف و ناهی از منکر هماهنگی وجود داشته باشد تا احتمال تاثیر آن بر فرد نصیحت شونده بالا رود. زیرا اگر خود فرد به گفته هایش عمل نکند می توان بر او خرده گرفت که اگر سخنانت خوب و نیکوست چرا خود بدان عمل نمی کنی؟ و از نشانه های بی عقلی و کم خردی است که شخص به آنچه که سخن می گوید عمل نمی کند.
مائده/63:« لولا ینهئهم الربنیون و الأحبار عن قولهم الإثم و أكلهم السحت لبئس ما كانوا یصنعون»
معنای آیه: چرا دانشمندان نصاری و علمای یهود، آنها را از سخنان گناه‌ آمیز و خوردن مال حرام، نهی نمی‌كنند! چه زشت است عملی كه انجام می‌دادند.
در آیه ی بالا همان طور که قبلاً گفته شد خطاب به علما و داشنمندان است که از علم کافی برای ارشاد مردم برخوردارند. پس در این آیه یکی از شرایط واجب امر به معروف و نهی از منکر را می بینیم که همانا علم داشتن به این دو فریضه ی مهم الهی است.
اعراف/164:« و إذ قالت أمه منهم لم تعظون قوماً الله مهلكهم أو معذّ بهم عذاباً شدیداً قالوا معذره إلی ربكم و لعلّهم یتّقون»
معنای آیه: و هنگامی را كه گروهی از آنها گفتند:« چرا جمعی (گنهكار) را اندرز می‌دهید كه سرانجام خداوند آنها را هلاك خواهد كرد، یا به عذاب شدیدی گرفتار خواهد ساخت» گفتند: «برای اعتذار (و رفع مسؤلیت) در پیشگاه پروردگار شماست، به علاوه شاید آنها (بپذیرند و) تقوا پیشه كنند
در آیه ی بالا می بینیم که هر جا اگر روزنه ی امیدی برای تاثیر امر و نهی وجود داشت باید امر و نهی کنیم و برای خودمان عذری نتراشیم و نباید خود را از زیر بار مسئولیت بیرون آوریم.
اعراف/199:« «خذ العفو و أمر بالعرف و أعرض عن الجهلین»
معنای آیه: (به هر حال) با آنها مدارا كن و عذرشان را بپذیر، و به نیكیها دعوت نما، و از جاهلان روی بگردان (و با آنان ستیز مكن).
آیه ی بالا را که ظاهراً مخاطبش پیامبر اسلام(ص) است می توان به همه ی مسلمانان و مومنان بسط داد. علاوه بر متذکر شدن یکی از مراحل امر به معروف و نهی از منکر در این آیه- که روی برگرداندن است-(بعداً صحبت خواهیم کرد) بر یکی از شرایط واجب امر و نهی کردن نیز اشاره دارد که در آن نباید برای آمر به معروف و ناهی از منکر مفسده ای وجود داشته باشد.
حج/41:« الذین إن مّكّنّهم فی الأرض أقاموا الصّلوه و ءاتوا الزكوه و أمروا بالمعروف و نهوا عن المنكر و لله عقبه الأمور»
معنای آیه: همان كسانی كه هر گاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم نماز را بر پا می‌دارند و زكات می‌دهند و امر به معروف و نهی از منكر می‌كنند و پایان همه كارها از آن خداست.
قدرت بخشیدن در معنای آیه ی بالا را می توان به علم و دانش نسبت به معروف ها و منکر ها (که یکی از شرایط واجب آن است) تعبیر کرد.

اول خودمان را اصلاح کنیم، بعد نزدیکان و بعداً دیگران را:
در فریضه ی امر به معروف و نهی از منکر برای تاثیر بیشتر باید ابتدا خودمان را اصلاح کنیم، سپس نزدیکان و بعد دیگران را. زیرا یکی از شرایط تاثیر امر به معروف و نهی از منکر مصلح بودن آمر به معروف و ناهی از منکر است. اگر ما خودمان صالح نباشیم چطور می توانیم دیگران را ارشاد کنیم؟ آیا نمی گویند که اگر این کاری که ما را به آن دعوت می کنی خوب و پسندیده است چرا خودت و یا نزدیکانت آنرا انجام نمی دهید؟ آری باید ابتدا خودمان صالح باشیم تا امر و نهی ما موثر واقع شود.
بقره/44:« أتامرون الناس بالبر و تنسون أنفسكم و أنتم تتلون الكتاب أفلا تعقلون »
معنای آیه: آیا مردم را به نیكی (و ایمان به پیامبری كه صفات او آشكارا در تورات آمده) دعوت می‌كنید، اما خودتان را فراموش می‌نمائید؛ با اینكه شما كتاب (آسمانی) را می‌خوانید! آیا نمی‌اندیشید؟
صف/2و3 « یأیها الذین ءامنوا لم تقولون ما لا تفعلون - كبر مقتاً عند الله أن تقولوا ما لا تفعلون »
معنای آیه: ای كسانی كه ایمان آورده‌اید. چرا سخنی می‌گوئید كه عمل نمی‌كنید. - نزد خدا بسیار موجب خشم است كه سخنی بگوئید كه عمل نمی‌كنید.
این آیه هم در رابطه با عمل کردن به معروف شخص نصیحت کننده است.
انبیا/52:«اِذ قالَ لابیهِ وَ قَومِهِ ما هذهِ التّماثیلُ الّتی اَنتُم لَها عاکفونَ »
معنای آیه:حضرت ابراهیم همین که{عمو} ی خود را بت پرست دید به او گفت: این مجسمه هایی که شما پابند عبادت آن شده اید چه معنایی دارد؟
این آیه بیان می کند که فریضه ی امر به معروف و نهی از منکر را ابتدا باید از نزدیکان و بستگان خود شروع کنیم.
مریم/55:« و كان یأمر أهله بالصّلوه و الزكوه و كان عند ربه مرضیاً »
معنای آیه: او همواره خانواده‌اش را به نماز و زكات فرمان می‌داد و همواره مورد رضایت پروردگارش بود.
طه/132:« و أمر أهلك بالصّلوه و اصطبر علیها لا نسئلك رزقاً نّحن نرزقك و العقبه للتّقوی »
معنای آیه: خانواده‌ی خود را به نماز فرمان ده؛ و بر انجام آن شكیبا باش، از تو روزی نمی‌خواهیم؛ (بلكه) ما به تو روزی می‌دهیم، و عاقبت نیك برای تقواست.
شعرا/214:« و أنذر عشیرتك الأقربین »
معنای آیه: و خویشاوندان نزدیكت را انذار كن
لقمان/17:« یبنی أقم الصّلوه و أمر بالمعروف و انه عن المنكر و اصبر علی مآ أصابك إن ذلك من عزم الأمور »
معنای آیه: پسرم؛ نماز را بر پادار، و امر به معروف و نهی از منكر كن و در برابر مصایبی كه به تو می‌رسد شكیبا باش كه این از كارهای مهمّ است
این آیات بیانگر آن است که امر به معروف و نهی از منکر را ابتدا باید از خود شروع کنیم و این از نشانه های بی خردی است که به گفته های خود عمل نکنیم. برای تاثیر امر و نهی باید خودمان به انچه که امر و نهی می کنیم عامل باشیم تا الگوی مناسبی برای فرد نصیحت شونده باشیم.بعد از خود باید امر و نهی را از بستگان خود شروع کنیم تا امر به معروف و نهی از منکر ما تاثیر بیشتری داشته باشد.

مراحل و مراتب امر به معروف و نهی از منکر :
در احادیث و روایات اسلامی سه مرحله و مرتبه برای امر به معروف و نهی از منکر ذکر شده است. مرتبه ی اول این است که انسان قلباً از انجام گناه و معصیت تنفر داشته باشد. یعنی وقتی در جایی دید که گناهی دارد انجام می شود باید آن مکان را ترک کرده و از شخص گناهکار متنفر باشد. این تنفر ممکن است با ترک مراوده با او، نگاهی که باعث شود شخص خطاکار بفهمد که گناه کرده است و ... شکل می گیرد. مرتبه ی دوم تذکر با گفتار می باشد که اصطلاحاً مرتبه ی لسانی هم به آن گفته می شود. در این مرحله آمر به معروف و ناهی از منکر با زبان به خلافکار هشدار می دهد و او را به سوی خوبی ها دعوت می می کند. مرتبه سوم وقتی پیش می آید که گفتار عمل نکند ، در این مرحله آمر به معروف و ناهی از منکر با قدرت پیش می رود تا مانع تکرار گناه شود. مهم هدف است که باید برآورده شود.
نسا/63:« أولـئك الذین یعلم اللّه ما فی قلوبهم فأعرض عنهم وعظهم وقل لهم فی أنفسهم قولا بلیغا »
معنای آیه: آنها كسانی هستند كه خدا، آنچه را در دل دارند، می‌داند. از (مجازت) آنان صرف نظر كن؛ و آنها را اندرز ده؛ و با بیانی رسا، نتایج اعمالشان را به آنها گوشزد نما.
این آیه در بیان مراتب امر به معروف و نهی از منكر (اعراض، لسانی) می‌باشد.
اعراف/199:« خذ العفو و أمر بالعرف و أعرض عن الجهلین »
معنای آیه: (به هر حال) با آنها مدارا كن و عذرشان را بپذیر، و به نیكیها دعوت نما، و از جاهلان روی بگردان (و با آنان ستیز مكن)
این آیه در بیان مرتبه ی اول و قلبی(اعراض و روی برگردانی از شخص خطاکار) امر به معروف و نهی از منکر می باشد.
حج/41:« الذین إن مّكّنّهم فی الأرض أقاموا الصّلوه و ءاتوا الزكوه و أمروا بالمعروف و نهوا عن المنكر و لله عقبه الأمور »
معنای آیه: همان كسانی كه هر گاه در زمین به آنها قدرت بخشیدیم نماز را بر پا می‌دارند و زكات می‌دهند و امر به معروف و نهی از منكر می‌كنند و پایان همه كارها از آن خداست.
این آیه در بیان مرتبه ی سوم(مرتبه ی قدرت) در امر به معروف و نهی از منکر می باشد.
حجرات/9:«...فَان بَغَت اِحدیهُما عَلیَ الاُخری فَقاتِلُو اا لَّتی تَبغی حَتّی تَفی ءَ الی امر الله ... »
معنای آیه:اگر در میان شما یک قوم بر دیگری ظلم کرد با آن طایفه ی ظالم بجنگید تا به فرمان خدا باز آید.
آیه در بیان مرتبه ی قدرت در امر به معروف و نهی از منکر می باشد.
عنکبوت/45:« اُتِل ما اوحیَ الیکَ منَ الکتابِ وَ اقمِ الصَّلوةَاِنَّ الصّلوةَ تَنهی عَنِ الفحشاءِ وَالمُنکرِ وَ لَذِکرُ اللهِ اَکبرُ وَ اللهُ یعلمُ نا تَصنعونَ »
معنای آیه:آنچه را که از کتاب به تو وحی شده است تلاوت کن، و نماز به پا دار که از زشتی ها و گناه باز می دارد و یاد خدا بزرگتر است، و خداوند می داند که شما چه کارهایی را انجام می دهید.
0000000000000000
منابع استفاده شده دراين مقاله:
1) امر به معروف و نهی از منکر. تالیف آیت الله حسین نوری و ترجمه ی محمد محمدی اشتهاردی.نشر مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی حوزه ی علمیه ی قم. بهار 1375
2)امر به معروف و نهی از منکر. تالیف حجت الاسلام و المسلمین محسن قرائتی. نشر مرکز فرهنگی درس هایی از قرآن. تابستان1379
3) چند شماره از هفته نامه ی یا لثارات الحسین(ع) به صاحب امتیازی ارگان انصار حزب الله.
4)سایت http://maroofyaran.net/Maaref/quran-didgah.aspx
http://rbc.najva.ir/index.php?topic=2369.0
@@@@@@@@@@@@@@@
از مجموع آيات در اين باب درمي يابيم كه فريضه امر به معروف و نهي از منكر از نظر اسلام بسيار پراهميت است و همه از عالي و داني بايد براي اجراي آن همگام و همصدا شوند. درباره آيات امر و نهي بسيار مي توان نوشت و شرح داد ولي تنها به نكاتي چند بسنده مي كنيم:
1 ـ امر به معروف و نهي از منكر واجب است. اين مسئله از بديهيات است و هيچ يك از مسلمانان در وجوب آن ترديد نكرده است.
2 ـ وجوب اين فريضه در همه اديان بوده و امتهاي گذشته نيز بدان مكلف بوده اند.
3 ـ امر به معروف و نهي از منكر از شوون پيامبري است.
4 ـ ترك اين فريضه علت نابودي جوامع گذشته بوده است.
5 ـ امر به معروف و نهي از منكر از حقوق متقابل مسلمانان است و افراد جامعه اسلامي در برابر آن مسئولند.
6 ـ اين فريضه بر آگاهان واجب تر است چون عالمان دين مسئوليت بيشتري دارند.
7 ـ زنان نيز مكلف به امر به معروف و نهي از منكر هستند.
8 ـ امر به معروف و نهي ازمنكر نيازمند كسب قدرت است.
@@@@@@@@@@@@
امر به معروف و نهي از منكر، مراتب و شيوه هاي آن

با توجه به فلسفه خلقت انسان كه طبق بيان قرآن كريم عبوديت و بندگي است و از طرفي وجه تمايز انسان با ساير موجودات به ناطق و عاقل بودن انسان و حركت او به سوي كمال مي باشد، اهميت و جايگاه اين دو فريضه الهي، يعني امر به معروف و نهي از منكر بيشتر تبيين و روشن مي گردد. از آنجايي‌كه انسان غافل است و به دليل عارض شدن نسيان بسياري از مواردي كه مفيد براي اوست فراموش مي‌كند بنابراين امر به معروف و نهي از منكر جزء ضرورياتي است كه در جهت نيل به كمال براي هر انساني ضرورت پيدا مي كند. به اين جهت است كه حضرت امام محمد باقر(ع) مي فرمايد: «ان الامر بالمعروف و النهي عن المنكر فريضه عظيم بها تقام الفرائض ...» (‌وسائل الشيعه، ج11، ص395.) يعني امر به معروف و نهي از منكر واجب عظيم و بزرگي است كه پابرجايي ساير واجبات به آن بستگي دارد. از تعبير "بها تقام الفرائض" چنين استفاده مي شود كه امر به معروف و نهي از منكر از لوازم حكومت اسلامي به شمار مي رود.

الف- امر به معروف و نهي از منكر در قرآن كريم
به طور كلي مي توان گفت كه ريشه و كليات احكام شرعي را بايد در قرآن كريم و شرح و تفصيل و شاخه هاي آن را در سنت جست. قرآن كريم در آيه هاي فراواني به فريضه امر به معروف و نهي از منكر اشاره كرده است كه در اين جا به برخي از اين آيات مي پردازيم:
1. "يؤمنون بالله و اليوم الآخر و يامرون بالمعروف و ينهون عن المنكر و يسارعون في الخيرات و اولئك من الصالحين"(‌آل عمران- 114.)
به خدا و روز واپسين ايمان مي آورند؛ امر به معروف و نهي از منكر مي كنند؛ و در انجام كارهاي نيك، پيشي مي گيرند؛ و آنها از صالحانند. (قرآن كريم، ترجمه ناصر مكارم شيرازي، قم: انتشارات اميرالمؤمنين(ع)، 1378شمسي، ص64)
2. "ولتكن منكم امه يدعون الي الخير و يامرون بالمعروف و ينهون عن المنكر و اولئك هم المفلحون"(آل عمران- 104.)
بايد از ميان شما، جمعي دعوت به نيكي، و امر به معروف و نهي از منكر كنند. و آنها همان رستگارانند.(قرآن كريم، ترجمه ناصر مكارم شيرازي، قم: انتشارات اميرالمؤمنين(ع)، 1378شمسي، ص63)
3. "كنتم خير امه اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنكر و تؤمنون بالله".(آل عمران- 110.)
شما بهترين امتي بوديد كه به سود انسان‌ها آفريده شده اند،؛ چه اينكه امر به معروف و نهي از منكر مي‌كنيد و به خدا ايمان داريد. (قرآن كريم، ترجمه ناصر مكارم شيرازي، قم: انتشارات اميرالمؤمنين(ع)، 1378شمسي، ص64)
4. "ان الله يامر بالعدل و الاحسان و ايتاء ذي القربي و ينهي عن الفحشاء و المنكر..." (نحل- 90.)
خداوند به عدل و احسان و بخشش به نزديكان فرمان مي دهد؛ و از فحشا و منكر و ستم، نهي مي‌كند..(قرآن كريم، ترجمه ناصر مكارم شيرازي، قم: انتشارات اميرالمؤمنين(ع)، 1378شمسي، ص277.)
از مجموع آيات فوق چنين بر مي آيد كه امر به معروف و نهي از منكر داراي اهميت بسيار زيادي از منظر قرآن كريم مي باشد و همه آحاد جامعه اعم از دولتمردان و عموم مردم را شامل مي شود و به طور كلي از آيات فوق نكات زير را مي توان استنتاج نمود:
1- وجوب امر به معروف و نهي از منكر از بديهيات است و كسي از مسلمانان در آن شك نكرده است.
2- وجوب اين دو فريضه در همه اديان الهي بوده و امت‌هاي گذشته نيز بدان مكلف بوده اند.
3- امر به معروف و نهي از منكر از شئون پيامبري است.
4- ترك امر به معروف و نهي از منكر علت نابودي جوامع گذشته بوده است.
5- امر به معروف و نهي از منكر از حقوق متقابل مسلمانان است و افراد جامعه اسلامي در برابر آن مسئولند.
6- زنان نيز مكلف به امر به معروف و نهي از منكر هستند.
7- امر به معروف و نهي از منكر نيازمند كسب قدرت است.

ب- سير امر به معروف و نهي از منكر از منظر قرآن
به طور كلي اگر آيات قرآن را در مورد امر به معروف و نهي از منكر بررسي كنيم، مي بينيم كه از ذات پاك خداوند صادر شده و پيامبران، حاكمان صالح، مجموعه امت و فرد فرد جامعه موظف به اجراي آن هستند. براي شناخت اين مراتب، رتبه بندي زير قابل توجه است:
1- ذات پاك خداوند متعال: "ان الله يامر بالعدل و الاحسان و ينهي عن الفحشاء و المنكر و البغي ...." (نحل- 90.) در اينجا به خاطر اهميت اين دو فريضه ذات خداوند متعال به عنوان آمر به معروف و ناهي از منكر مي باشد.
2- پيامبر اكرم(ص) " ... يامرهم بالمعروف و ينهاهم عن المنكر.... "(اعراف- 157.) در اين مرتبه خاتم پيامبران حضرت محمد(ص) به اين عنوان انتصاب داده شده است.
3- حاكمان صالح(امامان): "الذين ان مكناهم في الارض اقاموا الصلوه و آتوا الزكوه و امروا بالمعروف و ينهوا عن المنكر ..." (‌حج- 41.) در مرتبه سوم كساني كه قدرت و مكنت در روي زمين به آنان داده شده است موظف به برپاداشتن نماز، پرداختن زكات و امر به معروف و نهي از منكر شده اند.
4- هيئت هاي امر به معروف و نهي از منكر: "و لتكن منكم امه يدعون الي الخير و يامرون بالمعروف و ينهون عن المنكر ..." (‌آل عمران-114.) در مرتبه چهارم گروههايي از مردم كه اين شايستگي را پيدا مي كنند كه ديگران را دعوت به خير و صلاح مي كنند و امر به معروف و نهي از منكر مي كنند.
5- مجموعه امت: "كنتم خير امه اخرجت للناس تامرون بالمعروف و تنهون عن المنكر و تؤمنون بالله ..." (‌آل عمران- 110.) در مرتبه پنجم نيز همه مردم موظف به انجام اين فريضه الهي شده اند، براين اساس تمام آحاد افراد مؤمن و متدين مأمور به انجام اين دو فريضه الهي هستند.

ج- امر به معروف و نهي از منكر از نگاه معصومين(ع)
اگر بررسي عميق در مضامين آيات و روايات اسلامي و معارف ديني داشته باشيم كاملاً مبرهن است كه بيانات معصومين(ع) ترجمان قرآن كريم و تفسير آن است و هر دو از يك منبع سيراب مي‌شوند. در اين زمينه اين دو فريضه‌ الهي را از منظر روايات معصومين(ع) مورد بررسي قرار داده و به بعضي از آنها اشاره مي‌كنيم:
1- قال رسول الله(ص): "... اذا لم يامروا بالمعروف و لم ينهوا عن المنكر ... سلط الله عليهم شرارهم فيدعوا عند ذلك خيارهم فلايستجاب لهم"(تحف العقول، ص51.)
پيامبر اكرم(ص) مي فرمايند: ... زماني كه امر به معروف و نهي از منكر نكردند... خداوند متعال، بدترين و شرورترين آنها را بر آنان مسلط مي كند، پس در اين هنگام دعا مي كنند ولي دعاي آنان مستجاب نمي شود.
2- قال رسول الله(ص): "الا اخبركم عن اقوام ليسوا بانبياء و لا شهداء يغبطهم الناس يوم القيامه بمنازلهم من الله عز و جل، علي منابرهم من نور. قيل: من هم يا رسول الله؟ قال: هم الذين يحببون عبادالله الي الله و يحببون الله الي عباده. قيل: هذا حببوا الله الي عباده فكيف يحببون عبادالله الي الله؟ قال: يامرونهم بما يحب الله و ينهونهم عما يكره الله فاذا اطاعوهم احبهم الله".(مستدرك الوسائل، ج2، ص182.)
پيامبر اكرم(ص) در رابطه با اهميت امر به معروف و نهي از منكر فرمودند: آيا شما را از كساني خبر دهم كه نه انبيا و نه شهدا هستند ولي مردم(انبيا و شهدا) به مقام و مرتبت و جايگاه آنان در پيش خدا كه بر منبرهايي از نور هستند غبطه مي خورند؟ سؤال شد: اي رسول خدا(ص) آنان چه كساني هستنند؟ پيامبر(ص) فرمود: آنان كساني هستند كه بندگان خدا را محبوب خدا و خدا را محبوب بندگانش مي گردانند. سؤال شد: معناي محبوب گردانيدن خدا در پيش بندگانش معلوم است اما چگونه بندگان خدا را محبوب خدا مي گردانند؟ پيامبر(ص) در جواب فرمود: به چيزي كه خداوند متعال دوست دارد دعوت مي كنند و از چيزي كه خداوند متعال بدش مي آيد نهي مي كنند، پس هنگامي كه بندگان خدا، او را اطاعت مي كنند محبوب خدا مي گردند و خداوند متعال آنان را دوست مي دارد.
3- قال رسول الله(ص): "من امر بالمعروف و نهي عن المنكر فهو خليفه الله في ارضه و خليفه رسول الله و خليفه كتابه"(مجمع البيان، ج2، ص486.)
رسول خدا(ص) فرمودند: كسي كه امر به معروف و نهي از منكر كند، جانشين خدا، پيامبر خدا(ص) و كتاب خدا در روي زمين است.
4- قال امير المؤمنين علي(ع): "لاتتركوا الامر باالمعروف و النهي عن المنكر فيول عليكم شراركم".(نهج البلاغه، نامه 47.)
اميرالمؤمنين حضرت علي(ع) فرمودند: امر به معروف و نهي از منكر را رها نكنيد در غير اين صورت بدترين شما بر شما حاكم مي شوند.
5- قال الحسين(ع): "... انما خرجت لطلب الاصلاح في امه جدي، اريد ان آمر بالمعروف و انهي عن المنكر...". (ره توشه راهيان نور ويژه محرم الحرام، قم: انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، 1376شمسي، ص185.)
امام حسين عليه السلام در نامه معروفش به برادرش محمد حنفيه در باره فلسفه قيامش در فرازي مي فرمايد: من براي اصلاح امت جدم رسول خدا(ص) قيام كردم، مي خواهم امر به معروف و نهي از منكر نمايم...
البته در اين باره روايات متعددي وجود دارد كه در اين مجال نمي گنجد.

د- شيوه هاي عملي امر به معروف و نهي از منكر
هدف عمده و اساسي در امر به معروف و نهي از منكر محقق شدن معروف و زدوده شدن منكر است. براي نيل به اين هدف به نظر مي رسد كه بايد به دنبال بهترين و مؤثرترين راهكارها و شيوه هاي عملي بوده باشيم كه در اين راستا موارد زير پيشنهاد مي گردد:
1- شيوه عملي: اولين و مؤثرترين شيوه در امر به معروف و نهي از منكر تبليغ عملي است. يكي از مهمترين عوامل موفقيت پيامبر اكرم(ص) و ائمه(ع) در ترويج و گسترش مكتب، توجه به اين شيوه بوده است. پيامبر اكرم(ص) در اغلب كارها از قبيل كندن خندق، ساختن مسجد و برنامه هاي فرهنگي و اجتماعي و .... قبل از اينكه ديگران را تشويق به اين كار كند خود پيشقدم مي شد، همچنانكه امامان معصوم(ع) به اين طريق عمل مي كردند.
2- احترام به شخصيت افراد: دومين اصلي كه در تأثير امر به معروف و نهي از منكر در خور توجه است، احترام به شخصيت افراد مي باشد. مرتكبان منكر تا وقتي كه متجاهر به گناه نشده اند، و به طور آشكار خود را نيالوده اند محترمند و نبايد به هتك حرمت آنها پرداخت.
3- ارشاد تدريجي: معمولا ما انتظار داريم كساني كه در گرداب منكرات غوطه ور شده اند يك دفعه آنها را از گرداب در آوريم و يك مسلمان ايده آل بسازيم؛ در حالي‌كه تربيت امري تدريجي است و فضايل و رذايل هيچ‌كدام يك مرتبه در جان انسان‌ها به وجود نمي آيند. در حقيقت مي توان گفت كه از علل نزول تدريجي قرآن توجه به اين نكته مهم است، چرا كه قرآن كتاب تربيتي است و براي هدايت انسان‌ها به سوي كمال مطلوب نازل شده است.
4- نرمخويي و محبت: از شيوه هاي مهم و مؤثر در امر به معروف و نهي از منكر، نرمخويي و محبت است؛ خصلتي كه موفقيت پيامبر(ص) بنا به تصريح قرآن كريم مرهون آن بوده است.
5- تشويق به ارزش‌ها: يكي از امتيازات مكاتب الهي تشويق به خوبي‌ها و ارزش‌هاست. پيامبر مكرم اسلام(ص) از عامل تشويق در جهت پيشبرد اهداف استفاده‌هاي زيادي مي‌كرد. براي كساني كه دو ركعت نماز براي خدا مي‌خواندند جايزه تعيين مي كرد.(ره توشه راهيان نور ويژه محرم الحرام، قم: انتشارات دفتر تبليغات اسلامي حوزه علميه قم، 1376شمسي، ص186.) پست‌هاي حساس سياسي، فرهنگي و نظامي را به افراد لايقي مي سپرد و به اين ترتيب، امت را به نيكي و پاكي دعوت مي فرمود. براي نمونه اسامه بن زيد هجده ساله را به عنوان فرمانده لشكر منصوب فرمود و....
6- ايجاد فضاي امر و نهي: شكي در اين مسئله نيست كه محيط هر چند نقش زيربنايي ندارد ولي در پرورش فضايل و رذايل نقش اساسي دارد. رسالت انبيا نيز مبتني بر اين اصل بود كه محيط را به گونه‌اي آماده سازند تا خود مردم عدالت را بر پادارند:"ليقوم الناس بالقسط".(حديد-25.) بنابراين پيامبر اكرم(ص) مي فرمايد: "كلكم راع و كلكم مسئول عن رعيته".
7- برخورد عملي با مرتكبان منكر: به طور كلي اگر در كنار شيوه هاي گذشته اين شيوه را مد نظر نداشته باشيم بدون شك امر به معروف و نهي از منكر بي نتيجه خواهد ماند.

ه- مراتب امر به معروف و نهي از منكر
1- مرحله انزجار قلبي: علماي اسلام براي امر به معروف و نهي از منكر مراتب و درجات و همچنين اقسامي قائل شده‌اند. اولين درجه و مرتبه نهي از منكر، هجر و اعراض يا انكار قلبي است و اين در مواردي است كه ما با شخصي كه با او صميميت داريم قطع رابطه كنيم و نسبت به او سردي نشان دهيم و اين برخورد، براي او تنبه تلقي شود، يعني تحت يك زجر و شكنجه روحي قرار گيرد و اين عمل ما در جلوگيري از كار بد او تأثير داشته باشد؛ در غير اين صورت چه بسا فردي كه از قطع رابطه ما استقبال كرده و او هم قطع رابطه كند و آزادتر دنبال منكرات و كارهاي زشت برود در چنين مواردي اين كار درست نيست.
2- مرحله زباني: درجه دومي كه علما و دانشمندان براي نهي از منكر ذكر كرده اند، مرحلة زبان است. چه بسا آن بيماري كه دچار منكري است، به دليل جهالت و ناداني و تحت تأثير يك سلسله تبليغات قرار گرفته است، احتياج به مربي، هادي، راهنما و معلم دارد تا با او تماس بگيرد و با كمال مهرباني با او صحبت كند، موضوع را با او در ميان بگذارد تا معايب و مفاسد را برايش تشريح كند تا آگاه شود و بازگردد.
3- مرحله عمل: مرحله سوم عمل است. گاهي طرف در درجه و حالي است كه نه اعراض و هجران و نه زبان و بيان بر او تأثير نمي‌گذارد. در اينجا بايد از راه عمل وارد شد. وارد عمل شدن نه تنها به زور گفتن نيست، كتك زدن و مجروح كردن نيست، البته مواردي هم هست كه جاي تنبيه عملي است كه آن هم از شئون حكومت اسلامي است و شهروندان جامعه اسلامي از پيش خود حق اعمال اين تنبيهات را ندارند. امر به معروف عملي اين است كه نبايد تنها به گفتن قناعت كند و فكر كنيم همه چيز را گفتن درست مي شود. گفتن، شرط لازم است ولي كافي نيست. بايد عمل كرد و آنچه مربوط به شهروندان است برخورد عملي غيرمستقيم است. (تلخيصي از جلد دوم حماسه حسيني، مرتضي مطهري، ص193-197)
http://www.ido.ir/a.aspx?a=1386110301
@@@@@@@@@@@@@
شیوه های موثر در کا رآمدی امر به معروف و نهی از منکر
امر به معروف و نهی از منکر در فرهنگ متعالی اسلام از جایگاهی والا و از اهمیتی بالا برخوردار است، زیرا این فریضه، وسیله ای راهگشا و راهی نویدبخش است که هم به بقا و تعالی مکتب کمک می کند و هم عطری دل انگیز را که حاکی از سعادت و سلامت فرد و جامعه است، در فضای زندگی بشر می پراکند. بی گمان، اگر این فریضه اجرا و احیا شود، هم بهشت را به زمین می آورد و هم زمینیان را به بهشت می برد. درست به همین دلیل است که این فریضه، در آموزه های اسلامی درصدر دیگر فرایض قرار گرفته و در قرآن، ملاک برتری امت اسلامی بر دیگر ملت ها معرفی شده است؛ اما این فریضه با آن اهمیتی که دارد نیازمند شیوه و راه کارهایی کارآمد است.این نوشته می کوشد تا با نگرشی نو به این فریضه، شیوه هایی کارآمد در اجرای این فریضه ارائه کند. این شیوه ها در چهار گروه تنظیم شده است که از قرار زیر به خوانندگان عزیز تقدیم می شود.
۱ .شیوه های بایسته در قبال معروف ها
۲ .شیوه های بایسته در قبال اهل معروف
۳ .شیوه های رویارویی با منکرها
۴ .شیوه های رویارویی با اهل منکر
الف: شیوه های بایسته در قبال معروف ها
این اصل، مسلم است که مقدمات هر فریضه ای مانند وضو برای نماز و تهیه آب برای وضو نیز، واجب است. اگر تحقق معروف و گسترش آن در جامعه واجب است، پیش نیازها و پیش زمینه های آن نیز واجب است زیرا «معروف» بذری پاکیزه است که برای رشد و به ثمر رسیدن آن، نیازمند زمینه های آماده و شرایطی مناسب است و اگر کسی بی آن که زمینه سازی کند و شرایطی مناسب فراهم آورد، به معروف ها امر کند، همانند این است که بذری سودمند را در شوره زار بریزد، طبیعی است که در این صورت کوچک ترین سودی در بر نخواهد داشت.در زمینه شیوه های برخورد با معروف ها، نکاتی مهم و ارزنده وجود دارد که در این مجال، به برخی از آن ها می پردازیم.

۱ . آسان سازی
تکالیف و معروف ها هر چند سازنده و تعالی بخش اند لیکن توام با نوعی زحمت و مشقت اند و لذا بسته به موقعیت معروف ها، تا آن جا که امکان دارد باید تکالیف را آسان برگزار کرد و برای اجرای معروف ها راهی آسان در پیش گرفت.آسان سازی برخی معروف ها را از پیامبر رحمت(ص) بیاموزیم که در سفارش به آسان سازی نماز، به معاذبن جبل فرمود: ای معاذ از این که مردی فتنه انگیز باشی پروا کن، توصیه می کنم که در نماز ، سوره ای کوتاه بخوان.(۱)امام صادق(ع) نیز در این باره به معاویة بن عمار فرمود: هرگاه نماز را امامت کردی، تو را یک تکبیر کافی است، زیرا که در جماعت شما افرادی سالمند و ناتوان شرکت می کنند.(۲)بنابراین، بر متولیان امور تربیتی و فرهنگی و مدیران دستگاه های دولتی لازم است برای استقبال از احیای معروف ها راهی آسان در پیش گیرند و از هرگونه تکلف و سخت گیری بی جا بپرهیزند.

۲ .بسترسازی
غفلت و بی توجهی به امر مهم بسترسازی و فراهم آوردن زمینه ای مناسب برای معروف ها و ارزش های اسلامی، فضایی نامناسب پدید می آورد و اقبال مردم را نسبت به آن کند می کند. درچنین فضایی است که سفارش به خوبی ها و توقع اقبال مردم از آن، مانند شنا برخلاف حرکت آب خواهد بود که ناممکن و یا توام با سختی های بسیار خواهد بود. نمونه عینی این مطلب، نمازخانه ها در ادارات، مدارس، سربازخانه ها ، توقف گاه های بین شهری و راه آهن و مانند آن، در پیش و پس از پیروزی انقلاب است. از آن رو که پیش از انقلاب اسلامی، بستر و زمینه ای مناسب مانند وضوخانه ها و نمازخانه های مفروش، روشن و برخوردار از سیستم گرمایی و سرمایی وجود نداشت، ادای نماز در این اماکن،مشکل و یا ناممکن بود. اما پس از پیروزی انقلاب، در این اماکن، نمازخانه هایی با امکانات لازم، دایر شد و زمینه ای مناسب برای ادای فریضه نماز فراهم آمد و این امر به استقبال نسبی مردم به نماز انجامید که هم اینک در این گونه اماکن شاهد این استقبال هستیم.

۳ .آشکارسازی معروف ها
هرچند که آشکار کردن معروف ها، گاه ممکن است به ریا بینجامد که امری ناپسند است، اما اگر آشکارسازی به هدف تشویق دیگران و احیای معروف ها و در نتیجه گسترش فرهنگ امر به معروف باشد، نه تنها ناروا نیست که امری شایسته و بایسته است. از این رو با آن که می توان نماز را در منزل و به دور از چشم دیگران ادا کرد، توصیه شده است که مسلمانان آن را در مسجد و با جماعت بخوانند،(۳) هم چنان که در آموزه های اسلامی آمده است که مسلمانان صدقات واجب مانند خمس، زکات و کفاره را آشکارا ادا کنند.(۴)بنابراین اگر اهل فساد، آشکارا به منکرها دامن می زنند چرا اهل ایمان معروف ها را آشکارا انجام ندهند؟! و اگر افراد بد رفتار با حضور خود در اماکن عمومی و تفرج گاه ها، فضای آن را آلوده می کنند چرا مومنان نیک رفتار با حضور خود در این اماکن و حضور در پارک ها، خوبی های خود را به نمایش نگذارند؟! تا از این رهگذر به گسترش ارزش های اسلامی کمک و دیگران را به طور غیرمستقیم به معروف ها دعوت کنند.بی گمان این نوع اقدام ها از مصادیق بارز این حدیث معروف به شمار می آید که امام صادق(ع) فرمود: خوبی های خود را آشکار کنید و با این آشکارسازی، دیگران را به خوبی ها فرا خوانید: کونوا دعاة للناس بغیر السنتکم.(۵)شیوه های برخورد درست با معروف ها بسیارند که افزون بر موارد پیش گفته، شناساندن درست معروف ها، تبیین حد و مرزها، رفع موانع، بیان آثار و پاداش های مترتب بر معروف ها و نیز بیان هشدارهای ترک معروف، بازسازی و رونق بخشیدن به مراکز دینی، اهدای هدایا در مناسبت های اعیاد اسلامی، دادن نقش مثبت به شخصیت های مثبت در فیلم های تلویزیونی و سینمایی و مانند آن از جمله این شیوه هاست.

ادامـه مــقــالات

0000000000000

صــفــحــه بــعــد

 

 

نویسنده‌ : مرتضی (14/09/1390 - 17:07)
تاریخ انتشار : 14/09/1390 - 17:07

گروه : ميهمان
 
خیلی خوب



    [پاسخ]  
 

ارسال نظر
 
 نام :
 ایمیل:
 کد امنیتی كد امنيتی
بارگزاری مجدد کد
 کد:



 
 

تعداد بازديدكندگان عزيزسايت تا بحال:


حدیث روز

آرشیو موضوعات

آر اس اس (خبرخوان) سایت
سامانه وبلاگ دهي هدي نت
وبلاگـهـاي سايت هـدي نـت
English-ContentsandThreads
الموضوعات والمباحث العربيه
الصوتيات العربيات
المقالات المتنوعات
الجمهورية الإسلامية
الدين والتاريخ
قضايا العالم
الأخبار
اخبار،روزنامه،راديو،تلويزيون
معرفي سايت ومدير سايت
سرود،دعا،قرآن آنلاين
كتابخانه آنلـايـن هُـدي بـوك
کــتــــا بـهــــا و مـقـــالـات
كتابهای موبايلی هدي
آشنائي با 14معصوم
علماءومشاهير
نرم افزارهاي موبايلي
گالری عكس و تصوير
گالري تصاويرمذهبي
فيلمهاي مذهبي
كتابخانه هُدي
کتابخانه عمومی
کتابخانه پی دی اف
كتابهاي پستي
'گزيده نشريات
گزيده مقالات
گزيده اشعار
احاديث وحكايات
گزيده حكايات
حج وعمره وزيارت
سخنراني ومداحي
گــردشـگــــــري و زيــارت
آشنائي با مشهد
آشنائي باشهرقُم
عتبات عاليات
شهرهاي ايران
مــطـــــالـــب آمــــوزشـی
وب ورايانه
كدهاونرم افزارها
آموزش ومعلومات
د یــنــــی و فـــرهـنـــگـی
وقف،واقف،موقوفات
اهميت نماز
قرآن و تفسير
نهج البلاغه
احاديث وروايات
احكام اسلام
فتاواي مراجع
دعاهاوزيارات
درسهای حوزوی
و قــــــا يــــــــع مــهــــــم
رمضان المبارك
وقايع شمسي
وقايع ميلادي
وقايع قمري
محرم وصفر
تقويم تاريخ
روزشمارانقلاب
گـــــــــــــــو نـــا گــــــــو ن
پيامهاي رهبري
اختلاف افکنها
و اين بارسوريه
طب اسلامي وسنتي
انقلاب وامام خميني
ساعتي با پليس
بهداشت وسلامت
هُشدارهاي پليسي
طنزولطيفه وحكايت
خـانـه و خـانـواده
قصه ومقالات كودكان
فلسطين واسرائيل
مهدي و مهدويت
انقلاب وحكومت
بسيج ودفاع مقدس
انرژي هسته اي
كشاورزي،آب،دام،طيور
خليج هميشه فارس
حــقــــوقـي و قـضـــــائـي
قوانين ومقررات
مقالات حقوقي
نظريات مشورتي
آراءوحدت رويه
اعتيادوموادمخدر
جرم وجرم شناسي
روان روانشناسي
جامعه شناسي
ا د يــان و مــــــــذ ا هــــب
سايتهاي مذهبي
شيعه وتشيع
دين اسلام
د ين مسيحيت
د ين يهو د يت
بابيت وبهائيت
آئين تصوف
آئين و ها بيت
شيطان پرستي
مطالـب و بلا گ هد ي بلـاگ
فهرست مطالب وبلاگ
كتابهاي موبايلي
كتابخانه عمومي
قرآن وتفسير
حديث وروايت
دعا وعبادت
روزه وماه رمضان
سخنرانيهاومداحيها
چهارده معصوم
پرسش وپاسخ
مقررات جزايي
وقايع شمسي1
مقالات حقوقي
وقايع شمسي2
شيعه ومكتب تشيع
رهبرانقلاب
احكام وفتاواي فقها
آموزش احكام جوانان
امامت وولايت
مسلمانان جهان
تبليغات مسيحيان
آئين وهابيت
ايثاروشهادت
هنرمندان ودانش
جامعه وخانواده
فلسفه شرق
انواع مديريتها
گنجينه اشعار1
بهداشت رواني
بهداشت وسلامت
هشدار پليسي
مطالب آموزشي
جوكهاوفكاهيات
آشپزي كدبانو
اينترنت وكودكان
انواع ورزش
هولوكاست چيست
انرژي اتمي
انواع نرم افزار
وبلاگ نويسي
آلبوم عكس
پخش صداوسيما

آرشیو سایت

پایگاههای مذهبی دیگر











آمار سایت

 



بازدیدها:

 

اشتراک ایمیلی

آدرس ایمیل خود را وارد کنید تا آخرین مطالب برایتان ارسال شود.

لطفا بعد از ثبت به ایمیل خود رفته  آنرا تایید کنید.

پربازدیدترین مطالب

لینک های مرتبط

» خدمات پیشرفته طراحی وب سایت و پورتال
» سازمان تبليغات اسلامي
» سايت وزارت بهداشت
» پايگاه اطلاع رساني مدايح(شعرونوحه وسرود)
» درسهاي حوزوي حوزه آنلاين
» درسهاي حوزه علميه قم
» دفترتبليغات اسلامي حوزه علميه قم
» پايگاه اطلاع رساني كارمندان
» سرويس طلبه بلاگ درمشهد
» پايگاه اطلاع رساني بصيرت(حوزه علميه مشهد)
» سيستم پايانه قوه قضائيه
» پرتال جامع قوه قضائيه
» سايت دادگستري خراسان رضوي
» كانون كارشناسان رسمي دادگستري خراسان
» كانون وكلاي دادگستري خراسان
» آستان قدس رضوي
» شوراي اسلامي مشهد
» شهرداري مشهد
» استانداري خراسان رضوي مشهد
» وب سايت تخصصي گردشگري وهتلداري
» سايت هتل ياب براي مسافرين
» ستادتسهيلات سفرهاي كشور
» قیمت روز طلا سکه نقره مس ارز
» اخبارآب وهواي كشور
» اداره كل دامپزشكي خراسان رضوي
» تقويم تاريخ
» پايگاه اطلاع رساني كتابداران
» سايت خبرگذاري حج وزيارت
» سايت لبيك حج
» بانك لينك سايتها ووبلاگها
» لينكستان سايتها ووبلاگها
» حـوزه عـلمـيـه خـراسـان
» سايت حج وزيارت
» بعثه مقام معظم رهبري
» پايگاه اطلاع رساني دفترمقام معظم رهبري
» دفترحفظ ونشرآثارمقام معظم رهبري
» بعثه مقام معظم رهبري درامورروحانيون
» حج وزيارت خراسان رضوي
» زائرين ومديران حج تمتع
» زائران ومديران عمره
» زائران ومديران عتبات عاليات
» ثبت ناه عتبات عاليات
» زائران ومديران سوريه
» اخبارجهان تشيع
» اوقات شرعي مشهد
» مجلس شوراي اسلامي
» رياست جمهوري
» جامعة القرآن الكريم
» سامانه مديريت تبليغات اسلامي
» افق حوزه علميه قم
» مديريت حوزه علميه خواهران
» پيشنهادكاروحرفه
» كاريابي نصروب
» سايت سازمان سنجش كشور

استفاده از مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است