مقالات آتشفشان شناسي

مقالات آتشفشان شناسي

تهيه وتنظيم توسط حجّة الاسلام حاج سيدمحمدباقري پور

مديرسايت هدي بلاگ

www.hodarayaneh.org

www.hodablog.net

چون قسمتي اززمين شناسي مربوط به آتشفشان شناسي است و قسمتي اززمين را كوههاي آتشفشان تشكيل ميدهد و همچنين قسمتي ازخشكيهاي زمين بعد از فوران آتشفشانهابوجودآمده است دراين قسمت مقالات مربوط آتشفشان را گردآورده ايم

درمقدمه باتوجه به اينكه آتشفشانها معمولا دركوهها بوجودميآيد دراينجا تعابيرمختلف قرآن كريم ازجبال(كوهها)را ميآوريم...ويوم نسيّرالجبال... و روزی را به خاطر بیاور که کوه‌ها را به حرکت درآوریم؛كهف47...وتخرّ الجبال هدًّا... و کوه‌ها بشدت فرو ریزد...مريم90...فقل ينسفهاربّي نسفًا... و از تو درباره کوه‌ها سؤال می‌کنند؛ بگو: «پروردگارم آنها را (متلاشی کرده) برباد می‌دهد! طه105... و هي تمرّمرّ السّحاب... کوه‌ها را می‌بینی، و آنها را ساکن و جامد می‌پنداری، در حالی که مانند ابر در حرکتند؛نمل88... وتسيرالجبال سيرًا... و کوه‌ها از جا کنده و متحرک می‌شوند!طور10...وبسّت الجبال بسًّا... و کوه‌ها در هم کوبیده می‌شود،واقعه5...وتكون الجبال كالعهن... و کوه‌ها مانند پشم رنگین متلاشی خواهد بود،معارج9...وكانت الجبال كثيبًا مهيلا... و کوه‌ها (چنان درهم کوبیده می‌شود که) به شکل توده‌هایی از شن نرم درمی‌آید!مزمل14...واذا الجبال نسفت... و در آن زمان که کوه‌ها از جا کنده شوند، مرسلات10... وسيّرت الجبال فكانت سرابًا... و کوه‌ها به حرکت درمی‌آید و بصورت سرابی می‌شود!نباء20...واذا الجبال سيّرت... و در آن هنگام که کوه‌ها به حرکت درآیند،تكوير3...وتكون الجبال كالعهن المنفوش... و کوه‌ها مانند پشم رنگین حلاجی‌شده می‌گردد! قارعه 5

وايضًا اين آيه شريفه قابل توجه است : يُرسل عليكما شواظ من نارونحاس فلاتنتصران... شعله‌هایی از آتش بی‌دود، و دودهایی متراکم بر شما فرستاده می‌شود؛ و نمی‌توانید از کسی یاری بطلبید!الرحمن35

البته نا گفته نماند گاهي آتشفشانها عذابي است كه برمردم منطقه اي نازل ميشود چنانكه درآيه قرآن كريم آمده است : ...

فَأَخَذَتْهُمُ الرَّجْفَةُ فَأَصْبَحُوا فِي دَارِهِمْ جَاثِمِينَ ﴿عنكبوت ۳۷ واعراف 78 و 91﴾

...و زلزله آنان را فرو گرفت و بامدادان در خانه‏هايشان از پا درآمدند

تفسيرنمونه : ...هنگامى كه آنها ستيزه جوئى و طغيانگرى را به آخر رساندند و آخرين بارقه آمادگى ايمان را در وجود خود خاموش ساختند، مجازات الهى كه طبق قانون انتخاب اصلح و از ميان بردن موجودات فاسد و مفسد صورت مى گيرد، به سراغ آنها آمد و ((آنچنان لرزه اى قصرها و خانه هاى مستحكمشان را تكان داد و فرو ريخت و زندگى پرزرق و برق آنها را درهم كوبيد كه صبحگاهان تنها جسم

بى جان آنها در خانه هايشان باقى مانده بود)) (فاخذتهم الرجفة فاصبحوا فى دارهم جاثمين ).

((جاثم )) در اصل از ماده ((جثم )) (بر وزن خشم ) به معنى نشستن روى زانو و توقف در يك مكان است ، و بعيد نيست اين تعبير اشاره به آن باشد كه هنگام وقوع زلزله شديد آنها در خواب خوش فرو رفته بودند، ناگهان بپا خاستند همينكه بر سر زانو نشستند، حادثه به آنها مهلت نداد و بر اثر وحشت و ترس و يا فرو ريختن ديوارها و يا صاعقه اى كه با آن زلزله همراه بود جان خود را در همان حالت از دست دادند!

قوم ثمود به چه وسيله نابود شدند؟

در اينجا يك سؤ ال پيش مى آيد و آن اينكه از آيه فوق استفاده مى شود كه وسيله نابودى اين قوم سركش ، زلزله بود، اما از آيه 13 سوره فصلت برمى آيد كه صاعقه آنها را نابود كرد، و در آيه 5 سوره حاقه مى خوانيم اما ثمود فاهلكوا بالطاغية يعنى قوم ثمود بوسيله يك عامل ويرانگر از ميان رفتند، آيا در ميان اين تعبيرات ، تضادى وجود دارد؟

پاسخ اين سؤ ال را مى توان در يك جمله خلاصه كرد و آن اينكه اين هر سه عامل به يك چيز بازگشت مى كنند و يا لازم و ملزوم يكديگرند، بسيار مى شود كه زمين لرزه در يك منطقه بر اثر صاعقه هاى عظيم ايجاد مى شود، يعنى نخست صاعقه توليد مى شود و به دنبال آن زمين لرزه به وجود مى آيد، و اما ((طاغيه )) به معنى موجودى است كه از حد خود تجاوز كند و اين هم با زلزله سازگار است و هم با صاعقه بنابراين تضادى در ميان آيات نيست .

واين آيه شريفه : یوْمَ تَرْجُفُ الْأَرْضُ وَالْجِبَالُ وَكَانَتِ الْجِبَالُ كَثِیبًا مَهِیلًا«مزمل 14»

در آن روز که زمین و کوه‌ها سخت به لرزه درمی‌آید، و کوه‌ها (چنان درهم کوبیده می‌شود که) به شکل توده‌هایی از شن نرم درمی‌آید!

تفسيرنمونه سپس به شرح روزى مى پردازد كه اين عذابها در آن ظاهر مى شوند، مى فرمايد: ((اين در روزى خواهد بود كه زمين و كوهها سخت به لرزه در مى آيد و چنان كوهها در هم كوبيده مى شود كه به شكل توده هائى از رمل و شن نرم در مى آيد)) (يوم ترجف الارض و الجبال و كانت الجبال كثيبا مهيلا).

((كثيب )) به معنى شنهاى متراكم است ، و ((مهيل )) از ماده هيل (بر وزن كيل ) به معنى ريختن شى ء نرمى مانند رمل و آرد بر چيزى است ، و در اينجا منظور شنهاى نرمى است كه هرگز استقرار و ثبات ندارد.

بنابراين معنى ، كوهها در قيامت آنچنان از هم متلاشى مى شوند كه به صورت شنهاى نرمى در مى آيند كه اگر پا روى آن بگذارند فرو مى رود.

درباره سرنوشت كوهها در آستانه قيامت ، قرآن تعبيرات مختلفى دارد كه همگى حكايت از نابودى و تبديل آنها به خاكهاى نرم مى كند (شرح بيشتر درباره مراحل مختلف نابودى كوهها، و تعبيرات متفاوت قرآن در اين زمينه در ذيل آيه 105 سوره طه آمده است .

سپس به مقايسه اى در ميان بعثت پيامبر (صلى اللّه عليه و آله و سلّم ) و مخالفت زورمندان عرب ، و قيام موسى بن عمران در مقابل فرعونيان پرداخته ، مى فرمايد: ((ما پيامبرى به سوى شما فرستاديم كه گواه بر شما است ، همانگونه كه به سوى فرعون رسولى فرستاديم )) (انا ارسلنا اليكم رسولا شاهدا عليكم كما ارسلنا الى فرعون رسولا).

هدف او، هدايت شما و نظارت بر اعمال شما است ، همانگونه كه هدف موسى بن عمران ، هدايت فرعون و فرعونيان و نظارت بر اعمال آنها بود.

ولى فرعون به مخالفت با آن رسول ، برخاست ، ما هم او را به مجازات شديدى گرفتار ساختيم (فعصى فرعون الرسول فاخذناه اخذا وبيلا).

نه لشكر عظيم او مانع از عذاب الهى شد، و نه وسعت مملكت و قدرت حكومت و اموال و ثروتمندانشان جلو اين كار را گرفت و سرانجام همگى در امواج خروشان نيل كه به آن مباهات مى كردند غرق شدند شما كه در سطحى بسيار پائينتر از آنها قرار داريد و از نظر عده و عده به مراتب از فرعون و فرعونيان ضعيفتريد درباره خود چه مى انديشيد؟ و چگونه به اين مختصر اموال و نفراتتان مغرور مى شويد؟

((وبيل )) از ماده ((وبل )) در اصل به معنى باران شديد و سنگين است ، و سپس به هر چيز شديد و سنگين اطلاق شده ، مخصوصا در مورد مجازات ، و در آيه مورد بحث نيز اشاره به شدت عذاب است كه گوئى اشخاص را مانند يك باران شديد زير رگبار خود قرار مى دهد.

سپس روى سخن را به كفار زمان پيامبر اسلام كرده ، به آنها چنين هشدار مى دهد: ((اگر شما كافر شويد چگونه خود را از عذاب شديد الهى بركنار مى داريد در آن روز كودكان را پير مى كند))! (فكيف تتقون ان كفرتم يوما يجعل الولدان شيبا.

آرى عذاب آن روز آنقدر زياد، سنگين ، شديد، هولناك و كمرشكن است كه كودكان را پير مى كند، و اين كنايه از شدت آن است

عذاب آخرت كه سهل است بعضى نقل مى كنند در همين دنيا گاه كه انسان در تنگناهاى فوق العاده شديد قرار مى گيرد محسوس است كه در يك لحظه زودگذر موهاى او رو به سفيدى مى رود!

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

آتشفشان شناسی (Volcanologoy)

ولکانولوژی یا آتشفشان شناسی از دو کلمه Volcano به معنی "آتشفشان" و Logos به معنی "شناخت" گرفته شده است.

می دانیم که زمین در ابتدا به حالت کره گداخته‌ای بوده است که پس از طی میلیونها سال بخش خارجی آن به صورت قشر سختی در آمد. این پوسته به دفعات بر اثر عبور مواد مذاب درونی سوراخ گردید و سنگهای آتشفشانی زیادی به سطح آن رسید. این عمل حتی در عصر کنونی نیز ادامه دارد. تمام پدیدههایی که با فوران تودههای مذاب بستگی دارند، پدیده آتشفشانی می‌گویند و علمی را که هدف آن بررسی این پدیده هاست با آتشفشان شناسی می‌نامند.

وقتی که از فعالیت آتشفشانی صحبت می‌شود در فکر خود فورانهای بزرگ ، سیلهایی از گدازه ، بهمن‌هایی از سنگهای گرم و خاکستر ، گازهای سمی و خطرناک و انفجارات شدید در نظر مجسم می‌نماییم که با مرگ و خرابی همراه است. به قول ریتمن کسی که این حوادث را می‌بیند هرگز نمی‌تواند فراموش کند و این امر به قدرت عظیم طبیعت و ضعف نیروی انسانی مربوط می‌باشد.

بزرگترین آتشفشان کره زمین

بزرگترین آتشفشان کره زمین مونالوآ نام دارد که بخشی از جزایر هاوایی را تشکیل می‌دهد. محیط قاعده مخروط این آتشفشان 600 کیلومتر و قله آن نسبت به کف اقیانوس که آن را احاطه کرده است 10 کیلومتر ارتفاع دارد. این آتشفشان ، همراه با سایر قسمتهای جزایر هاوایی نشاندهنده موادی هستند که به وسیله فورانهایی که از یک میلیون سال پیش تا کنون ادامه داشته‌اند، بیرون ریخته شده‌اند.

بزرگترین آتشفشان کشف بشر

بزرگترین آتشفشانی که تا کنون به وسیله بشر کشف شده است، الیمیوس مونز یا کوه المپیک نام دارد که در کره مریخ واقع است. شواهد به دست آمده از طریق عکسبرداریهای سفینه فضایی ماریند 9 نشان میدهد که ارتفاع این آتشفشان احتمالا 23 کیلومتر بوده و کالدرای آن نیز 65 کیلومتر عرض دارد.

نمونه‌ای از فورانهای مهم دنیا

* آتشفشان وزوو

* آتشفشان مونالوآ

* آتشفشان پله

* آتشفشان بزیمیانی

* آتشفشان پاری کوتین در مکزیک

* آتشفشان نست هلن

اقسام آتشفشانها

* آتشفشانهای نقطه‌ای که مواد گداخته از یک محل بیرون می‌آید (آتشفشان نوع مرکزی). انواع آتشفشانهای نقطهای عبارتند از:

o آتشفشانهای نوع هاوایی یا سپری

o آتشفشانهای نوع استرومبولی

o آتشفشانهایی پرکابی

o آتشفشانهای نوع پله

o آتشفشانهای نوع ولکانو

* آتشفشانهای شکافی یا خطی که فوران آن در امتداد یک شکاف صورت می‌گیرد. انواع آتشفشانهای شکافی یا خطی عبارتند از:

o فورانهای خطی غیر انفجاری

o فورانهای خطی انفجاری

رابطه آتشفشان شناسی با سایر علوم زمینی

* ژئوفیزیک: برای اثبات و آگاهی از کانونهای درونی آتشفشانها و پیشگویی شکل و محل و موقعیت آن.

* ژئوشیمی: تعیین دقیق عناصر که بصورت مواد جامد ، مایع و گاز از آتشفشان خارج می‌شوند.

* ترمودینامیک: برای فهم و ارزیابی نیروی حرارتی آتشفشان و انرژی حاصله از آن و رابطه تشکیل مواد گداخته با حرارت و فشار و همچنین انجماد آن.

* سنگ شناسی: جهت اطلاع از اختصاصات گدازه و شناسایی دقیق سنگهای آتشفشانی

* رسوب شناسی: پراکندگی و نحوه انتشار مواد جامد آتشفشانی در دریاها و خشکیها که به صورت خاکستر ، توف ، برش و ... ته نشین می‌شوند.

اهمیت آتشفشان شناسی

* از نظر اقتصادی: استفاده از انرژی گرمایی آن و انرژی گازهای فومرولی در گردش توربین و به دست آوردن مواد شیمیایی با ارزش که امروزه در ایتالیا ، زلاندنو ، ژاپن و ایسلند اهمیت پیدا کرده است و در کشور ما نیز اخیرا برای استفاده از نیروی حرارتی زمین (انرژی ژئوترمال) حفاریهایی انجام شده است.

* پیشگیری از خطرات اجتماعی آتشفشان

· اطلاع و آگاهی از ساختمان و ترکیب پوسته و تا اندازه‌ای گوشته زمین.

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%86+%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%B3%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0#%D8%A8%D8%B2%D8%B1%DA%AF%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86%20%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%86%20%DA%A9%D8%B1%D9%87%20%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

آتشفشان چيست؟

می دانیم که زمین در ابتدا به حالت کره گداخته‌ای بوده است که پس از طی میلیونها سال بخش خارجی آن به صورت قشر سختی در آمد. این پوسته به دفعات بر اثر عبور مواد مذاب درونی سوراخ گردید و سنگهای آتشفشانی زیادی به سطح آن رسید. این عمل حتی در عصر کنونی نیز ادامه دارد. تمام پدیدههایی که با فوران توده های مذاب بستگی دارند، پدیده آتشفشانی می‌گویند و علمی را که هدف آن بررسی این پدیده هاست با آتشفشان شناسی می‌نامند.

بزرگترین آتشفشان کره زمین

بزرگترین آتشفشان کشف بشر

نمونه‌ای از فورانهای مهم دنیا

آتشفشان وزوو

آتشفشان مونالوآ

آتشفشان پله

آتشفشان بزیمیانی

آتشفشان پاری کوتین در مکزیک

آتشفشان سنت هلن

اقسام آتشفشانها

آتشفشانهای نقطه‌ای که مواد گداخته از یک محل بیرون می‌آید (آتشفشان نوع مرکزی). انواع آتشفشانهای نقطهای عبارتند از:

آتشفشانهای نوع هاوایی یا سپری

آتشفشانهای نوع استرومبولی

آتشفشانهایی پرکابی

آتشفشانهای نوع پله

آتشفشانهای نوع ولکانو

انواع فوران

1- نوع هاوایی:

این نوع آتشفشان به شکل گنبدی می باشد و بیشتر مخروط آن از گدازه رقیق با ضخامت زیاد و گسترش کم است. ارتفاع این نوع آتشفشان نسبتا کم است. از دهانه آن اغلب گدازه های بازیک با سیالیت بالا و مواد پرتابی کم، بیرون می ریزد.

به علت وجود میزان کم گاز در گدازه این نوع آتشفشان ، فوران جریانی در آن دیده می شود.ماگمايي که به سطح می رسد، معمولا به صورت فواره یا چشمه های گدازه ای خارج می شود. این نوع آتشفشان در جزایر هاوایی به تعداد زیاد یافت می شود. در جزیره ایسلند نیز از این نوع آتشفشان یافت می شود.

-2 نوع استرومبولی:

در آتشفشان های نوع استرومبولی ماگمای نسبتا رقیق با ترکیب بازیک و مواد پرتابی کم تا زیاد می باشد که مواد پرتابی به صورت ریتمی از اسکوری های ملتهب‏، لاپیلی و بمب می باشد. عمده فعالیت این نوع آتشفشان در ساحل غربی ایتالیا دیده شده است. فعالیت های آرام استرومبولی از دهانه های باز صورت می گیرد و گدازه های نسبتا سیال در افق های بالایی مجرای آتشفشان وجود دارند.

به علت گرانروی بالای ماگما، خروج گاز زیادتر از انواع ماگماهای سیال نوع هاوایی صورت می گیرد.

فوران های طولانی مدت استرومبولی می تواند مخروطهای مختلط را تشکیل دهد، در حالی که فوران های کوتاه مدت معمولا مخروط های اسکوری دار را تشکیل می دهند. خاکستر در این نوع آتشفشان کم بوده و به هنگام انفجار تولید ابرهای سبک وزنی را می کند.شیب مخروط این نوع آتشفشان از شیب آتشفشان نوع هاوایی خیلی بیشتر است.

-3 نوع وولکانو:

در نوع وولکانو، گدازه های خمیری شکل، دهانه آتشفشان را مسدود می کند و مانع خروج گازها و بخارات می شود. پس از آن که فشار گازها و بخارات بر اثر تراکم زیاد شد، انفجارات شدید تولید می کند. بر اثر انفجار، ذرات مواد مذاب با فشار به خارج رانده شده و بر اطراف پرتاب می شوند و تولید ابرهای ضخیم و وسیعی از خاکستر را می کنند. این ذرات خاکستر، پس از سرد شدن در اطراف دهانه آتشفشان ریخته شده و تولید مخروطی از خاکستر می کند. این نوع مخروط آتشفشانی اغلب دارای دو شیب است که یکی به طرف دهانه و دیگری به طرف خارج است گدازه مذاب در آن ها به صورت روانه، خیلی کم و نسبتا محدود است.

یک کوه آتشفشان ممکن است مدتی به شکل یک نوع و مدتی دیگر به شکل نوعی دیگر آتشفشانی می کند. چنان که آتشفشانی کوه وزوو و اتنا. گاهی از نوع استرومبولی و زمانی از نوع وولکانو می باشد.

4- نوع پله:

در آتشفشان نوع پله که در جزیره مارتینیک قرار دارد، مجرای آتشفشانی به وسیله گدازه بسیار لزج و خمیری شکلی مسدود می شود و در نتیجه گازها و بخارات برای خود سوراخ و راهی در دامنه و پهلوی کوه پیدا می کنند. ابرهای سوزان در این نوع آتشفشان تقریبا شبیه نوع وولکانو می باشند ولی شدت خروج آنها از دهانه زیادتر است. به علاوه، حرکت آنها موازی با سطح زمین و گاهی مایل با آن است، در حالی که در نوع وولکانو این حرکت به صورت قائم می باشد.

در آتشفشان نوع پله، اغلب مواد مذابی که خیلی غلیظ و خمیری شکل هستند با فشار زیاد از دهانه خارج می شوند و به شکل سوزنی در دهانه کوه منجمد می شوند که به این مواد منجمد شده در دهانه کوه، سوزن پله می گویند.

5- نوع کومولوولکان یا کوپول:

مخروط این نوع آتشفشان به شکل گنبد است که به یک طرف بیشتر متمایل است. این نوع آتشفشان در شرایطی تقریبا مشابه نوع پله ایجاد می شود. قطعات بزرگی از سنگ، که از دهانه این نوع آتشفشان خارج می شود، ممکن است دارای سطوح صیقلی یا مخطط باشند

آتشفشانهای شکافی یا خطی که فوران آن در امتداد یک شکاف صورت می‌گیرد. انواع آتشفشانهای شکافی یا خطی عبارتند از:

فورانهای خطی غیر انفجاری

فورانهای خطی انفجاری

رابطه آتشفشان شناسی با سایر علوم زمینی

ژئوفیزیک: برای اثبات و آگاهی از کانونهای درونی آتشفشانها و پیشگویی شکل و محل و موقعیت آن.

ژئوشیمی: تعیین دقیق عناصر که بصورت مواد جامد ، مایع و گاز از آتشفشان خارج می‌شوند.

ترمودینامیک: برای فهم و ارزیابی نیروی حرارتی آتشفشان و انرژی حاصله از آن و رابطه تشکیل مواد گداخته با حرارت و فشار و همچنین انجماد آن.

سنگ شناسی: جهت اطلاع از اختصاصات گدازه و شناسایی دقیق سنگهای آتشفشانی

رسوب شناسی: پراکندگی و نحوه انتشار مواد جامد آتشفشانی در دریاها و خشکیها که به صورت خاکستر ، توف ، برش و ... ته نشین می‌شوند.

اهمیت آتشفشان شناسی

از نظر اقتصادی: استفاده از انرژی گرمایی آن و انرژی گازهای فومرولی در گردش توربین و به دست آوردن مواد شیمیایی با ارزش که امروزه در ایتالیا ، زلاندنو ، ژاپن و ایسلند اهمیت پیدا کرده است و در کشور ما نیز اخیرا برای استفاده از نیروی حرارتی زمین (انرژی ژئوترمال) حفاریهایی انجام شده است.

پیشگیری از خطرات اجتماعی آتشفشان

سنگ های آتشفشانی سنگهایی هستند که به صورت ماگمای گداخته در سطح زمین به سرعت سرد می شوند و به علت سرد شدن سریع دارای شیشه می باشند و یا آن قدر ریز دانه اند که نمی توان مود آن هارا تعیین نمود.

انواع بافت سنگ های آتشفشانی :

پورفیریک:

بلورهای درشت یا فنوکریست در متن ریز بلور یا شیشه ای.

بافت اینترسرتال:

در بین کانی های سنگ فضاهای خالی دیده می شود که این فضاها با شیشه یا محصول دگرسانی آن پر می شود.

بافت تراکیتی:

نوعی بافت پورفیریک با خمیره میکرولیتی یا میکرولیتی –شیشه ای که در آن میکرولیت های فلدسپار، حالت جریانی دارند.

بافت اسفرولیتی:

بافتی که در آن شیشه ای فلدسپاری و سیلیسی به صورت شعاعی متبلور شده اند.

بافت شیشه ای:

قسمت اعظم سنگ از شیشه تشکیل شده و گاهی حالت جریانی دارد که بافت شیشه ای جریانی می گویند.

بافت دم چلچله ای:

بلورهای سنگ و شیشه به حالت دم پرستویی و حاصل سرد شدن یا تبلور سریع می باشند.

بافت اسپینیفکیس:

بافتی که در سنگ های اولترامافیک خروجی ( گدازه کوماته ایت ) دیده می شود. در این بافت الیوین ها و پیروکسن ها به صورت اسکلتی، داربستی یا زنجیره ای دیده می شوند.

انواع سنگ های آتشفشانی:

سنگ داسیتی – ریولیتی:

دارای فنوکریستهای کوارتز همراه با کانی فلدسپار و پلاژیوکلاز در یک زمینه دانه ریز فلدسپار و کوارتز. این سنگ ها معادل آتشفشانی سنگ های گرانیتی می باشند.

سنگ تراکیتی:

حجم اصلی این سنگ ها را فلدسپار به ویژه فلدسپات آلکالن تشکیل می دهد که به صورت فنوکریست و خمیره سنگ یافت می شود.

سنگ آندزیت و بازالت:

فراوانترین سنگ های آتشفشانی که دارای کانی های رنگین زیادی است. مانند تراکیتها، فنوکرسیت کوارتز وجود ندارد ولی فنوکرسیت پلاژیوکلاز و کانی های رنگین زیاد است. در خمیره نوع سنگ فلدسپار آلکالن وجود ندارد و خمیره عمدتا از پلاژیوکلاز و پیروکسن می باشد.

منبع :

سايت زمين شناسي دانشگاه تهران

http://tomyanh.blogfa.com/post-55.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

آتشفشان یک ساختمان زمین شناسی است

آتشفشان یک ساختمان زمین شناسی است که به وسیله آن مواد آتشفشانی (به صورت مذاب ، گاز ، قطعات جامد یاهر 3)از درون زمین به سطح آن راه می یابند. انباشتگی این مواد در محل خروج، برجستگی هایی به نام کوه آتشفشان ایجاد می نماید.

آتشفشان یکی از پدیده های طبیعی و دائمی زمین شناسی است که در طول تاریخ زمین شناسی نسبتا بدون تغییر باقی مانده و در ایجاد، تحول و تکامل پوسته و گوشته زمین نقش اساسی داشته و دارد.

تولید مواد آتش فشانی و پدیده های مؤثر در ایجاد آتشفشان از دوره پرکامبرین تا عهد حاضر تغییر چندانی نداشته است و آنچه در این راستا تغییر کرده است، نوع دانسته ها، چگونگی اندیشیدن و نحوه بهره گیری از آنهاست.آتشفشانها پدیده های جهانی هستند و در سایر کرات منظومه شمسی به ویژه سیارات مشابه زمین یک پدیده عادی محسوب می شود و آتشفشان بی شک در کیهان نیز رخ می دهد.

همچنین پوشش سطحی ماه اغلب با سنگ های آتشفشانی پوشیده شده است و بارزترین ارتفاعات مریخ توسط آتش فشانها ساخته شده است.

فوران های فومرولی در برخی کرات مانند قمر آیو در سیاره مشتری یک پدیده عادی می باشد. زبانه های آتش و لکه های خورشیدی را جدا از ماهیتشان، می توان نوعی فوران آتش فشانی در خورشید تلقی نمود.

علم آتشفشان شناسی به مباحث نحوه تشکیل و تحول ماگما، چگونگی جابجایی و حرکت انواع مواد، گدازه ها و ماگماها و نیز تحولات آنها در اتاقک های ماگمایی، چگونگی فعالیت آتش فشان ها و گسترش مواد آتشفشانی در سطح زمین، چگونگی تحول مواد آتشفشانی و ... اشاره می کند. علم آتشفشان شناسی از برخی علوم زمین چون پترولوژی ، تکتونیک جهانی، ژئوشیمی، چینه شناسی ، رسوب شناسی ، ژئوفیزیک ، کیهان شناسی و برخی دیگر از علوم تجربی مانند شیمی، فیزیک ، آمار و ریاضی کمک می گیرند.

پراکندگی آتشفشانهای جهان

پراکندگی آتشفشان های جهان براساس موقعیت و نوع مخروط آنها شامل موارد زیر می باشد:

1. نواحی آتشفشانی اروپا تا قفقاز

2. - نواحی آتشفشانی آفریقا و دریای سرخ

3. - نواحی آتشفشانی خاور میانه و اقیانوس هند

4. - نواحی آتشفشانی زلاندنو تا فیجی

5. - نواحی آتشفشانی مالزی و استرالیا

6. - نواحی آتشفشانی اندونزی و جزایر آندامان

7. - نواحی آتشفشانی فیلیپین و آسیای جنوب شرقی

8. - نواحی آتشفشانی ژاپن، تایوان و جزایر ماریان.

9. - نواحی آتشفشانی کوریل، کامچاتکا و سرزمین اصلی آسیا.

10. - نواحی آتشفشانی آلاسکا

11. - نواحی آتشفشانی کانادا و آمریکای غربی

12. - نواحی آتشفشانی هاوایی و اقیانوس آرام

13. - نواحی آتشفشانی امریکای مرکزی و مکزیک

14. - نواحی آتشفشانی امریکای جنوبی

15. - نواحی آتشفشانی دریای کارائیب یا هند غربی

16. - نواحی آتشفشانی ایسلند و اقیانوس منجمد شمالی

17. - نواحی آتشفشانی اقیانوس اطلس

منبع:

تهرانی ، خسرو - زمین شناسی ایران - دانشگاه پیام نور ، 1377.

درویش زاده ، علی - زمین شناسی ایران - انتشارات امیرکبیر ، 1380.

معماریان ، حسین - زمین شناسی مهندسی و ژئوتکنیک - انتشارات دانشگاه تهران ، 1381.

http://akansu.persianblog.ir/page/atash

000000000000000000000000000000000

آتشفشانها دستگاههایی هستند که سطح زمین را با مناطق درونی زمین ، یعنی جایی که بر اثر بالا بودن دما ، سنگها به صورت مذاب‌اند، مربوط می‌کند و از آن گدازه‌های آتشفشانی ، مواد آذر آواری و گازها خارج می‌شود. هنگامی که مواد مذاب به سطح زمین می‌رسند. غالبا برجستگیها و اشکال خاصی ایجاد می‌کنند. در بسیاری از آتشفشانها ، فعالیت به یکباره به اتمام نمی‌رسد و در اکثر موارد ، مراحل خروج مواد یا مراحل فعالیت آتشفشانها با مراحل آرامش توام است. مرحله آرامش یک آتشفشان ، که ممکن است بسیار طولانی هم باشد، به نام مرحله خاموشی آتشفشان نامیده می‌شود (مانند مرحله فعلی سهند).

در بعضی از آتشفشانها مرحله خاموشی ممکن است دائمی باشد، اما این امر نسبی است. اصطلاح آتشفشان معمولا تصوری از کوه مخروطی را در خاط تجسم می‌کند که قله آن شکل قیف مانند داشته و دهانه آتششان در داخل آن قرار دارد و معمولا از آن دودهای غلیظ و رنگی خارج می‌شود. بسیاری از محققین سعی کرده‌اند برای فعالیتهای آتشفشانی که به صور مختلف انجام می‌پذیرد، نظم و ترتیب قائل شده و آنها را رده‌بندی نماید. انواع فعالیتهای آتشفشانی بر اساس اهمیت مواد خارج شده به قرار زیر است:

فورانهای اصلی

معمولا تحت عنوان فوران اصلی از مراحل تشکیل یک آتشفشان جدید صحبت می‌شود. این فورانها را نمی‌توان از فورانهایی که دودکش مسدود دارند مجزا نمود. ولی می‌توان ادعا کرد که در فورانهای اصلی دودکش جدید حاصل می‌شود در حالی که در فورانهای گازی فقط دودکش قدیمی دوباره باز می‌گردد از نظر توصیفی مراحل تولید یک آتشفشان به شرح زیر است:

اول خاکهای محل دهانه بر اثر انفجار به اطراف پراکنه می‌شود. این عمل با لرزشهای موضعی شدید همراه است. بعد فوران گاز شروع می‌گردد که آبهای زیرزمینی و گل را به خارج پرتاب می‌کند و پس از باز شدن دودکش آغاز می‌گردد که قطعات سنگ با شدت به اطراف پراکنده می‌شود و برش خاصی تولید می‌کند که به آن برش حفر دودکش می‌گویند. و به این ترتیب آتشفشان متولد می‌شود و تمام آتشفشانهایی که در قرن اخیر فعالیت نموده‌اند در مجاورت آتشفشانهای قدیمی تولید شده‌اند.

فورانهای گازی

فوران گازی انفجاری ممکن است دهانه مسدود آتشفشان را باز نماید و یا قله آن را به خارج پرتاب کند. در حالی که فاقد هرگونه گدازه است. نمی‌توانیم منشا گازهایی را که سبب انفجار می‌شوند با اطمینان تعیین کنیم، زیرا انفجار ممکن است مربوط به خروج گازهای ماگمایی یا مربوط به آبهای زیرزمینی باشد که بر اثر گرما تبخیر گردیده‌اند. فورانهای گازی غالبا در آتشفشانهای نیمه خاموشی که دهانه مسدود دارند، حاصل می‌شود. فورانهای مزبور بوسیله دانا (Dana) نیمه ولکانیک ، بوسیله موکالی اولتراولکانیک و بوسیله فون‌ولف فوران غیر‌مستقیم نامگذاری گردید. از بین گازها هم بخار آب دارای اهمیت فوق‌العاده است.

فورانهای آبدار

درحالت کلی هنگامی که سفره‌های آبدار زیرزمینی در مجاورت ستونهای ماگمایی قرار گیرد، آب آن گرم و به بخار تبدیل می‌شود. افزایش فشار باعث انفجار مخزن بخار می‌گردد و در این حالت از فورانهای آبدار صحبت می‌شود. این قبیل فورانها انفجاری‌‌اند و به همین دلیل به آنها انفجار آبدار می‌گویند. مآرهای بازالتی به این طریق بوجود می‌آیند. انفجار آبدار دارای انواع متفاوتی به شرح زیر است:

نوع اول

یکی از انفجارهای آبدار شناخته شده مربوط به ناحیه گوگردزایی پما‌تانگ‌باتا در سوماتر در سال 1933 است. در ناحیه مزبور ، دو هفته قبل از فوران ، زمین لرزه‌ای سبب باز شدن شکافهایی در زمین گردید و آبهای سطحی به داخل آبها نفوذ نمود. این آبها در اثر برخورد با گازهای گرم ماگمایی به دمای جوش رسید و سپس تبخیر گردید. در نتیجه انفجارهایی تولید شد که بخار آب تا ارتفاع 2000 متری از سطح زمین بالا رفت و قطعات سنگهای قدیمی و گل تا 1100 متر به هوا پرتاب شد و دو دهانه بزرگ در محل خروج ایجاد شد.

نوع دوم

فوران سودتسی سال 1963 در ایسلند با انفجار آبدار شروع گردید. در این منطقه گدازه‌ها به کف دریای کم‌عمقتر نزدیک شد و از برخورد آن با آب دریا انفجار مهیبی به وقوع پیوست و بخار آب همرام خرده سنگ تا ارتفاع زیاد به هوا پرتاب شد.

نوع سوم

فوران آبدار کیلوئه در سال 1924 را نتیجه نشت سطح گدازه در دریاچه گدازه و حجاری آتشفشان و نفوذ بعدی آب به داخل مجاری خالی تصور می‌کنند. در اینجا تماس آب با گدازه ، فوران انفجاری بسیار شدیدی تولید نمود و تا 17 روز ادامه داشت.

مراحل فعالیت آتشفشان

هر آتشفشان را می‌توان بر حسب مراحل فعالیت در دو گروه قرار داد:

آتشفشان یک مرحله‌ای

که فعالیت آن در طی یک مرحله به صورت محصول انفجاری یا جریان گدازه خاتمه می‌یابد. مدت این قبیل فعالیت ممکن است کوتاه و تا چندین سال طول بکشد ولی ترکیب و نوع مواد مذاب یک سال است و تنها یک مسیر ساده برای خروج مواد وجود دارد.

آتشفشان چند مرحله‌ای

که فعالیت آن شامل مراحل مختلف است و هر مرحه بوسیله دوره آرامش نسبتا طولانی از هم جدا می‌شود، مثلا دماوند یا سبلان. در هر مرحله ممکن است مجاری خروج (دهانه و مخروط‌های فرعی) جدیدی بوجود آید. بنابراین مسیر خروج پیچیده و انشعابی است. به نحوی که در زمانهای مختلف بعضی از آنها فعال و بعضی به صورت غیر فعال باقی می‌مانند.

انواع گازهای آتشفشانی

اصولا با کاهش فشار ، حلالیت گازها در ماگما کم می‌شود، یعنی ابتدا گازها بیش از فشار خارج است، به سرعت انجام می‌شود و رفته رفته مقدار آن به حدی زیاد می‌شود که ماگما منظره جوشان پیدا می‌کند (پدیده وزیکولاسیون Visiculation) بنابراین پدیده وزیکولاسیون پدیده‌ای است که در آن ماگما به دو فاز مایع و گاز تفکیک می‌شود و به علت خروج سریع گاز ، گدازه حالت جوشان پیدا می‌کند.

مقدار قابل ملاحظه‌ای از گازهای آتشفشانی ، هنگام فعالیت آتشفشان با شدت هر چه تمامتر از آن خارج می‌گردد که مشخص نمودن جنس آنها بسیار مشکل است، زیرا غالبا غیر ممکن است این گازها را که دارای دمای زیاد بدست آورد. به علاوه با ورود گازهای آتشفشانی به اتمسفر ، واکنشهای شیمیایی انجام می‌شود و ترکیب اصلی آنها تغییر می‌کند. جدیدترین بررسیهایی که در مورد گازهای آتشفشانی انجام شده است نشان می‌دهد که بسیاری از گازهای آتشفشانی منشا ثانوی دارند، چون اتمسفر اکسید کننده است در حالی که در اعماق زمین شرایط احیا غلبه دارد. از اینرو گازهای آتشفشانی را از دو نظر می‌توان تقسیم نمود.

تقسیم بندی گازهای آتشفشانی از نظر شیمیایی

بطور کلی گازهای آتشفشانی یا فومرولها از نظر شیمیایی به دو دسته تقسیم می‌شوند.

• فرمرولهای قلیایی : به صورت آمونیاک ، نوشادر و بعضی از ترکیبات کلردار خارج می‌شوند.

• فومرولهای اسید : به مراتب فراوانتر از فومرولها قلیایی است و شامل اسید کلریک ، گازهای سولفورو و سولفوریک و SH2 می‌شود. رنگ قهوه‌ای و گاه زرد و یا بنفش نتیجه تاثیر این گازها بر سنگها در محل خروج گازهاست.

تقسیم بندی گازهای آتشفشانی از نظر دما

اصولا انواع گازهای آتشفشانی را بر حسب دما تقسیم بندی می‌کنند. البته هر قدر از دهانه آتشفشان دور شویم دمای گازها کاسته می‌شود و هر قدر زمان استراحت آتشفشان زیادتر باشد دمای آنها کمتر می‌شود. با افزایش دما مقدار SO2 زیاد و SH2 کم می‌شود در همین شرایط نسبت Ca به H2 , CO2 به H2O افزایش می‌یابد.

گازهای خیلی گرم

گازهای خیلی گرم ، غالبا در دهانه دیده می‌شوند، دمای آنها ممکن است گاهی به 1000 درجه سانتیگراد نیز برسد. در ترکیب این نوع گازها H2/NH3BO3H3/SH3/CO2 و بویژه بخار آب وجود دارد (غالبا بخار آب بیش از 90 درصد حجم کل گازها را تشکیل می‌دهد). به علاوه در آن اسید کلریدریک و کلریدهایی مانند FeCl3/ALCl3/CLNa/NH3Cl نیز پیدا می‌شود.

گازهای گرم

در نزدیکی پوزول قدیمی در ایتالیا آتشفشانی وجود دارد که فقط بخار آب گرم از بعضی از نقاط آن خارج می‌شود. کف این منطقه به صورت تشتگی به قطر 400 تا 500 متر است و از خاکسترهای آتشفشانی بسیار حفره‌دار پوشیده شده است. در اینجا بخار آب سوت زنان خارج می‌شود. دمای این بخار آب که با مقداری کمی اسید کربنیک و سولفید هیدروژن مخلوط است بین 130 تا 165 درجه سانتیگراد است. در مجاورت اکسیژن هوا ، سولفید هیدروژن ابتدا به گوگرد و سپس به اسید سولفورو تبدیل می‌شود.

به دلیل وجود همین گوگرد در گذشته آن را سولفاتارا یا گوگردزا می‌نامیدند. سیلیس موجود موجود در محیطهای سیلیکاته نیز به صورت اوپال ته نشین می‌شود که رنگ آن سفید و دارای حفره‌های فراوان است. در داخل حفره‌های مزبور گاهی سولفاتهای محلول به صورت زاج طبیعی آلونیت (سولفات آلومینیوم) رسوب می‌نمایند که از نظر اقتصادی دارای اهمیت است. بطور کلی سولفاتار عبارت از خروج بخار آب و سولفید هیدروژن ، با دمای 90 تا 300 درجه سانتیگراد است و در تمام مناطق آتشفشانی دیده می‌شود.

گازهای سرد

گازهای سرد که به آن موفت Moffette هم گفته می‌شود گازی است که کمی از هوای معمولی گرمتر باشد. این گازها ممکن است منشا ماگمایی داشته یا نتیجه تصاعد گازها از سنگهای آهکی باشد (انحلال آهک در مجاورت گازهای اسیدی). در ترکیب آن علاوه بر بخار آب ، گاز CO2 به فراوانی یافت می‌شود. در سال 1986 از یکی از دریاچه‌های کامرون (دریاچه نیوس Nyos) ناگهان گاز CO2 با نیروی عظیم از درون آب بیرون آمد و راه دهکده را در پیش گرفت. بیش از دو هزار نفر اهالی دهکده و چهارپایان را حقه کرد. این گاز منشا ماگمایی داشت و به صورت حباب عظیم در زیر آب دریاچه (از منشا آتشفشانی) پنهان بود.

چشمه‌های آب گرم و چشمه های معدنی

چشمه‌های آب گرم غالبا در اطراف نواحی آتشفشانی و حتی در اطراف آتشفشانهای خاموش دیده می‌شوند. این چشمه‌ها نشانه‌ای از آخرین مرحله سرد شدن مواد ذوب در درون زمین‌اند که از آن بخار آب و گازهای کم و بیش گرم متصاعد می‌گردد. ترکیب عمده مواد متصاعد بخار آب بسیار گرم و پرفشار و گاز کربنیک است که در هنگام بالا آمدن تدریجا از گرمای آن کاسته می‌شود. اگر صعود همچنان ادامه یابد بخار آب تقطیر می‌شود و به صورت چشمه‌های آب گرم تظاهر می‌کند. دمای چشمه‌های آب گرم عموما 5 تا 10 درجه سانتیگراد گرمتر از آب محیط اطراف است.

فورانهای آتشفشانی معمولا براساس شکل دهانه ای که از آن فوران صورت می گیرد، محل قرار گیری دهانه در کوه آتشفشان، شکل و نوع مخروط آتشفشانی و بالاخره خصوصیات عمومی فوران (آرام یا شدید – انفجاری یا غیر انفجاری) طبقه بندی می شوند.

گدازه های اسیدی به علت درصد Sio2 بالا و درجه حرارت نسبتا پایین دارای گرانروی (ویسکوزیته) بالا و سیالیت پائین بوده و در نتیجه به صورت انفجاری همراه با مواد پرتابی می باشد. اما در گدازه های بازیک به علت درصد Sio2 پائین و درجه حرارت نسبتا بالا، گرانروی پائین بوده و سیالیت افزایش می یابد و در نتیجه مواد پرتابی با مقدار کم و فوران آرام انجام می شود

انواع فوران

1-نوع هاوایی:

به علت وجود میزان کم گاز در گدازه این نوع آتشفشان، فوران جریانی در آن دیده می شود.ماگمایی که به سطح می رسد، معمولا به صورت فواره یا چشمه های گدازه ای خارج می شود. این نوع آتشفشان در جزایر هاوایی به تعداد زیاد یافت می شود. در جزیره ایسلند نیز از این نوع آتشفشان یافت می شود.

2- نوع استرومبولی:

به علت گرانروی بالای ماگما، خروج گاز زیادتر از انواع ماگماهای سیال نوع هاوایی صورت می گیرد.

3- نوع وولکانو:

4- نوع پله:

5- نوع کومولوولکان یا کوپول:

مشخصات آتشفشان

آتشفشانها دستگاههای طبیعی خروج مواد مذاب یا گاز و یا جامدی هستند که از درون زمین به خارج رانده می‌شوند. این مواد در سطح زمین پخش گردیده ، برجستگیهای خاصی متناسب با غلظت گدازه‌های خود تولید می‌نمایند. فعالیت آتشفشانها همیشگی نیست، بلکه منقطع و متناسب است. مثلا آتشفشان دماوند چندین مرحله فوران و آرامش را داشته است. آتشفشانهای امروزی هم خاموش و گاهی فعالند.

شدت انفجار

آتشفشانها از نظر وجود یا عدم وجود انفجار و نیز شدت انفجار اقسام مختلفی دارند که در زیر به انواع آنها اشاره می‌کنیم.

• بدون انفجار : در این حالت قسمتی از پوسته جامد زمین شکافته شده و گدازه‌ها که غالبا غلظتی کم داشته و روان می‌باشند، به بیرون جاری می‌شوند.

• با انفجار محدود : نمونه آتشفشانهای با انفجار محدود در مونالوآ (هاوایی) که در سال 1949 دیده شده است. اینگونه آتشفشانها در مراحل اولیه فعالیت ، بدون انفجار می‌باشند، ولی در مراحل آخر با انفجار همراهند.

• انفجار نقطه‌ای : این نوع آتشفشانها را می‌توان گونه‌های حقیقی آتشفشان به حساب آورد انفجارهای نقطه‌ای ممکن است منفرد و تنها باشند یا تکراری و کم و بیش همیشگی. این نوع آتشفشانها احتمال دارد در هر نوبت گونه‌های خاصی از گدازه که ممکن است اسیدی یا قلیایی و یا حد واسط باشند، بیرون بریزند. نمونه این آتشفشانها ، آتشفشان استرومبولی در جزایر لیپاری است.

اشکال آتشفشان

اختلاف شکل ظاهری دهانه آتشفشانها ، گونه‌های مختلف آتشفشانها را مشخص می‌نماید. این اختلاف به ترکیب شیمیایی ، درجه سیالیت و مقدار گرمای مواد گداخته و نحوه انفجار و وجود یا فقدان گاز در هنگام فعالیت آتشفشان بستگی دارد. در زیر سعی داریم با معرفی گونه‌های مختلف آتشفشانها ، مشخصات و اشکال گوناگونی را که هر یک از این آتشفشانها می‌توانند داشته باشند، بررسی کنیم.

آتشفشان گونه هاوایی

این نوع آتشفشان ، دارای دهانه‌ای وسیع بوده و مخروط آن شیب کم دارد گدازه‌های آن غالبا باریک هستند و پس از سرد شدن سنگهایی تیره رنگ ، مثل بازالت ایجاد می‌کنند. این نوع گدازه‌ها به علت گرانروی بسیار کمی که دارند، مانند سیل روان می‌شوند. این آتشفشانها از آنجایی که فاقد انفجار می‌باشند، لذا بمب آتشفشانی ، لاپیلی و خاکستر آتشفشانی نیز در این آتشفشانها دیده نمی‌شود.

آتشفشان گونه استرومبولی

شکل مخروط اینگونه آتشفشان ، بر اثر داشتن گدازه‌های به شکل مایع ، جامد ، ریز و درشت ، در هنگام فعالیت منظم بوده و ارتفاع زیاد و شیب تند دارد و فقط ممکن است انحنای بعضی از قسمتهای مخروط کمی بیشتر باشد. آتشفشان گونه استرومبولی دارای گدازه‌ای نسبتا غلیظ بوده انفجار آن کمی شدید است و قطعات مختلف را به بیرون پرتاب می‌کند. اینگونه آتشفشان در هنگام فعالیت بدون خاکستر است و برعکس دارای مقدار بسیار زیادی از بمب‌ها و قطعات آذرین می‌باشد. آتشفشان خاموش دماوند نمونه‌ای حد واسط از آتشفشان نوع استرومبولی و ولکانو است.

آتشفشان گونه ولکانو

فوران آتشفشنهای گونه ولکانو ، از خاکستر ، بمب و لاپیلی و قطعات درشت تشکیل شده است. در اینگونه ، گدازه دارای غلظت زیاد بوده ، به همین جهت کمتر خارج می‌شود و دهانه را مسدود می‌کند و در نتیجه فشار مواد گداخته و گازهای زیرین مواد مسدود کننده منفجر شده به خارج پرتاب می‌شوند. نمونه این آتشفشانها ، آتشفشان ولکانو در جزایر لیپاری است.

آتشفشان گونه وزوو

اینگونه آتشفشان ، نوع متوسط گونه‌های استرومبولی و ولکانو است. در هنگام فوران متناوبا گازهای آتشفشانی و مواد گداخته به خارج می‌فرستد. غلظت گدازه آن به شرایط حرارتی بستگی دارد، از این نظر شکل مخروط آن در هر فعالیت فرق می‌کند. نمونه این آتشفشان ، آتشفشان وزوو در ایتالیاست.

آتشفشان گونه پله

در اینگونه آتشفشان که نمونه جالب آن آتشفشان پله در جزایره مارتینیک است، گدازه خیلی غلیظ بوده و موجب انسداد دهانه آتشفشان می‌شود. فشار مواد زیرین باعث رانده شدن مواد مسدود کننده به بالا شده ، تشکیل سوزن پله مانند را می‌دهد.

منبع: دانشنامه رشد

http://www.rasekhoon.net/article/Show-20386.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

آتشفشان چیست؟

نويسنده:المیرا صدیقی

آيا تا به حال در مورد آتشفشان‌ها که یکی از جالبترین و در عین حال خطرناکترین پدیده‌های طبیعی هستند فکر کرده‌اید؟

وقتی خبری از فعال شدن آتشفشانی می‌شنویم و یا در جریان عکس‌ها و فیلم‌هایش قرار می‌گیریم، پس از برطرف شدن آن شگفتی همیشگی که از دیدن مقدار زیاد مایعات مذاب حاصل می‌شود اولین چیزی که به ذهنمان خطور می‌کند قدرت لایتناهی خداوند و تغییرات طبیعت است که چطور کوه بلند و آرامی که سال‌های سال در یک نقطه بی‌صدا و حرکت بوده است را ناگهان به چنین جنبشی واردار می‌کند.

گرچه تاکنون دانشمندان جزئیات بسیار زیادی از علل این فعالیت‌ها عنوان کرده‌اند اما تعجب و جذابیت این اتفاق برای بسیاری از ما همچنان ادامه دارد.

تعریف کلی که از کوههای آتشفشانی ارائه شده است نشان می‌دهد که "آتشفشان‌ها در هر جایی از دنیا که مواد داخل اعماق زمین بتوانند راه خود را به سطح باز کنند به وقوع می‌پیوندد." که در اکثر مواقع این مواد از دهانه کوههای مستعد خارج می‌شوند.

توضیح علمی دیگزی که وجود دارد آن است که آتشفشان یک ساختمان زمین شناسی است که به وسیله آن مواد آتشفشانی (به صورت مذاب، گاز، قطعات جامد یا هر سه) از درون زمین به سطح آن راه می‌یابند. انباشتگی این مواد در محل خروج، برجستگی هایی به نام کوه آتشفشان ایجاد می‌نماید..

سوال کلی که می‌تواند برای هر کسی پیش آید آن است که موادی که از دهانه آتشفشانها خارج می‌شوند که گرمای غیر قابل توصیفی دارند دقیقا چه هستند؟

ماگما Magma:

ماده طبیعی، داغ و سیال که عمدتا سیلیکاتي بوده و ماده اصلی سازنده سنگ‌ها به شمار می‌رود.

گدازه Lava:

ماگمایی است که به سطح زمین راه یافته است. گدازه می تواند در سطح زمین مانند رودخانه جریان یابد یا تشکیل دریاچه را بدهد.

و در نهایت سنگ های آتشفشانی که به صورت ماگمای گداخته در سطح زمین به سرعت سرد می‌شوند و انواع بسیار متنوع آنها تاکنون شناسایی شده است.

اینکه ما تصور می‌کنیم این پدیده‌ها تنها در دنیای ما صورت می‌پذیرد کاملا اشتباه است زیرا تحقیقات نشان می‌دهد که آتشفشانها پدیده‌های جهانی هستند و در سایر کرات منظومه شمسی به ویژه سیارات مشابه زمین نیز صورت می‌پذیرند چنان که پوشش سطحی ماه اغلب با سنگ های آتشفشانی پوشیده شده است و بارزترین ارتفاعات مریخ توسط آتش فشانها ساخته شده است..

در تاریخ بشر از 200 سال قبل تاکنون حدود 19 فعالیت آتش فشانی به ثبت رسیده است که طی آنها دست کم 1000 نفر جان خود را از دست داده‌اند و هزاران نفر دیگر نیز زخمی شده‌اند.

هم اکنون بیش از 500 کوه آتش فشانی فعال در دنیا وجود دارد که هر چند وقت یکبار به اشکال مختلف فعالیت خود را با بیرون دادن گازها و یا ابرها و حتی پرتاب گدازه‌ها نشان می‌دهند و خطراتی را برای ساکنین منطقه بوجود می‌آورند.

منبع:www.hamshahrionline.ir

http://www.rasekhoon.net/article/Show-42903.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

فعالیت آتشفشانی

علوم طبیعت > زمین شناسی > آتشفشان شناسی

مقدمه

فورانهای اصلی

فورانهای گازی

فورانهای آبدار

نوع اول

نوع دوم

نوع سوم

مراحل فعالیت آتشفشان

هر آتشفشان را می‌توان بر حسب مراحل فعالیت در دو گروه قرار داد:

آتشفشان یک مرحله‌ای

آتشفشان چند مرحله‌ای

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%AA+%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

انواع گازهای آتشفشانی

علوم طبیعت > زمین شناسی > آتشفشان شناسی

مقدمه

تقسیم بندی گازهای آتشفشانی از نظر شیمیایی

بطور کلی گازهای آتشفشانی یا فومرولها از نظر شیمیایی به دو دسته تقسیم می‌شوند.

* فرمرولهای قلیایی : به صورت آمونیاک ، نوشادر و بعضی از ترکیبات کلردار خارج می‌شوند.

* فومرولهای اسید : به مراتب فراوانتر از فومرولها قلیایی است و شامل اسید کلریک ، گازهای سولفورو و سولفوریک و SH2 می‌شود. رنگ قهوه‌ای و گاه زرد و یا بنفش نتیجه تاثیر این گازها بر سنگها در محل خروج گازهاست.

تقسیم بندی گازهای آتشفشانی از نظر دما

گازهای خیلی گرم

گازهای گرم

گازهای سرد

چشمه‌های آب گرم و چشمه های معدنی

http://daneshnameh.roshd.ir/mavara/mavara-index.php?page=%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B9+%DA%AF%D8%A7%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C+%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%86%DB%8C&SSOReturnPage=Check&Rand=0

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

اتشفشانها

بنا بر تعریف قدما ، آتشفشانها کوههایی هستند که آتش از آنها بیرون می‌جهد. این تعریف محافل علمی قدیم تاحدی با واقعیت تطبیق می‌کرد و شامل مورفولوژی و عملکرد این پدیده‌های طبیعی بود. وقتی از آتشفشان صحبت می‌شود دملهایی عظیم و مشتعلی در سطح زمین در نظر مطرح می‌شود که دارای شکل و ابعاد خاصی بوده و از سنگهای ویژه با بافت و ترکیب شیمیایی مشخصی ساخته شده‌اند.

ولی غیر از شکل مخروطی مخصوص ، آنچه که آتشفشان را نسبت به سایر برجستگیهای روی زمین متمایز می‌کند پدیده‌های فورانی آن است که با بیرون ریختن متوالی مواد ، کوه آتشفشان متولد می‌شود و این کل مسائل حاکم بر آن است. بطور کلی آتشفشانهای عهد حاضر در سه منطقه تکتونیکی ، حاشیه صفحات همگرا ، مرز صفحات واگرا و در داخل صفحات پراکنده‌اند. اصولا صعود ماگما به سطح زمین به وجود شکستگیهای قائم یا تقریبا قائم و معابری در پوسته زمین وابسته است.

آتشفشانهای حاشیه صفحات همگرا

این آتششانها یا درحاشیه قاره‌ها و یا در داخل جزایر و در کنار دراز گودالهای اقیانوسی قرار دارند مانند ژاپن و اندونزی. در محل مرزهای همگرا جایی که صفحات به هم می‌رسند سه حالت ممکن است اتفاق بیافتد.

فرورانش یک صفحه اقیانوسی به زیر صفحه اقیانوسی دیگر : مثل فرورفتن صفحه اقیانوس آرام به زیرصفحه اقیانوس هند در شمال زلاندنو.

فرورانش صفحه اقیانوسی به زیرصفحه قاره‌ای : در این حالت به دلیل نازکی و چگالی بیشتر ، لیتوسفر اقیانوسی در امتداد سطح موربی به زیر صفحه قاره‌ای کشیده می‌شود. در محل برخورد ، دراز گودال عمیق اقیانوسها بوجود می‌آید. این قبیل فرورانش با گسترش عظیم آتشفشانهای آندزیتی و ضخامت زیاد لبه صفحه قاره‌ای توام است. این آتشفشانها غالبا انفجاری‌اند و ابتدا ولکانهایی با مخروط مرتفع و قطر قاعده بزرگ (مانند آتشفشان فوجی یاما در ژاپن ) بوجود می‌آورند.

برخورد قاره با قاره (اشتقاق قاره‌ای) : وقتی دو توده قاره‌ای به سوی هم حرکت می‌کنند، در محل برخورد یک صفحه ممکن است به زیر صفحه مقابل فرو رود ولی هیچگاه تا گوشته ادامه پیدا نمی‌کند. در محل تصادم ، چین خوردگی و گسل خوردگی اتفاق می‌افتد و بنابراین پوسته جمع و جور شده و صفحات لیتوسفر زیاد می‌شود. ارتفاع زیاد کوه هیمالیا را نتیجه برخورد قاره هندوستان با فلات تبت می‌دانند.

آتشفشانهای در مرز صفحات واگرا

این آتشفشانها در طول شکافهایی در قلمرو اقیانوسها و یا در قلمرو قاره‌ها حاصل می‌شوند. شکافهای مزبور به صورت ریفتهای طویلی هستند که گاه هزاران کیلومتر طول دارند و در امتداد آنها دو صفحه از هم دور می‌شوند. عملکرد ریفتهای مذکور در اقیانوسها و قاره‌ها نسبت به هم متفاوت است. ریفتهای اقیانوسی در پشته میانی اقیانوسها قرار دارند. در این محلها ، ماگمای تازه از آستنوسفر بالا می‌آید.

جزیره ایسلند

جزیره ایسلند بر روی مرز واگرای اقیانوس اطلس واقع است و بزرگترین جزیره متعددی است که منشا کاملا آتشفشانی دارد و از مخروطهای آتشفشانی متعدد تشکیل گردیده است. کف اقیانوس اطلس دائما در حال کشش و بازشدگی است و ایسلند نیز از این قاره مجزا نیست. کشش باعث پیدایش شکاف و گسترش کف اقیانوس می‌شود. این شکافها با پشته میانی اقیانوس موازی‌اند و در امتداد آنها آتشفشانهایی در حال فعالیت‌اند.

در کنیا ، نازک شدن پوسته قاره‌ای (در نتیجه حرکات کششی پوسته قاره‌ای نازک شده و می‌شکند و سرانجام به ایجاد یک حوضه اقیانوسی منتهی می‌شود) به کندی انجام شد به نحوی که در اواسط میوسن ، فورانهای بازالتی آغاز گردید و سپس با حجم زیاد نفلینیت و کربناتیت دنبال شد. در اواخر میوسن از فوران شکافی گدازه‌های متولیتی بیرون ریخت و در پلیوسن ، فوران تراکیت طغیانی و خاکستر رواج داشت.

آتشفشانهای درون صفحه‌ای

برای تفسیر این آتششانها عده‌ای از دانشمندان نظریه نقطه‌های داغ را پیشنهاد دادند که به موجب این نظریه در درون زمین و در مناطق عمیقتر در زیر صفحات لیتوسفر ، مناطق گرم و داغی وجود دارد که مواد مذاب از آنها بالا می‌آیند و به سطح زمین می‌رسند. از انباشته شدن همین مواد ، کوههای آتشفشانی در داخل صفحات بوجود می‌آیند. این محلها ممکن است در داخل صفحات اقیانوسی یا در داخل صفحه قاره‌ای باشند. در محل این نقاط داغ ، از نقطه ثابتی که در زیر لیتوسفر واقع است تاولهایی از ماگما به خارج صادر می‌شود.

نمایش برخی نقاط داغ بر روی اقیانوس اطلس

لیتوسفر واقع بر روی این نقطه داغ با ورود این تاولها ، سوراخ می‌شود و مواد مذاب به سطح زمین راه پیدا می‌کند. با حرکت صفحه لیتوسفر کوههای آتشفشانی ممتد بوجود می‌آید. این نقاط داغ ممکن است در داخل صفحات اقیانوسی قرار داشته باشند که از این نمونه می‌توان به آتشفشان جزایر هاوایی اشاره کرد که در اقیانوس آرام قرار دارند و فعالترین آتشفشانهای دنیا به شمار می‌آیند. همچنین این نقاط داغ در داخل صفحه قاره‌ای هم وجود دارند که از این نمونه می‌توان به آتشفشانهای ماسیف سانترال فرانسه اشاره کرد که در داخل صفحه قاره‌ای اورازی قرار دارند.

http://www.daneshezamin.blogfa.com/post-3.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

انسان‌ها چطور از آتشفشان‌ها جان سالم به در برده‌اند؟

دانش - بزرگ‌ترین فوران آتشفشانی طی دو میلیون سال اخیر، 7400 سال پیش در آسیای جنوب‌شرقی روی داد و محدوده‌ای گسترده را تحت تاثیر قرار داد. با این حال، اجداد اولیه انسان توانستند از این فعالیت ویرانگر جان سالم به در ببرند. اگر خاکسترهای آتشفشان پیناتوبو در سال 1370 این چنین مردم فیلیپین را حیرت‌زده کرد (عکس)؛ آتشفشان توبا در 74هزار سال پیش، لایه‌های ضخیم خاکستر را در شعاع دوهزار کیلومتری پدید آورد.

ابوالفضل کریمی: دانشمندان معتقدند 7400 سال پیش، بزرگ‌ترین فوران آتشفشانی در طول 2 میلیون سال گذشته در دنیا اتفاق افتاده است. در آن زمان کوه آتشفشانی توبا در جزایر اندونزیایی سوماترا شروع به فعالیت کرد و بیش از 2500 کیلومتر مکعب ماده مذاب را که تقریبا حجمی دو برابر قله اورست دارد، به سطح زمین فرستاد. این آتشفشان از لحاظ بزرگی پانصدهزار بار قوی‌تر از فوران آتشفشانی قله سنت‌هلن آمریکا در سال 1980 / 1359 بود و به قدری عظیم بود که انسان‌های اولیه ساکن هندوستان که دو هزار کیلومتر با آن فاصله داشتند نیز از اثراتش در امان نبودند.

به گزارش نیوساینتیست، علاوه بر عظمت این فوران آتشفشانی، موضوع دیگری که باعث تمایز آن شده، زمان فعالیت آن است. این فعالیت آتشفشانی در دوره بسیار حساسی در دوران ماقبل تاریخ انسان رخ داد، چرا که در آن دوره انسان‌های غارنشین بخش‌های بزرگی از آسیا و اروپا را زیر پا گذاشته بودند و گونه‌های هموسپین به عنوان اولین اجداد مستقیم ما در حال ترک آفریقا و فتح جهان بودند.

اما با توجه به این‌که تاکنون هیچ فعالیت مشابه دیگری در این مقیاس رخ نداده، هنوز هم بسیاری از اثرات این فوران آتشفشانی روی انسان‌های اولیه ناشناخته باقی مانده است.

یخ‌بندان بعد از آتشفشان

اما آخرین حفاری‌های باستان‌شناسی در هند که نتایج آن در دانشگاه آکسفورد ارائه شده، بینش تازه‌ای از تاثیرات این فعالیت‌ها را روی تکامل انسان‌ها و الگوهای مهاجرتی آن‌ها در اختیار دانشمندان قرار داده است. مدل‌های کامپیوتری این آتشفشان را بسیار عظیم و مشابه روز رستاخیر نشان داده است. دانشمندان معتقد بودند بعد از این واقعه دمای زمین نزدیک به 10 درجه سانتی‌گراد کاهش پیدا کرده و صد برابر فوران آتشفشانی کوه پیناتبو در فیلیپین، گاز و ذرات معلق در جو پراکنده است.

گاز و ذرات معلق پخش شده بر اثر فعالیت آتشفشانی مانع رسیدن نور خورشید به زمین شده و با جذب بخار آب موجود در جو، می‌شود باعث به وجود آمدن آب‌وهوای خشک و از بین رفتن پوشش گیاهی و در نهایت انقراض نسل بسیاری از پستانداران و اجداد ما شده است. انسان‌های اولیه که از این رویداد نجات پیدا کردند مجبور بودند سریعا خود را با شرایط وقف داده و برای پیدا کردن غذا، به محل مناسب‌تر برای زندگی مهاجرت کنند. بنابراین این رویداد تاثیرات بسیاری روی تکامل نژادهای ما در طول زمان داشته است.

اما بعد از مطرح شدن این تئوری در 17 سال پیش انتقادات زیادی نسبت به آن مطرح شده و تعدادی از دانشمندان آن را اغراق‌آمیز دانستند. برای مثال، هان گرف دانشمند جوشناس از دانشگاه کمبریج معتقد است که تاثیرات حاصل از این فعالیت آتشفشانی کمتر از آن چیزی است که تصور می‌شود.

اوضاع آن‌قدرها هم بد نبود!

در فوران‌های آتشفشانی دی‌اکسید گوگرد آزاد می‌شود و با یون‌های هیدروکسید حاصل از مولکول‌های آب در اتمسفر واکنش می‌دهد. این موضوع باعث تولید ذرات سولفات می‌شود که نور خورشید را منعکس کرده و همین عامل باعث سرد شدن دمای محیط می‌شود. تحقیقات قبلی میزان دی‌اکسید گوگرد تولید شده در این واقعه را صد برابر کوه آتشفشانی پیناتوبو تخمین زده بود ، درحالی‌که آخرین تحلیل‌های شیمیایی روی مواد مذاب فسیل شده، میزان آن را نصف این مقدار تخمین می‌زند.

همچنین گرف معتقد است در آن زمان یون‌های هیدروکسید کافی برای واکنش دادن با تمام دی‌اکسید گوگرد تولید شده از آتشفشان توبا در اتمسفر وجود نداشته و اثر خنک‌کنندگی حاصل از آن فقط 2.5 درجه سانتی‌گراد و آن هم برای چند سال و به صورت منطقه‌ای بوده است. همچنین گرف معتقد است محصول این آتشفشان بیشتر خاکستر بوده تا گوگرد.

البته شکی نیست که انسان‌های اولیه که در زمان این فوران آتشفشانی زندگی می‌کرده‌اند، با شرایط دشواری روبه‌رو بوده‌اند. برای مثال خاکستر حاصل از فوران‌های آتشفشانی به سرعت وارد جریان رودخانه‌ها شده و منابع آب آن‌ها را آلوده کرده است.

مایک پتراگلیا از دانشگاه آکسفورد در این باره گفت: «ما نمی‌گوییم که بعد از فوران توبا شرایط زندگی برای انسان‌ها سخت نشده است، بلکه معتقدیم اثرات آن به شکلی که قبلا تصور می‌شده، فاجعه‌آمیز نبوده است».

شواهد جنجالی

دانشمندان بقایای باستان‌شناسی شامل هزاران ابزار مختلف از انسان‌های اولیه ساکن Jwalapuram در هندوستان و در فاصله 2هزار کیلومتری قله آتشفشانی توبا را به دست آوردند که در خاکسترهای حاصل از آتشفشان فوبا مدفون شده‌اند.

تحقیقات بیشتر نشان داد که در کمال شگفتی درست بعد از فعالیت آتشفشانی، زندگی انسان‌ها در این منطقه ادامه پیدا کرده است؛ چرا که صدها ابزار سنگی دیگر در لایه‌ای بالاتر از این خاکستر کشف شده که نشان می‌دهد ساکنان این منطقه برای دوره کوتاهی آنجا را ترک کرده و بعد از یک نسل دوباره به این محل بازگشته‌اند.

باستان شناسی

اثبات این موضوع که فعالیت‌های آتشفشانی توبا اثرات فاجعه‌آمیزی که قبلا تصور می‌شد نداشته است، می‌تواند تغییرات زیادی در تئوری‌های مرتبط با تکامل و مهاجرت انسان‌ها به وجود آورد. قبلا باستان‌شناسان بر این باور بودند که انسان‌های مدرن تا 60هزار سال قبل یا به عبارت دیگر تا 14هزار سال بعد از فعالیت آتشفشانی توبا به این منطقه از آسیا نیامده و در قسمت‌هایی از آفریقا ساکن بودند.

اگر شما این استدلال‌ها را بپذیرید، باید قبول کنید که ابزارهای کشف شده در هند توسط گونه‌هایی نخستین‌تر از انسان‌ها مانند Homo erectus ها که اولین بار 700هزار سال پیش به هندوستان آمدند، ساخته شده باشد. اگر این‌طور باشد، باید قبول کرد که فعالیت‌های آتشفشانی توبا اثرات مخربی روی جمعیت هموسپین‌ها که در آفریقا زندگی می‌کرده‌اند، نداشته و به این ترتیب بعضی از تئوری‌ها در مورد تکامل بشر مورد سوال و تردید قرار می‌گیرد.

حتی پتگرالیا و همکارانش ادعا کرده‌اند که ابزارهای کشف شده در هند اولین بار توسط هموسپین‌ها ساخته شده و اگر این ادعا درست باشد، باید تجدید نظر اساسی در مورد تاریخ مهاجرت انسان از آفریقا کرد.

تا پیش از این، دانشمندان زمان اولین مهاجرت از آفریقا را هزاران سال بعد از فعالیت آتشفشانی توبا می‌دانستند. اما به دلیل آن‌که شواهد کمی در مورد انسان‌های ماقبل تاریخ در زمین باقی مانده، دانشمندان برای ردیابی اجداد ما متوسل به تکنیک‌های ژنتیکی شده‌اند. با بررسی تفاوت‌های دی.ان.ای بین جمعیت‌های بومی از نقاط مختلف دنیا و در نظر گرفتن زمان لازم برای جهش‌های ژنتیکی، دانشمندان زمان اولین مهاجرت‌ها از آفریقا را 71هزار سال پیش تخمین می‌زدند که تقریبا متناظر با 3هزار سال بعد از فعالیت آتشفشانی توبا است. بسیاری حتی تاریخ اولین خروج از آفریقا را 60هزار سال قبل می‌دانند. اما با در نظر گرفتن شواهد به دست آمده احتمال مهاجرت انسان‌ها قبل از فعالیت آتشفشانی توبا نیز محتمل به نظر می‌رسد.

http://www.khabaronline.ir/news-55824.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

11 نکته که باید درباره آتشفشانها بدانیم

فوران توده های بزرگی از خاکستر در ایسلند در اثر فعال شدن یکی از آتشفشانهای خفته این منطقه باعث شده است نشریه علمی لایو ساینس گزارشی درباره حقایق و رویدادهای بزرگی که به واسطه آتشفشانها به وجود آمده اند منتشر کند.

در حال حاضر در حدود هزار و 500 آتشفشان سرتاسر کره زمین را پوشانده اند و برخی از آنها به صورت متوالی و برای سالها فوران کرده و می کنند. این پدیده وقتی رخ می دهد که سنگهای مذاب یا ماگما تحت فشار و با سرعت به سمت بالا حرکت کرده و بخش ضعیفی از پوسته زمین را شکافته و به خارج راه پیدا کنند.

مخازن زیرزمینی ماگماها می توانند برای صدها سال در زیر زمین مخفی باقی بمانند و سپس به شکلی دور از انتظار و ناگهانی فوران کنند. نشریه لایو ساینس در پی فوران آتشفشانی در ایسلند پس از 200 سال خاموشی و در اواخر روز پنجشنبه که منجر به فوران مقادیر زیادی آب داغ، خاکستر و سنگ ریزه شده و بسیاری از پروازهای فرودگاه های اروپایی را با اختلال مواجه کرد گزارشی از 11 نکته درباره آتشفشانهای جهان منتشر کرده است.

1- سنگهای متخلخل آتشفشانی تنها سنگهایی هستند که از توانایی شناور بودن بر روی آب برخوردارند. این سنگها معمولا خاکستری و مملو از حفره های حباب مانند هستند که در اثر خروج سریع و پرفشار گازهای داغ از میان سنگها به وجود می آیند.

2- نیرومندترین آتشفشانهای جهان ابرآتشفشان نام دارند. انفجار یک ابرآتشفشان می تواند بارانی از آتش را تا مسافت هزاران مایل بر زمین بباراند و منجر به ایجاد تغییرات آب و هوایی شود. تغییراتی از قبیل کاهش دمای هوا که در نتیجه آزادسازی چندین تن خاکستر در اتمسفر زمین به وجود می آید. این هیولاها دستهای وحشتناک خود را هر چند صد هزار سال یکبار رو می کنند. یکی از بزرگترین آنها در پارک ملی "Yellowstone" قرار دارد و دانشمندان نیز اعلام کرده اند انفجار این آتشفشان نزدیک است.

3- بزرگترین انفجار آتشفشانی تاریخ به کوه "تامبورا" واقع در جزیره "سامباوا" در اندونزی تعلق دارد. انفجار و فوران این آتشفشان در سال 1815 منجر به مرگ 100 هزار انسان شد. اندونزی از بیشترین تعداد آتشفشانهای فعال تاریخ در حدود 76 آتشفشان برخوردار است.

4- بیشتر آتشفشانها در لبه صفحه های تکتونیکی رخ می دهند، صفحه های بزرگ سنگی که سطح زمین را تشکیل داده اند. اما برخی از آتشفشانها از جمله ابرآتشفشان "Yellowstone" بر روی مناطقی دیگر به نام مناطق داغ یا فعال آتشفشانی قرار گرفته اند که ماگماها در این مناطق مسیر خود را به آرامی از اعماق به سمت سطح زمین باز می کنند.

فوران توده های خاکستر در ایسلند

5- ایسلند مشهور به سرزمین آتش و یخ بر فراز آتشفشانهای نوار نیمه اقیانوسی اطلس قرار دارد. آخرین فوران آتشفشان "Eyjafjallajokull" در آوریل 2010 در برابر فواران قدرتمند آتشفشان Skaptar در سال 1783 بسیار کوچک به نظر می آید، این انفجار آتشفشانی تمامی منابع کشاورزی و شیلات جزیره را نابود کرده و منجر به قحطی شد که جان یک پنجم از مردم جزیره را گرفت.

6- انفجار سال 1991 آتشفشان Pinatubo در فیلیپین از انفجار Skaptar نیز سخت تر بود. این انفجار در حدود 22 میلیون تن دی اکسید سولفور را به خارج از زمین انتقال داد که این ماده به چرخه مواد زمین وارد شده و حرارت جهانی را حداقل 0.5 درجه سلسیوس کاهش داد.

7- آتشفشانها توانایی رشد کردن دارند با انباشته شدن گدازه ها و خاکسترها لایه های جدیدی به آتشفشان افزوده شده و ارتفاع آن را افزایش می دهند. این یکی از شیوه های رایجی است که کوه ها بر اساس آن ساخته می شوند.

8- آتشفشانها می توانند منقرض شوند. زمانی که دانشمندان اعلام می کنند از این پس آتشفشانی هرگز فوران نخواهد کرد، در واقع انتظار منقرض شدن و نابود شدن آتشفشان وجود دارد. آتشفشانهایی که در حال حاضر فعال نیستند اما احتمال فعال شدن آنها وجود دارد آتشفشانهای خفته خوانده می شوند.

9- فشار مستقیم برخی از فورانهای آتشفشانی می تواند منجر به شکل گیری مخازن ماگمایی شود که در هم فرو می ریزند و حفره های عظیم و کاسه مانندی به نام "کالدرا" به وجود می آورند.

10- بزرگترین آتشفشان موجود بر روی زمین، آتشفشان Mauna Loa واقع در هاوایی است. این آتشفشان یکی از پنج آتشفشان موجود در هاوایی است که در ارتفاع سه هزار و 962 متر بالاتر از سطح دریا قرار گرفته است. جزایر هاوایی در واقع به واسطه نقاط داغ و فعال آتشفشانی به وجود آمده اند.

11- آتشفشانها باعث رنگین تر شدن غروب خورشید می شوند، زمانی که آتشفشان "Kasatochi" در سال 2008 فوران کرد مردم سرتاسر جهان شاهد رنگمایه های فوق العادی زیبای نارنجی و سرخ رنگی در غروب خورشید بودند. این رویداد دیدنی ناشی از انتشار ذرات خاکستر در اتمسفر زمین است که باعث شکست بیشتر پرتوهای خورشیدی در آسمان می شوند.

http://www.asriran.com/fa/news/108831/11-%D9%86%DA%A9%D8%AA%D9%87-%DA%A9%D9%87-%D8%A8%D8%A7%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A2%D8%AA%D8%B4%D9%81%D8%B4%D8%A7%D9%86%D9%87%D8%A7-%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C%D9%85

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

حقايقي درباره آتش‌فشان‌ها

در حال حاضر در حدود 1500 آتشفشان سرتاسر کره زمين را پوشانده‌اند و برخي از آنها بصورت متوالي و براي سال‌ها فوران کرده و مي‌کنند. اين پديده وقتي رخ مي‌دهد که سنگ‌هاي مذاب يا ماگما تحت فشار و با سرعت به سمت بالا حرکت کرده و بخش ضعيفي از پوسته زمين را شکافته و به خارج راه پيدا کنند.

مخازن زيرزميني ماگماها مي‌توانند براي صدها سال در زير زمين مخفي باقي بمانند و سپس به شکلي دور از انتظار و ناگهاني فوران کنند. نشريه «لايو ساينس» در پي فوران آتشفشاني در ايسلند پس از 200 سال خاموشي و در اواخر روز پنجشنبه گذشته که منجر به فوران مقادير زيادي آب‌داغ، خاکستر و سنگ‌ريزه شده و بسياري از پروازهاي فرودگاه‌هاي اروپايي را با اختلال مواجه کرد، گزارشي از 11 نکته درباره آتشفشان‌هاي جهان منتشر کرده که آن را به نقل از مهر مي‌خوانيم:

سنگ‌هاي متخلخل آتشفشاني تنها سنگ‌هايي هستند که از توانايي شناور بودن بر روي آب برخوردارند. اين سنگ‌ها معمولا خاکستري و مملو از حفره‌هاي حباب مانند هستند که در اثر خروج سريع و پرفشار گازهاي داغ از ميان سنگ‌ها بوجود مي‌آيند.

نيرومندترين آتشفشان‌هاي جهان ابرآتشفشان نام دارند. انفجار يک ابرآتشفشان مي‌تواند باراني از آتش را تا مسافت هزاران مايل بر زمين بباراند و منجر به ايجاد تغييرات آب و هوايي شود. تغييراتي از قبيل کاهش دماي هوا که در نتيجه آزادسازي چندين تن خاکستر در اتمسفر زمين به وجود مي‌آيد. اين هيولاها دستهاي وحشتناک خود را هر چند صد هزار سال يکبار رو مي‌کنند. يکي از بزرگترين آنها در پارک ملي Yellowstone قرار دارد و دانشمندان نيز اعلام کرده اند انفجار اين آتشفشان نزديک است.

بزرگترين انفجار آتشفشاني تاريخ به کوه «تامبورا» واقع در جزيره «سامباوا» در اندونزي تعلق دارد. انفجار و فوران اين آتشفشان در سال 1815 منجر به مرگ 100هزار انسان شد. اندونزي از بيشترين تعداد آتشفشان‌هاي فعال تاريخ در حدود 76 آتشفشان برخوردار است.

بيشتر آتشفشان‌ها در لبه صفحه‌هاي تکتونيکي رخ مي‌دهند، صفحه‌هاي بزرگ سنگي که سطح زمين را تشکيل داده اند. اما برخي از آتشفشان‌ها از جمله ابرآتشفشان Yellowstone بر روي مناطقي ديگر به نام مناطق داغ يا فعال آتشفشاني قرار گرفته اند که ماگماها در اين مناطق مسير خود را به آرامي از اعماق به سمت سطح زمين باز مي‌کنند.

ايسلند مشهور به سرزمين آتش و يخ بر فراز آتشفشانهاي نوار نيمه اقيانوسي اطلس قرار دارد. آخرين فوران آتشفشان Eyjafjallajokull در آوريل 2010 در برابر فواران قدرتمند آتشفشان Skaptar در سال1783 بسيار کوچک به نظر مي‌آيد، اين انفجار آتشفشاني تمامي منابع کشاورزي و شيلات جزيره را نابود کرده و منجر به قحطي شد که جان يک پنجم از مردم جزيره را گرفت.

انفجار سال 1991 آتشفشان Pinatubo در فيليپين از انفجار Skaptar نيز سخت تر بود. اين انفجار در حدود 22 ميليون تن دي اکسيد سولفور را به خارج از زمين انتقال داد که اين ماده به چرخه مواد زمين وارد شده و حرارت جهاني را حداقل 5/0 درجه سلسيوس کاهش داد.

آتشفشان‌ها توانايي رشد کردن دارند با انباشته شدن گدازه‌ها و خاکسترها لايه‌هاي جديدي به آتشفشان افزوده شده و ارتفاع آن را افزايش مي‌دهند. اين يکي از شيوه‌هاي رايجي است که کوه‌ها بر اساس آن ساخته مي‌شوند.

آتشفشان‌ها مي‌توانند منقرض شوند. زماني‌که دانشمندان اعلام مي‌کنند از اين پس آتشفشاني هرگز فوران نخواهد کرد، در واقع انتظار منقرض شدن و نابود شدن آتشفشان وجود دارد. آتشفشانهايي که در حال حاضر فعال نيستند اما احتمال فعال شدن آنها وجود دارد آتشفشانهاي خفته خوانده مي‌شوند.

فشار مستقيم برخي از فوران‌هاي آتشفشاني مي‌تواند منجر به شکل گيري مخازن ماگمايي شود که در هم فرو مي‌ريزند و حفره‌هاي عظيم و کاسه مانندي به نام «کالدرا» بوجود مي‌آورند.

بزرگترين آتشفشان موجود بر روي زمين، آتشفشان Mauna Loa واقع در هاوايي است. اين آتشفشان يکي از پنج آتشفشان موجود در هاوايي است که در ارتفاع سه هزار و 962 متر بالاتر از سطح دريا قرار گرفته است. جزاير هاوايي در واقع به واسطه نقاط داغ و فعال آتشفشاني بوجود آمده‌اند.

آتشفشان‌ها باعث رنگين‌تر شدن غروب خورشيد مي‌شوند، زماني‌که آتشفشان Kasatochi در سال 2008 فوران کرد مردم سرتاسر جهان شاهد رنگمايه‌هاي فوق‌العادي زيباي نارنجي و سرخ رنگي در غروب خورشيد بودند. اين رويداد ديدني ناشي از انتشار ذرات خاکستر در اتمسفر زمين است که باعث شکست بيشتر پرتوهاي خورشيدي در آسمان مي‌شوند.

http://www.ebtekarnews.com/Ebtekar/News.aspx?NID=64240

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

آتشفشان ايسلند پروازها را لغو کرد

جام جم آنلاين: نخستين بار پس از حوادث يازده سپتامبر 2001 ميلادي در آمريکا، از ظهر امروز به وقت محلي، همه پروازها از فرودگاه هاي انگليس و به مقصد اين فرودگاه ها، تا ساعت 18 امروز لغو شد.

به گزارش واحد مرکزي خبر از لندن، دود و خاکستر ناشي از فعاليت آتشفشان ايسلند در حال حرکت به سمت مناطق جنوبي انگليس است که اين امر، پرواز هواپيماها را غير ممکن مي کند.

از ساعات اوليه صبح امروز انگليس، ابر ناشي از فعاليت آتشفشان ايسلند که ديشب توليد شده بود، به مناطق شمالي انگليس رسيد و پرواز هواپيماها را در مناطقي همچون منچستر، متوقف کرد.

به علت صاف بودن هوا، پرواز هواپيماها در مناطق جنوبي همچون لندن ادامه داشت اما به گفته مقامات مسوول، ظهر امروز اين ابر همه انگليس را در بر خواهد گرفت.

شبکه هاي تلويزيوني انگليس با قطع برنامه هاي عادي و انتشار اين خبر به صورت فوري، اعلام کردند هزاران پرواز به مقصد فرودگاه هاي انگليس يا از مبدا اين فرودگاه ها، لغو شد و صدها هزار مسافر به علت لغو و يا تاخير در پرواز، از اين سانحه طبيعي، متاثر خواهند شد.

فرودگاه هيث روي لندن در پايتخت انگليس که از ظهر امروز تعطيل شد، شلوغ ترين فرودگاه جهان است که روزانه 1300 و سالانه 480000 هزار پرواز در آن صورت مي گيرد و 90 شرکت هواپيمايي، از جمله هواپيمايي جمهوري اسلامي ايران، هما، در آن فعال است.

همچنين دود وغبار و خاکستر آتشفشان ايسلند از عصر روزپنجشنبه قسمت هايي از حريم هوايي آلمان ،‌بلژيک ،دانمارک و هلند را نيز در برگرفت ؛به همين دليل پروازها در بخش هايي از حريم هوايي اين کشورها ممنوع است.

همچنين پرواز هواپيماها در اسکاتلند، آبردين، ادينبرگ و گلاسکو نيز متوقف شد.

خروج دود سياه از دهانه آتشفشان ايسلند که در زير يخچالهاي طبيعي قرار دارد، در اواخر ديروز چهارشنبه آغاز شد.

مقامات اداره فوريتهاي ايسلند درپي خروج دود و خاکستراز دهانه آتشفشان و پس لرزهاي زمين ، با لغو و تعطيل کردن بسياري از پروازها آمادگي خود را براي مقابله با حوادث غير مترقبه اعلام کردند.

http://www.jamejamonline.ir/newstext.aspx?newsnum=100872614541

در حال حاضر در حدود هزار و 500 آتشفشان سرتاسر کره زمین را پوشانده اند و برخی از آنها به صورت متوالی و برای سالها فوران کرده و می‌کنند. این پدیده وقتی رخ می‌دهد که سنگهای مذاب یا ماگما تحت فشار و با سرعت به سمت بالا حرکت کرده و بخش ضعیفی از پوسته زمین را شکافته و به خارج راه پیدا کنند.

مخازن زیرزمینی ماگماها می‌توانند برای صدها سال در زیر زمین مخفی باقی بمانند و سپس به شکلی دور از انتظار و ناگهانی فوران کنند. نشریه لایو ساینس در پی فوران آتشفشانی در ایسلند پس از 200 سال خاموشی و در اواخر روز پنجشنبه که منجر به فوران مقادیر زیادی آب داغ، خاکستر و سنگ ریزه شده و بسیاری از پروازهای فرودگاه های اروپایی را با اختلال مواجه کرد گزارشی از 11 نکته درباره آتشفشانهای جهان منتشر کرده است.

2- نیرومندترین آتشفشانهای جهان ابرآتشفشان نام دارند. انفجار یک ابرآتشفشان می تواند بارانی از آتش را تا مسافت هزاران مایل بر زمین بباراند و منجر به ایجاد تغییرات آب و هوایی شود. تغییراتی از قبیل کاهش دمای هوا که در نتیجه آزادسازی چندین تن خاکستر در اتمسفر زمین به وجود می‌آید. این هیولاها دستهای وحشتناک خود را هر چند صد هزار سال یکبار رو می‌کنند. یکی از بزرگترین آنها در پارک ملی "Yellowstone" قرار دارد و دانشمندان نیز اعلام کرده اند انفجار این آتشفشان نزدیک است.

5- ایسلند مشهور به سرزمین آتش و یخ بر فراز آتشفشانهای نوار نیمه اقیانوسی اطلس قرار دارد. آخرین فوران آتشفشان "Eyjafjallajokull" در آوریل 2010 در برابر فواران قدرتمند آتشفشان Skaptar در سال 1783 بسیار کوچک به نظر می‌آید، این انفجار آتشفشانی تمامی منابع کشاورزی و شیلات جزیره را نابود کرده و منجر به قحطی شد که جان یک پنجم از مردم جزیره را گرفت.

7- آتشفشانها توانایی رشد کردن دارند با انباشته شدن گدازه ها و خاکسترها لایه های جدیدی به آتشفشان افزوده شده و ارتفاع آن را افزایش می‌دهند. این یکی از شیوه های رایجی است که کوه ها بر اساس آن ساخته می‌شوند.

8- آتشفشانها می‌توانند منقرض شوند. زمانی که دانشمندان اعلام می‌کنند از این پس آتشفشانی هرگز فوران نخواهد کرد، در واقع انتظار منقرض شدن و نابود شدن آتشفشان وجود دارد. آتشفشانهایی که در حال حاضر فعال نیستند اما احتمال فعال شدن آنها وجود دارد آتشفشانهای خفته خوانده می‌شوند.

9- فشار مستقیم برخی از فورانهای آتشفشانی می‌تواند منجر به شکل گیری مخازن ماگمایی شود که در هم فرو می‌ریزند و حفره های عظیم و کاسه مانندی به نام "کالدرا" به وجود می‌آورند.

11- آتشفشانها باعث رنگین تر شدن غروب خورشید می‌شوند، زمانی که آتشفشان "Kasatochi" در سال 2008 فوران کرد مردم سرتاسر جهان شاهد رنگمایه های فوق العادی زیبای نارنجی و سرخ رنگی در غروب خورشید بودند. این رویداد دیدنی ناشی از انتشار ذرات خاکستر در اتمسفر زمین است که باعث شکست بیشتر پرتوهای خورشیدی در آسمان می‌شوند.

http://www.funpatogh.com/News/22569

تاثير مخرب آتشفشان ايسلند بر زيست اروپا

منابع علمي با بررسي پديده آتشفشان ايسلند به بررسي تاثيرات آن بر قاره اروپا و كشور ايسلند پرداخته و نوشتند: عناصر منتشر شده در اثر اين آتشفشان براي منابع آب، چهارپايان و كشاورزي خطرناك است.

به گزارش فارس، فوران آتشفشان Eyjafjallajokull در ايسلند قسمتي از يك سريال آتشفشاني است كه در گذشته نيز سابقه داشته است. ارتعاشات اين آتشفشان در اواخر سال 2009 ميلادي آغاز شده و به فوراني در تاريخ 20 مارس 2010 انجاميد اما فوران اصلي در تاريخ 14 آوريل سال جاري حادث شد كه در نتيجه آن مسافرت هوايي در اروپا دچار بحراني جدي شد؛ هواپيماها زمين‏گير شدند و مسافران سرگردان.

اين كوه آتشفشاني يكي از يخچال‏هاي كوچك طبيعي ايسلند محسوب مي‏شود. ارتفاع قله آتشفشاني مذكور 1666 متر از سطح درياهاي آزاد بوده و فوران‏هاي آن از عصر يخبندان داراي سابقه است. مهمترين فوران‏هاي اين قله در سال‏هاي 920، 1612 و بين سال‏هاي 1821 و 1823 ميلادي صورت گرفته است.

فعاليت آتشفشان از سال 2009 كاملا محسوس بوده است

اداره هواشناسي ايسلند در دسامبر سال 2009 گزارشي منتشر كرد كه نشان مي‏داد ارتعاشات اطراف قله فوق‏الذكر بين سال‏هاي 2006 تا 2009 افزايش داشته است. بين ماه‏هاي ژوئن و اوت سال 2009 در حدود 200 زمين لرزه در اطراف "ايجافجالاكول " Eyjafjallajokull رخ داد، اين در حالي بود كه بين سپتامبر 2006 تا اوت 2009 كلا 250 زمين لرزه ثبت شده بودند. تحقيقات نشان مي‏دادند كه بيشتر اين ارتعاشات در عمق 8 تا 12 كيلومتري دهانه شرقي اين آتشفشان رخ داده‏اند.

در ماه دسامبر سال 2009 بسياري از ساكنان منطقه شاهد ارتعاشات اين قله آتشفشاني بودند. در 26 فوريه تجهيزات مكان‏يابي اداره هواشناسي ايسلند كشف كردند كه پوسته زمين در اين منطقه قريب به 3 سانتي‏متر به سمت جنوب حركت كرده است، جالب‏تر اينكه يك سانتي‏متر از اين جابجايي تنها در 4 روز رخ داده بود. همين امر نشانگر آن بود كه مواد مذاب در حال حركت به سمت سطح هستند. طي روزهاي بعد نيز لرزش‏هاي زمين در منطقه مزبور رو به افزايش گذاشتند و بين سوم تا پنجم ماه مارس سال جاري ميلادي در حدود 3000 زمين لرزه در منطقه ثبت شد! هر چند كه اكثر اين زمين لرزه‏ها كوچك و نامحسوس بودند اما برخي از آنها در روستاهاي اطراف كاملا احساس شدند. به نظر مي‏رسد كه فوران بين ساعت 22:30 تا 23:30 روز 20 مارس آغاز شده باشد و آغاز آن نيز از دهانه شرقي آتشفشان بوده است.

با شروع اين پديده طبيعي، ورود گردشگران به منطقه قطع شد. در عوض شركت مخابراتي "ميلا " (Mila) سه دوربين در منطقه نصب كرد تا گردشگران بتوانند منظره فوران آتشفشان را تماشا كنند.

تخليه منطقه

در حدود 500 كشاورز و خانواده‏هايشان شبانگاه 20 مارس از منطقه خارج شدند و پروازهاي منطقه نيز به تعويق افتادند. با اين حال از شامگاه 21 مارس پروازها از سر گرفته شدند و از شامگاه 22 مارس نيز كشاورزان به خانه و مزارع خويش رجعت كردند. برخي از جاده‏ها نيز كه توسط پليس ايسلند مسدود شده بودند از 29 مارس مجددا بازگشايي شدند اما با پديدار شدن يك شكاف ديگر در قشر زمين منطقه، پليس مجبور شد تا بار ديگر جاده‏ها را مسدود كند اما به هر حال از ظهر اول آوريل جاده‏ها بازگشايي شدند.

شكافي كه گدازه‏هاي آتشفشاني از آن خارج مي‏شوند 500 متر طول داشته و در راستاي شمال شرقي به جنوب غربي كشيده شده است. گدازه‏هاي خارج شونده از اين شكاف تقريبا 1000 درجه سانتيگراد حرارت دارند، جريان مذاب تقريبا چسبناك است و لذا حركت آن به سمت غربي يا شرقي با كندي صورت مي‏گيرد. جريان مذاب در حدود چهار هزار متر در مسير شمال شرقي شكاف حركت كرده است.

در جريان فوران آتشفشان شكاف جديدي هم ايجاد شده كه طول آن تقريبا 300 متر است. در تاريخ 31 مارس برخي افراد شاهد تشكيل اين شكاف در اثر انفجارات گازي بودند. اين شكاف و شكاف بزرگتري كه قبلا تشريح شد هر دو فوران مي‏كنند. در صورتي كه اين شكاف تا قله يخچال طبيعي ادامه يابد، خروج مواد مذاب تشديد خواهد شد.

در 24 ساعت اول فوران، رادارهاي هواشناسي نتوانستند مقادير زيادي خاكستر منتشر شده در هوا را شناسايي كنند. اولين باري كه رادارها موفق به ثبت خاكسترهاي آتشفشاني شدند شب 22 مارس بود. در همين زمان بر روي خودروهاي عبوري از منطقه لايه‏اي خاكستري از خاكسترهاي آتشفشاني نقش بسته بود.

در ساعت 7 بامداد روز 22 مارس سال جاري، انفجاري رخ داد كه گدازه‏هاي آتشفشان را 4 كيلومتر به سوي آسمان پرتاب كرد. در روز 23 مارس نيز با ايجاد تماس ميان گدازه‏ها و برفي كه كوهستان را پوشانيده بود، انفجاري به شكل بخار رخ داد، اين بخار تا 7 كيلومتر به سمت آسمان صعود كرد. از آن پس نيز بارها چنين انفجاراتي رخ داده است.

تاثير آتشفشان بر منابع آب

در تاريخ 22 مارس، مشاهده شد كه دماي آب و سطح آب رودخانه "كروسا " (Krossa) كه در ميان كوه‏هاي منطقه جاري است شديدا افزايش يافته است. ظرف تنها دو ساعت دماي آب اين رودخانه 6 درجه سانتيگراد افزايش يافت كه بي‏سابقه است اما اندكي بعد سطح و دماي آب به حالت عادي بازگشتند. به نظر مي‏رسد كه اين افزايش دما به خاطر فوراني بوده كه در نزديكي رودخانه رخ داده است. در برخي محل‏ها نيز جريان داشتن رودخانه به كاهش دماي مواد مذاب جريان يافته كمك مي‏كند.

نمونه‏هايي كه از خاكسترهاي آتشفشان در نزديكي محل فوران برداشته شده 58 درصد بيش از گدازه‏هاي مذاب جاري شده داراي عنصر سيليس بوده است. كشاورزي و دامداري در اين منطقه از ايسلند بسيار حياتي است، به كشاورزان نيز گفته شده است كه محصولاتشان و دام‏هايشان نبايد از آب آلوده به گدازه‏ها تغذيه كنند چون خطرات زيادي آنها را تهديد خواهد كرد. به گله‏داران اسب نيز توصيه شده تا گله‏هاي خود را بيرون نبرند چون فرود آمدن خاكستر بر سرشان اثري مرگبار بر آنها باقي مي‏گذارد.

دومين فوران آتشفشاني

در تاريخ 17 آوريل، ماهواره‏هاي ناسا مجددا فوران خاكستر از اين آتشفشان را ثبت كردند. از تاريخ 14 آوريل فوران از سر گرفته شده بود اما اين بار مركز فوران در مركز يخچال طبيعي قرار داشت. اين امر منجر بدان شد كه برف‏هاي ذوب شده از دو سوي كوه به سوي رودخانه جريان پيدا كنند. اين بار 800 نفر از منطقه فرار كردند.

به رغم فوران قبلي، اين فوران از زير يخ‌ها صورت مي‏گرفت. آب سردي كه در اثر ذوب شدن برف‌ها ايجاد مي‏شود جريان مذاب را به سرعت سرد كرده و آن را به نوعي شيشه يا كريستال تبديل مي‏كند. فوران كنوني 10 تا 20 برابر شديدتر از فوران 20 مارس است. اين ذرات شيشه‏اي در اتمسفر منتشر شده و به شدت براي هواپيماها خطرناكند.

در 17 آوريل هر چند كه فوران ادامه داشت اما طول موج خاكستر و شيشه پرتاب شده به هوا از 13 كيلومتر به 5 كيلومتر تقليل يافت اما به هر حال پرواز بر روي اروپا همچنان ممكن نيست. هم اكنون هر چند كه ارتعاشات شديدي در منطقه وجود دارد اما صعود خاكستر فعلا متوقف شده است.

بايد دانست كه خاكستر آتشفشاني براي هواپيماها بسيار خطرناك است. وضعيت انتشار اين خاكسترها نيز بسته به شدت فوران و نوع وزش باد متغير است. پس از وقوع فوران دوم در ايسلند، وضعيت پروازها در قاره اروپا كلا مختل شد. دود و خاكستر منتشر شده از آتشفشان ديد را مشكل ساخته و ناوبري را غير ممكن مي‏كنند و همچنين مي‏توانند موتورهاي چرخنده هواپيما را با خطر مواجه كنند و حتي آنها را از كار بيندازند.

اثرات زيست‏محيطي درازمدت آتشفشان ايسلند

گدازه‏هاي آتشفشان ايسلند داراي فلورايد زيادي هستند و بنابراين براي موجودات زنده، دام‏ها و بالاخص گوسفندان بسيار خطرناكند. در سال 1783 كه كوهي ديگر در ايسلند فوران كرده بود 79 درصد گوسفندهاي منطقه از بين رفتند. خاكستر اين آتشفشان همچنين با وارد كردن مقادير زيادي دي‏اكسيد سولفور به هوا، مي‏تواند براي سلامتي افراد، بخصوص كساني كه داري بيماري تنفسي هستند، مضر باشد.

در سطح محلي نيز تغييرات زيست محيطي همچون غروب‏هاي سرخ رنگ در سطح اروپا ديده شود.

http://jahannews.com/vdcf0cdyjw6dxma.igiw.html

اروپا آماده بحران‌هاي ناشي از آتشفشان ايسلند باشد

يك كارشناس علوم زمين و آتشفشان نسبت به بحران‌هاي ناشي از آتشفشان ايسلند به اروپا هشدار داد.

محمدجواد كاشاني در گفتگو با فارس با اشاره به فعاليت دوباره آتشفشان ايسلند گفت: با توجه به اين‌كه مدل آتشفشان ايسلند از مدل آتشفشان موسوم به هاوايي است كه داراي گدازه‌هاي رقيق با ضخامت زياد و داراي فوران جرياني است پيش‌بيني مي‌شود كه طول مدت خروج گدازه و غبار و ديگر مواد پرتابي از يك هفته تا يك ماه به طول انجامد.

وي دامنه و شعاع اين مواد را در پي وزش بادهاي موسمي فصل بهار تا اروپاي شرقي و پس از آن به سمت ژاپن پيش‌بيني كرد.

اين كارشناس علوم زمين و آتشفشان با اشاره به اين كه اگر اين توده آتشفشاني با هواي سرد سيبري و هواي گرم صحراي قره‌قوم تركمنستان تركيب شود،‌ ذرات ناشي از غبارهاي حاصله بر اثر فشار اتمسفر به تدريج لايه‌هاي سنگيني از توده غبار غليظ معلق را ايجاد كند كه موجب اختلالات تنفسي و ديگر آثار مخرب زيست‌محيطي مي‌شود.

وي افزود: اگر اين پديده طبيعي 3 تا 6 ماه به طول انجامد،‌بخش قابل توجهي از اروپا قابل سكونت نبوده و مهاجرت اجباري به نقاط دور افتاده جهان اجتناب ناپذير خواهد شد.

كاشاني مهمترين كشورهايي كه از اين پديده زيست محيطي آسيب خواهند ديد را انگليس،‌ فرانسه ، بلژيك‌،‌ آلمان‌،‌ هلند ، كشورهاي اسكانديناوي ، اسلووني ، اوكراين‌ ،‌ روسيه و ژاپن ناميد.

وي اين پديده را به مثابه يك سونامي در فضا دانست كه مي‌توان آثار مخاطره آميز آن را در كل جهان احساس كرد.

كاشاني ابراز اميدواري كرد كه حداكثر تا يك ماه ديگر با فروكش كردن بخش اصلي انفجار آتشفشان صرفا شاهد بخارات گرم بوده و از حجم مواد مذاب و مخرب كاسته شود.

http://www.rajanews.com/detail.asp?id=48292

يك كارشناس زمين‌شناسي در گفت‌وگو با ايلنا:

ايران با فوران آتشفشان ايسلند بايد منتظر باران‌هاي اسيدي باشد

باران‌هاي اسيدي علاوه بر باران‌ها بر تاثير منفي بر رشد، توليدمثل كيفيت و توليد محصولات كشاورزي بر سازه‌هاي ساختماني نيز اثرات مخرب دارد.

ايلنا: اگر جريانات هوايي به صورتي باشد كه گرد وغبار حاصل از آتشفشان ايسلند را به سمت كشورما هدايت كند بايد منتظر باران‌هاي اسيدي درحد خفيف باشيم.

مرتضي ضرابي در پاسخ به سئوالي در مورد امكان تاثير ذرات گرد و غبار حاصل از آتشفشان ايسلند بر آب و هواي كشور به خبرنگار ايلنا گفت: در منطقه‌اي كه آتشفشان فعال شده، جريان‌هاي هوايي از نوع غربي است و فقط شمال اروپا را در بر مي‌گيرد و اين جريانات باعث مي‌شود كه حتي جنوب اروپا هم در معرض اين ذرات قرار نگيرد.

وي در مورد تاثيرات اقليمي حاصل از ذرات گرد و غبارآتشفشان ايسلند بر روي اقليم اروپا و در نتيجه تاثيرآن روي آب و هواي ايران گفت: ميزان اين ذرات به حدي نيست كه در اثر وجود آن در جو تابش نور خورشيد به زمين كمتر و در نتيجه هوا سرد شود يا تغييرات اقليمي دراز مدتي داشته باشد.

وي تاكيد كرد: دامنه كشورهايي كه باعث بروز پديده گرد و غباري در كشور ما مي‌شوند فراتر از كشورهاي همسايه نمي‌رود.

بايد منتظر باران‌هاي اسيدي باشيم

بهنام اويسي رئيس گروه سازه تكنونيك سازمان زمين شناسي در گفت‌و‌گو با ايلنا نيز ميزان ذرات معلق حاصل از آتشفشان ايسلند را در حدي ندانست كه كشور ايران را مورد تاثير قرار دهد ولي گفت: اگر جريانات هوايي به صورتي باشد كه گرد وغبار را به سمت كشورما هدايت كند بايد منتظر باران‌هاي اسيدي درحد خفيف باشيم.

به گزارش خبرنگار ايلنا اين در حاليست كه به گفته كارشناسان آب و هوا، آتشفشان‌ها بوسيله تزريق ذرات گرد و غبار و گازها به داخل هوا كه باعث تغييرات در جو مي‌شوند و می‌تواند بر آب و هوا تاثیر بگذارد، براي نمونه فوران آتشفشان «تام‌بورا» در سال 1815، 100 ميليون تن غبار اسيد سولفوريك ‌آزاد كرد. اگر چه واقعه فوران آتشفشان «تام‌بورا» سبب خورشيد گرفتگي شد اما برآوردهاي دقيق‌تر نشان مي‌دهد حادثه فوران توبا سبب قطع عمل فتوسنتز در گياهان و كاهش 3تا5درجه‌اي دما در نيمكره شمالي شد.

اين در حاليست كه آتشفشان‌ها غيراز تزريق ذرات گرد و غبار موجب بارش باران‌هاي اسيدي مي شود كه اين باران‌ها علاوه بر موجودات زنده حتي روي سازه‌هاي ساختماني نيز اثرات مخرب دارد.

براساس تحقيقات كارشناسان، اين باران‌ها بر رشد ، توليدمثل كيفيت و توليد محصولات كشاورزي اثر منفي مي‌گذارد.

پايان پيام

1389/1/28 - 12:19

کد خبر : 117853

http://www.ilna.ir/newsText.aspx?id=117853

تاثیر آتشفشان ایسلند بر ایران

پس از انفجار آتشفشان ایجاف جالاجوکول ابرهای خاکستر ناشی از این انفجار ایجاد می شود.

مهر: مدیر امور زمین شناسی منطقه ای سازمان زمین شناسی از ورود ابرهای خاکستر انفجار آتشفشان جنوب ایسلند به ایران خبر داد و گفت: این خاکستر قطعا وارد ایران خواهد شد ولی به دلیل دوری ایران از این جزیره از میزان غلظت خاکستر کاسته می شود و اختلال و خسارتی ایجاد نمی کند.

دکتر جلیل قلمقاش با اشاره حرکت ابرهای خاکستر آتشفشان "ایجاف جالاجوکول" ایسلند افزود: پس از انفجار آتشفشان ایجاف جالاجوکول ابرهای خاکستر ناشی از این انفجار ایجاد می شود.

وی با اشاره به حرکت این ابر در اروپا اظهار داشت: در حال حاضر ابرهای خاکستر این آتشفشان به ترکیه در ساحل دریای سیاه رسیده است.

مدیر امور زمین شناسی منطقه ای سازمان زمین شناسی و اکتشاف معدنی کشور با تاکید بر اینکه ورود این ابر به ایران حتمی است خاطرنشان کرد: از آنجا که هر چه این ابر از مرکز آتشفشان دورتر می شود، رقیق تر و احتمال خسارت و خطر کم می شود از این رو این ابر پس از ورود به ایران به دلیل کاهش غلظت آن به دلیل دوری ایران از ایسلند اختلالی در کشور ایجاد نخواهد کرد.

وی ورود گرد و غبار از عراق به ایران را نمونه مشابهی از ابرهای آتشفشانی ذکر کرد و یادآور شد: این گرد و غبار در اهواز که به کانون این ذرات نزدیک است اختلالاتی را در پروازها و انجام امور روزمره ایجاد می کند ولی در تهران به دلیل دوری از مرکز، اختلالی ایجاد نمی کند.

غوطه ور شدن ایسلند در میان خاکستر و سیلاب و ایجاد پدیده زیبای توفان تندری

قلمقاش با اشاره به جزئیات انفجار آتشفشان ایسلند اظهار داشت: آخرین فوران آتشفشان "ایجاف جالاجوکول" (Eyjafjallajokull) در جنوب جزیره ایسلند 189 سال قبل رخ داده است. فورانهای جدید آتشفشان ایجاف‌جالاجوکول از 20 مارس (اول فروردین) 2010 همراه با زلزله هایی به بزرگی 5/3 در مقیاس ریشتر آغاز شد.

وی با اشاره به فوران روز 14 آوریل (25 فروردین) به مهر گفت: این فوران با خروج گاز همراه با جریان های خاکستر به وقوع پیوست. ارتفاع فورانهای خاکستر به 11 کیلومتری سطح زمین رسیده است. فورانهای اولیه ترکیب "بازالتی" (سنگ آتشفشانی تمام بلورین) و فورانهای فعلی ترکیب "آندزیتی" (سنگهایی که هم به صورت گدازه های آتشفشانی دیده می شوند) دارند.

مدیر امور زمین شناسی منطقه ای سازمان زمین شناسی به تشریح نتایج این فوران پرداخت و ادامه داد: در اثر گرمای فعالیت آتشفشانی در اطراف دهانه جدید، یخها ذوب شدند و با ذوب یخها و ورود سیلاب به رودخانه های دامنه های "ایجاف جالاجوکول" ارتفاع آب بیش از 84 سانتیمتر بالا آمد.

وی خاطرنشان کرد: جاری شدن سیلاب علاوه بر محاصره 45 نفر در دره شمالی کوه آتشفشان، تخلیه 800 نفر از منطقه خطر سیلاب و تخریب و انسداد بخشی از آزاد راه حلقوی پیرامون جزیره به دلیل سیل را در پی داشت.

قلمقاش با تاکید بر اینکه جهت حرکت جریان غبار آتشفشانی توسط باد کنترل می شود به مهر گفت: از ابتدا ابرهای متشکل از خاکستر، گاز، قطعات شیشه و سنگ به طرف انگلستان حرکت کرده و برفراز این کشور تقسیم و به سمت مرکز و شرق اروپا حرکت کرد.

وی اضافه کرد: در پی فورانهای آتشفشانی در پی هشدار کارشناسان مبنی بر انسداد و از کار افتادن موتور هواپیما در اثر ورود ذرات کوچک سنگ، شیشه و شن موجود در غبار خاکستر آتشفشانی، فرودگاهها به حالت تعطیل درآمدند که لغو 63 هزار پرواز در اروپا را به همراه داشت.

قلمقاش در عین حال از ایجاد پدیده زیبای "توفانهای تندی" در این جزیره خبر داد و گفت: در کنار زیانهای یاد شده از فوران آتشفشانی کوه "ایجاف جالاجوکول" پدیده‌ زیبا و نادر توفانهای تندری به نام “dirty thunderstorm” بر فراز این آتشفشان اتفاق افتاد. این پدیده مهیج و کم نظیر در اثر ترکیب مذاب، خاکستر و یخ رخ می دهد که موجب حضور کارشناسان و مستندسازان از نقاط مختلف دنیا برای شکار توفانهای‌ تندری شد.

مدیر امور زمین شناسی منطقه ای سازمان زمین شناسی خاطرنشان کرد: محققان امیدوارند با شوکی که آتشفشان ایسلند ایجاد کرده است منابع لازم برای تامین تحقیقات چند رشته ای پایش و مطالعه آتشفشان های نیمه خاموش ادامه یابد.

http://www.fardanews.com/fa/pages/?cid=108616

رئیس سازمان هواشناسی: ابرخاكستری آتشفشان ایسلند به ایران نمی رسد

تهران ، شبکه خبر ، گفتگو - گفتگو 30 فروردين 1389 20:01

رئیس سازمان هواشناسی كشور گفت:ابر خاكستر ناشی از آتشفشان ایسلند كه اروپا و قسمتی از تركیه را فراگرفته است، به ایران نمی رسد.

بهرام صناعی، رئیس سازمان هواشناسی كشور در گفتگو با پایگاه اطلاع رسانی شبكه خبر گفت: بر اساس مطالعات سازمان هواشناسی كشور، نقشه های پیش یابی و اطلاعات ماهواره ها، جریان عمومی این پدیده از سمت غرب به شمال شرق در حركت است و تنها بخش كوچكی از منطقه خاورمیانه را درگیر می كند، ولی تقریبا تاثیر گذاری آن بر كشور ما صفر است و جای نگرانی نیست.

صناعی افزود: ذرات بسیار ریز خاكستر آتشفشان ایسلند در ارتفاعات خیلی بالا و در منطقه ای كه اصطلاحا به كریدور پروازها اطلاق می شود، حركت می كند؛ زیرا سرعت باد در این منطقه زیاد است و تاكنون توانسته بخش زیادی از منطقه اروپا را در نوردد و اخیرا به تركیه رسیده است.

وی گفت: علت اختلالی كه در پروازهای اروپا ایجاد شده به علت وجود ذرات كوچكی است كه احتمال می دهند وارد موتور هواپیما شود و باعث انسداد موتور هواپیما و از كارافتادن آن شود.

وی افزود: بارندگی های اخیر اروپا، چون در سطوح پایین تر از این لایه عبوری است، تاثیر زیادی روی این خاكستر نگذاشته است، ولی به تدریج با عبور از مناطق مختلف از شدت گرد و غبار كم شده و مقدارش تقلیل یافته است.

http://www.irinn.ir/Default.aspx?TabId=60&nid=179777

بحران‌های ناشی از آتشفشان ایسلند

29/1/1389

یک کارشناس علوم زمین و آتشفشان نسبت به بحران‌های ناشی از آتشفشان ایسلند به اروپا هشدار داد.محمدجواد کاشانی در گفتگو با فارس با اشاره به فعالیت دوباره آتشفشان ایسلند گفت: با توجه به این‌که مدل آتشفشان ایسلند از مدل آتشفشان موسوم به هاوایی است که دارای گدازه‌های رقیق با ضخامت زیاد و دارای فوران جریانی است پیش‌بینی می‌شود که طول مدت خروج گدازه و غبار و دیگر مواد پرتابی از یک هفته تا یک ماه به طول انجامد.وی دامنه و شعاع این مواد را در پی وزش بادهای موسمی فصل بهار تا اروپای شرقی و پس از آن به سمت ژاپن پیش‌بینی کرد.این کارشناس علوم زمین و آتشفشان با اشاره به این که اگر این توده آتشفشانی با هوای سرد سیبری و هوای گرم صحرای قره‌قوم ترکمنستان ترکیب شود،‌ ذرات ناشی از غبارهای حاصله بر اثر فشار اتمسفر به تدریج لایه‌های سنگینی از توده غبار غلیظ معلق را ایجاد کند که موجب اختلالات تنفسی و دیگر آثار مخرب زیست‌محیطی می‌شود.وی افزود: اگر این پدیده طبیعی 3 تا 6 ماه به طول انجامد،‌بخش قابل توجهی از اروپا قابل سکونت نبوده و مهاجرت اجباری به نقاط دور افتاده جهان اجتناب ناپذیر خواهد شد.کاشانی مهمترین کشورهایی که از این پدیده زیست محیطی آسیب خواهند دید را انگلیس،‌ فرانسه ، بلژیک‌،‌ آلمان‌،‌ هلند ، کشورهای اسکاندیناوی ، اسلوونی ، اوکراین‌ ،‌ روسیه و ژاپن نامید.وی این پدیده را به مثابه یک سونامی در فضا دانست که می‌توان آثار مخاطره آمیز آن را در کل جهان احساس کرد.کاشانی ابراز امیدواری کرد که حداکثر تا یک ماه دیگر با فروکش کردن بخش اصلی انفجار آتشفشان صرفا شاهد بخارات گرم بوده و از حجم مواد مذاب و مخرب کاسته شود.

انتهای خبر / پایگاه خبری عروج / کد خبر 3112

http://www.orooj.com/Nsite/FullStory/?Id=3112