مضرات استفاده از قليان

خلاصه : هم اکنون سالانه ۵ میلیون نفر در دنیا به علت استعمال دخانیات، جان خود را از دست می دهند که با ادامه ی این روند تا ۲۰ سال آینده تعداد قربانیان به ۱۰ میلیون نفر در سال می رسد ازجمله راههای استعمال دخانیات استفاده از قلیان بوده که درجنوب شرقی آسیا و خاورمیانه رواج دارد و مانند بسیاری از کشورهای خاورمیانه، قلیان یکی از وسایل تفریحی رایج در ایران است .

متن کل خبر : نامهای محلی قلیان bhan ، ,hookah narghile و shisha, می باشد . قلیان با طراحی های مختلف ساخته می شود و دودآن قبل از استنشاق ازآب رد می شودو تنباکو در کاسه کوچکی گذاشته می شود که در انتها دارای حفراتی می باشد و ازطریق این حفرات لوله هایی به آن متصل است و اجازه می دهد که دود از انتهای محفظه آبی عبور کند, قلیان بطورشایع در میان خانواده ها ، کودکان و زنان درمناطقی که شکل رایج مصرف تنباکو در زنان میزان بسیار پائینی دارد, مصرف می شود علاوه بر این با عرضه تنباکو طعم دارد معطر ، مصرف قلیان بطور چشمگیری در میان جوانان ونوجوانان پسرودختران رو به افزایش است.

● اهداف

هدف ازاین مطالعه بررسی باورهای غلط درموردمصرف قلیان که در جامعه وبخصوص جوانان ونوجوانان رواج داشته وباعث افزایش شیوع مصرف قلیان درجامعه بخصوص در بین دختران وزنان گردیده است

ازقرن ۱۶ به بعد تصور نادرست طریقه سالم و ایمن مصرف تنباکوبه صورت استفاده ازقلیان مطرح گردید زمانی که حکیمی بنام ابوالفتح پیشنهادکردکه دودباید اول از یک محفظۀ آبی بگذرد تا به شکل بی ضرردرآید این عقیده اولیه به منظور پوشاندن عوارض تنباکو انگیزه ای و هدفی خوب را دنبال می کرد ولی بدون هیچ گونه شواهد مبنی بر کاهش بیماری باعث تصور نادرست ایمن بودن مصرف تنباکو به شکل قلیان شد.

کشیدن یک یا دو بار قلیان در روز، فرد استفاده کننده را دچار اعتیاد می کند، در حالی که تصور غلط جامعه این است که دود حاصل از قلیان از آب رد می شود و مواد سمی آن از بین می رود امروزه ترکیبات مخصوص تنباکو که فروخته می شوند اغلب با میوه ، عسل ، شهد و بعضی گیاهان با غلظت زیادی طعم دار شده اند که جذابیت کاذب درمصرف کننده ایجاد می کند.

هر وعده قلیان برابرمصرف یک پاکت سیگاربوده وقلیان، در هر بار مصرف، دود بسیار زیادتری را در مقایسه با کشیدن یک نخ سیگار ایجاد می کندبصورتی که مصرف یک نخ سیگار بین ۵۰۰ سیسی تا یک لیتر دود تولید می کند، اما استفاده ی یک بار از قلیان ۱۰ تا ۲۰ لیتر دود تولید خواهد, دود استنشاق شده از قلیان، نه تنها همه ی مواد سرطان زای دود سیگار را دارا است، بلکه مونوکسیدکربن بیشتری هم دارد و در فرهنگ جامعه ی ما به این حقیقت علمی توجهی نمی شود

افراد سیگاری که به طور متداول ۸ تا ۱۲ نخ سیگار در روز مصرف می کنند، به طور متوسط با ۴۰ تا ۷۵ پُک که به مدت ۵ تا ۷ دقیقه به طول می انجامد، حدود ۵ تا ۶ لیتر دود استنشاق می کنند و این در حالی است که مصرف کننده ی قلیان در هر وعده مصرف که به طور متداول ۲۰ تا ۸۰ دقیقه طول می کشد، حدود ۵۰ تا ۲۰۰ پُک می زند که هر پک به طور متوسط حاوی ۱۵/۰ تا یک لیتر دود است. میزان و عمق دَم در حرکت دادن آب قلیان بسیار مهم است و قلیان با وجود اینکه کمتر مصرف می شود، اما حجم دودی که از طریق آن وارد بدن می شود، ۱۰ تا ۲۰ برابر دود ناشی از مصرف سیگار است.

تحقیقات ثابت کرده است افراد سیگاری تا زمانی که میزان نیکوتین دریافتی در آنها به آستانه ی مورد نیاز برای رفع حالت وابستگی برسد، به کشیدن سیگار ادامه می دهند. پس با فرض جذب بخشی از نیکوتین موجود در دود قلیان در اثر عبور آن از آب، مصرف کنندگان قلیان برای رسیدن به آستانه ی ارضای وابستگی، با استنشاق مقادیر بسیار زیادتر دود، در معرض مقادیر بیشتری مواد شیمیایی سرطانزا و گازهای خطرناک مثل منواکسیدکربن قرار می گیرند.

این موضوع مصرف کنندگان قلیان و اطرافیان آنها را که در مواجهه با دود تحمیلی آن قرار دارند، همانند مصرف کنندگان سیگار به انواع سرطان ها، بیماری های قلب و عروق، تنفسی و آثار سوء در دوران بارداری مبتلا خواهد ساخت.

کشیدن قلیان حجم تنفسی بدن را کاهش داده و مواد سمی ناشی از نوع توتون و تنباکوی قلیان، سلامت افراد را با خطر روبرو می کند این ترکیب به علت حرارت زیاد، موادی را وارد بدن می کند که عوارض ناگواری برای انسان به دنبال دارد .

شخص مبتلا به بیماریهای مختلف ریه اگر به استعمال دخانیات و کشیدن قلیان ادامه بدهد بدون شک مبتلا به سرطان ریه و دستگاه تنفسی خواهد شد، متأسفانه به اکثر تنباکوهایی که در سال های اخیر به بازار آمده اسانسهایی اضافه می شود که این اسانس ها علاوه بر تحریک دستگاه تنفس موجب حساسیت و آلرژی می گردد، بنابراین علاوه بر بیماریهای ذکر شده، رینیت آلرژیک و سرفههای مزمن همراه با خلط را برای فرد به همراه دارد.

این تصور، تصوری کاملاً غلط است، که اگر دود قلیان وارد ریه نشود و فقط از راه دهان خارج شود، آسیبی به ریهها وارد نمی شود چون دود از طریق مخاط دهان و حنجره جذب بدن گشته و آثار سوء خود را می گذارد. حتی در هوایی که دود قلیان آزاد می شود، افرادی که قلیان نمی کشند و در معرض دود قرار گرفته اند، در طولانی مدت دچار عوارض آن خواهند شد.

بر خلاف تصور عمومی که عدهای معتقدند وجود آب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می گیرد، بیشتر این مواد سمی از جمله نیکوتین و خاکستر وارد ریه می شوند و به خاطر دَمهای عمیقی که فرد برای جذب دود می زند، تخریبهای جدی به حبابچههای ریه وارد می شود.همچنین به دلیل مرطوب بودن راههای هوایی و مجرای خروج دود، قلیان می تواند عامل مهمی جهت رشد میکروب ها و قارچ ها باشد و این میکروبها و قارچ ها به راحتی توسط دود، وارد دستگاه تنفس شده و ایجاد عفونت های مزمن می کند.

سرطان ریه، سرطان لب و دهان و حنجره، سرطان مری و معده، لوزالمعده، کبد و سرطان روده بزرگ از عوارض بدخیم و زخمهای گوارشی , ریفلاکس معده(برگشت اسید معده به مری) ازجمله عوارض خوشخیم استفاده از سیگار و قلیان هستند

علاوه بر بیماریهای مرتبط با تنباکو ، مصرف اشتراکی قلیان می تواند منجر به افزایش احتمال میکروب سل و ویروسهایی مثل هرپس و هپاتیت شود.موارد دیگری که با مصرف قلیان ارتباط دارد مثل اگزمانی دست ، مشکلات دندان بدنبال کشیدن دندان ( آلوئولیت متعاقب کشیدن دندان) و تحلیل استخوانی بصورت عمودی در ناحیه پری اودنتال.

در مطالعه ای بر روی کودکان لبنانی در مورد ۵/۸ درصد کودکانی که تنها در خانه با دود قلیان مواجهه داشته اند ، نسبت شانس بیماریهای تنفسی نسبت به کودکانی که مواجهه با دود نداشته اند ۵/۲ بوده است ، این نسبت شانس مشابه کودکانی است که تنها با دود سیگار مواجهه داشته اند . مصرف قلیان غیر سیگاری هایی مجاور فرد مصرف کننده قلیان و جنین مادران باردار را نیز با خطر مواجه می کند . مواجهه با مونوکسید کربن در طی حاملگی ممکن است برای جنین خطرناک باشد و تصور می شود که علت وزن کم هنگام تولد و نمره آپگار پایین(سندرم تنباکو – جنین ) مشاهده شده در نوزادان مادران سیگاری به همین علت باشد. سندرم تنباکو جنین مسلماٌ خطری برای زنانی که قلیان هم مصرف می کنند خواهد بود ، این زنان با افزایش خطر داشتن کودکانی با وزن کم هنگام تولد مواجه می باشند

● نتیجه گیری

بر خلاف تصورو باور عمومی که معتقدند ضررقلیان از سیگار وسایرمواددخانی کمتربوده وآب قلیان جلوی مواد مضر و سمی آن را می گیرد،ولی باتوجه به میزان ومدت مصرف قلیان باید اذعان نمود که ضرروعوارض جسمی وروانی استعمال قلیان از سیگار وسایرمواددخانی نه تنها کمتر نبوده بلکه میزان ونوع عوارض آن بیشتر ومتنوع تر می باشد واین باورهای غلط درموردمصرف قلیان در جامعه وبخصوص جوانان ونوجوانان رواج داشته وباعث افزایش شیوع مصرف قلیان درجامعه بخصوص در بین دختران وزنان گردیده است. لذا باید با اگاهی دادن به جامعه از طرق مختلف وبخصوص به جوانان ونوجوانان در زمینه باورهای غلط ومضرات استعمال قلیان آموزش فراگیر داده وزمینه ازبین بردن این باورها راایجاد کرد که پیشنهاد می شوددرزمینه های ذیل باید برنامه ریزی واقدام نمود:

* اجرای مداخله آموزشی درخصوص ازبین بردن باورهای غلط درمورد قلیان و اتخاذ عملکردهای پیشگیری کننده از کشیدن قلیان به عنوان یک رفتار پرخطر ودروازه سایر رفتارهای پرخطر در بین بزرگسالان و نوجوانان .

* مسئولان وزارت بهداشت ودرمان باهماهنگی وزارت آموزش وپرورش نسبت به برنامه ریزی آموزش دانش آموزان براساس الگو های آموزشی وبصورت مستمر جهت اصلاح باورهای غلط و پیشگیری از استعمال قلیان اقدام نمایند.

* از گروههای همسالان جهت انتقال آموزشها به عنوان لیدر در مدارس ومحلات استفاده گردد

* دربرنامه های آموزشی ودرسی دانش آموزان مطلب آموزشی مناسب جهت اگاهی وراهنمایی دانش آموزان ومعلمان درنظرگرفته شود.

* برنامه های آموزشی فراگیرازطریق رسانه های جمعی وهمچنین استفاده از تیزرهای آموزشی جذاب ومناسب بطور مستمر تهیه وارائه گردد.

* قوانین پیشگیری از استعمال قلیان به خصوص درمورد نوجوانان بصورت جدی ومستمرتصویب و اجراگردد.

http://www.parsiteb.com/news.php?table=news&id=940&action=viewFullContent

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

مضرات قليان هم كمترازسيگارنيست

اگر تصور میکنید که کشیدن تنباکو با قلیان کمخطرتر از سیگار کشیدن است، بهتر است نظر خود را عوض کنید

یک بررسی جدید نشان میدهد قلیان کشیدن در مقایسه با سیگار کشیدن به میزان بیشتری گاز مرگبار مونوکسید کربن و به همان اندازه ماده اعتیادآور نیکوتین را وارد بدن میکند.

به گزارش خبرگزاری رویترز دکتر توماس آیزنبرگ از دانشگاه مشترکالمنافع ویرجینیا در ریچموند، یکی از پژوهشگران در این بررسی میگوید: "این بررسی میتواند این افسانه را که قلیانهای آبی شیوه کمخطرتری برای کشیدن توتون هستند، کنار بگذارد."

آیزنبرگ افزود: "پیام عملی این تحقیق روشن است. اگر افراد برای اجتناب از گازهای سمی مانند مونوکسیدکربن و مواد شیمیایی اعتیادآور مانند نیکوتین، قلیان میکشند، اشتباهی بزرگی مرتکب میشوند."

کشیدن قلیان در آمریکا به خصوص در میان افراد 18 تا 24 سال که فکر میکنند قلیان کشیدن از سیگارکشیدن ضرر کمتری دارد، محبوبیت زیادی پیدا کرده است.

برخی از تخمینها نشان میدهد از هر پنج دانشجوی کالج در آمریکا یک نفر برای کشیدن توتون از قلیان استفاده میکند.

اما به گفته آیزنبرگ تا به حال هیچ بررسی به طور مستقیم تحت شرایط کنترلشده به مقایسه قلیان و سیگار از لحاظ قرارگیری مواد شیمیایی سمی نپرداخته بود.

آیزنبرگ و همکارش آلن شهاده از دانشگاه آمریکایی بیروت د رلبنان 31 فرد بزرگسال داوطلب را واداشتند که در دو جلسه 45 دقیقهای دخانیات استعال کنند- یک جلسه که در آن توتون با استفاده از قلیان آبی کشیده میشد و جلسه دیگری که در آن آنها یک نخ سیگار را میکشیدند.

پژوهشگران میزان خونی نیکوتین و مونوکسیدکربن و نیز ضربان قلب، شمار پکها و "حجم پکها" را اندازهگیری کردند.

ایزنبرگ میگوید: "این نتایج، شواهد علمی قطعی ارائه میدهد که بر خلاف باور عمومی، استعمال دخانیات با قلیان آبی به همان اندازه کشیدن سیگار مواد شیمیایی زیانبار وارد بدن میکند."

آیزنبرگ گفت: "در واقع، بررسی ما نشان داد در مقایسه یک دور استفاده از قلیان با یک نخ سیگار، کشیدن قلیان سه بار بیشتر فرد را در معرض مونوکسیدکربن قرار میدهد."

آیزنبرگ افزود: "این قرارگیری در معرض مونوکسیدکربن، یک عامل عمده خطرساز برای سلامتی است، زیرا تصور بر این است که قرارگیری درازمدت مونوکسیدکربن هر سال 100000 آمریکایی را در نتیجه بیماری قلبی میکشد."

همچنین شواهدی وجود دارد که استعمال توتون با قلیان، حجم دودی بیش از 40 برابر حجم دود سیگار ایجاد میکند. هر دوی کشیدن سیگار و قلیان سرعت ضربان قلب را میافزایند.

آیزنبرگ یادآور شد: "تعداد زیادی از افرادی که قلیان میکشند به من میگویند که میدانند سیگار آنها را میکشد، اما اعتقاد دارند که استعمال توتون با قلیان اینگونه نیست. نتایج این بررسی بیانگر آن است که سیگاریها و قلیانکشها تقریبا به طور یقینی در معرض خطرات بهداشتی مشابهی هستند."

این بررسی در که در نشریه ژورنال طب پیشگیری آمریکا منتشر میشود، با کمک مالی سرویس بهداشت عمومی آمریکا انجام شده است.

منبع:همشهری

گردآوری : گروه اینترنتی نیک صالحی

www.niksalehi.com

http://www.niksalehi.com/family/archives/127952.php

@@@@@@@@@@@@@@@@@

قليان ده برابر هروئين اعتيادآور است.

برخلاف باورهاي افراد قديمي كه قليان را بدون ضرر مي دانند دود ناشي از قليان داراي مواد سمي است كه عامل اصلي بيماري سرطان ريه و بيماري قلبي و عروقي شناخته شده است.امروزه مي بينيم كه قليان در ميان جوانان و حتي نوجوانان، محبوبيت كاذبي پيدا كرده است. قليان هم يك سرگرمي دخاني است كه مانند محصولات دخاني ديگر، مضر است. اينكه برخي مردم فكر مي كنند ضرر قليان كمتر از سيگار است يا آب موجود در قليان به دليل زرد شدن، زيان تنباكو را كم مي كند، اشتباه است و مبناي علمي ندارد. رواج مصرف قليان مخصوص يك شهر يا يك نفر در ايران نيست. در برخي از كشورها قليان به عنوان يك سنت از محبوبيت ويژه اي برخوردار است. اما متاسفانه در حال حاضر از قليان سوء استفاده مي شود. تنباكوهاي ميوه اي كه امروزه از آن استفاده مي شود، از بدترين و پست ترين نوع توتون تهيه مي شود. كسي كه قليان مي كشد با نيكوتين آشنا مي شود و پس از مدتي بدن به نيكوتين معتاد مي شود. مردم فكر مي كنند قليان كشيدن يك تفريح است در صورتي كه قليان از سيگار مضرتر است.آتش قليان با زغال تامين مي شود. كبودي لب و ناخن كه در افراد سيگاري ديده مي شود در مصرف كنندگان قليان بيش تراست. احتمال بروز سكته قلبي هم در اين افراد بيشتر است.خانم حيدري مادري 50 ساله است و 9 فرزند دارد. شوهرش از كار افتاده است و او با كار بسته بندي مواد غذايي در خانه، زندگي خانواده اش را مي گذراند. اما كار زيادش باعث نشده كه او از فرزندانش غافل شود. مي گفت ساعت 9:30 شب براي جست و جوي پسرش به پارك ساعي رفته بود. فكر مي كرد در جمع نوجواناني كه اطراف بساط قليان فروشي جمع شده اند، ممكن است پسرش را پيدا كند. وقتي پسرش را نيافت به نصيحت همسالان پسرش مشغول شد: <استفاده از مواد مخدر و اعتياد، از همين قليان كشيدن شروع مي شود. من از بچه هاي خودم مراقبت مي كنم. دلم براي شما جوان ها مي سوزد. يكي از پسرهاي خودم مدتي آلوده شده بود. آنقدر مراقبت كردم تا تركش دادم. حالا هر روز تشويقش مي كنم تا با ورزش سلامتي اش را حفظ كند. اين پسرم كه به دنبالش آمده ام پسر بسيار خوبي است. كار مي كند و به من براي تامين مخارج زندگي مان كمك مي كند. ولي من بعضي وقتها نگرانش مي شوم. يك بار آمدم پارك از پشت سر او را ديدم كه نشسته بود كنار بچه ها و داشت قليان مي كشيد، غافلگيرش كردم قول داده بود كه ديگر اين كارها را تكرار نكند. فقط از خدا مي خواهم اين جمله هميشه آويزه گوشش باشد و مراقب خودش هم باشد.>

مصرف قليان امروزه در چايخانه ها و مراكز تفريحي به عنوان يك سرگرمي نامناسب در خانواده ها به ويژه جوانان تبديل شده است. در هر بار پك زدن به قليان، به طور متوسط حدود يك ليتر دود وارد بدن مي شود. افزايش قهوه خانه ها و يا تبديل شغل ها به اين شغل كاذب، سبب شده تا در اين راستا استفاده از قليان به عنوان يك تفريح را روز به روز شاهد باشيم. قليان مي تواند زمينه ساز مصرف ديگر مواد دخاني باشد. قليان حاوي مواد سمي خطرناكي است. علاوه بر آن، استفاده از قليان هايي كه با تركيبي از اسانس ميوه اي هستند معمولا فرد را در طولاني مدت در معرض دود بيشتري نسبت به سيگار قرار مي دهند، ضمن اينكه نيكوتين قليان نيز مانند ساير مواد دخاني، اعتياد آور نيز مي شود. ميزان مونواكسيد كربن، فلزات سنگين و تركيبات شيميايي سرطان زا كه از زغال يا مواد تشكيل دهنده قليان متصاعد مي شود به مراتب اثرات سوء بيشتري نسبت به سيگار دارد. برخلاف عقيده برخي از مردم كه تصور مي كنندقليان با توجه به آبي كه در كوره قليان است و ادواتي مثل چوب و ني مقداري از سميت و خطرات و مضرات دود را مي گيرد، بايد توجه داشت كه همين ادوات، سميت و مضرات و ضرر و زيان دود ناشي از قليان را تشديد مي كند.دود ناشي از قليان در ادوات باقي مي ماند و در مراحل بعدي و در اثر استفاده از قليان به طور مستقيم وارد ريه شده و ضرر و زيان جبران ناپذيري را به انسان وارد مي سازد. تنباكو و توتون كه در قليان استفاده مي شود معمولا از بدترين نوع توتون و تنباكوست و توتون هاي ميوه اي و شيميايي به مراتب بدتر از توتون معمولي هستند.كشيدن قليان يكي از عواملي است كه به انتقال بيماري هاي عفوني نظير سل و هپاتيت منجر مي شود و علت آن استفاده مشترك از قليان در بين افراد است. اسانس ها و عطرهاي مورد استفاده در تنباكوها، حاصل هزاران نوع مواد سمي و كشنده است كه هم مصرف كنندگان و هم افراد در معرض دود آن را به عوارض ناشي از آن گرفتار مي كند. كشيدن قليان، فرد را در معرض ابتلا به بيماري هاي قلبي و عروقي و حملات تنفسي قرار مي دهد و مصرف آن در پارك ها ومراكز تاريخي است. مصرف كنندگان قليان بيش از ساير افراد، مستعد مصرف مواد مخدر هستند. قهوه خانه ها و استفاده از قليان يكي از معضلات جامعه ما محسوب مي شود. وجود اين معضل به علت خطرات پزشكي، فرهنگي، اجتماعي، اقتصادي و حتي سياسي به گونه اي است كه بر خلاف اعتقاد عامه مردم، مصرف قليان بسيار زيانبارتر از سيگار است.

هشدار!

استفاده از قليان به مصرف سيگار نيز كشيده مي شود. تهيه و آماده سازي قليان سخت تر است. خاصيت اعتياد آوري نيكوتين قليان هم ده برابر هروئين است. به همين خاطر مصرف كنندگان قليان خيلي زود به سيگار روي مي آورند.پدران و مادران! بدانيد كه اين كار به هيچ وجه تفريحي نيست و سلامت فرزندانتان را تهديد مي كند. مراقب فرزندانتان باشيد و تا مي توانيد آنها را از اينگونه بلايا دور كنيد.

ناهيد جعفرپور كامي

http://www.magiran.com/npview.asp?ID=1510001

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

آيا قليان بی خطرتر از سيگار است؟

تصور عامه بر اين است که چون دود قليان از داخل آب عبور مي کند، ضرر کمتری دارد. اما مطالعات اخير نشان می دهد، آنان که قليان می کشند در مقايسه با سيگاری ها نيکوتين بيشتری را به بدن خود راه می دهند، زيرا حجم بيشتری از دود وارد بدن آنها می شود.

به دنبال کشيدن قليان ، نيکوتين و کوتينين ادرار، پلاسمای خون و بزاق دهان بالا می رود. بنابراين بر خلاف تصور عامه، کشيدن قليان ، عادت درستی نيست. استعمال قليان مانع بروز اثرات مرگبار تنباکو و متابوليت های حاصله از آن بر بدن نمی گردد.

قليان و سلامتی

دود حاصله از تنباکو با عبور آب موجود در محفظه شيشه ای قليان سرد می شود و با گذر از يک لوله قابل انعطاف وارد دستگاه تنفسی فرد می شود. آب داخل محفظه قليان بخشی از مواد مضر موجود در قير تنباکو را از آن جدا می سازد. قير حاوی تمام عوامل موتاژنيک و سرطان زای موجود در تنباکو است. به عنوان مثال در سيگار در اثر اکسيداسيون تنباکو هيروکربورهای عطری معطر (PAH) ايجاد می شود که خود به ايجاد قير و حمل نيکوتين کمک می کند. اما در مورد قليان هيدروکربورهای گازی در آب کاسه قليان به حالت اشباع می رسند در نتيجه در دود قليان PAH ديده نمی شود. در هر صورت دود خروجی از محفظه آبی قليان به مقدار کمی نيکوتين دارد. کشيدن قليان ضربان قلب را بالا می برد، فشار خون سيستوليک و دياستوليک و فشار خون شريانی را افزايش می دهد.

قليان وسيله ای شيک اما سرطان زا

منوکسيد کربن، نيکوتين، قير و فلزات سنگين که در دود قليان وجود دارد تأثيرات مخرب جبران ناپذيری بر سلامتی انسان دارد. ميزان منوکسيد کربن و سرطانزاهای دود قليان بيشتر از دود سيگار است. بيشتر درصد حجمی منوکسيد کربن مربوط به دود حاصله از قليان های کوچک است. با افزايش اندازه قليان درصد حجمی منوکسيد کربن موجود در دود قليان کاهش می يابد.

قليان های ميوه ای

پوست ميوه ها را تخمير می کنند و با ملاس يا گليسيرين مخلوط می نمايند. اگر اين مخلوط با ذغال سوزانيده شود آکرولئين توليد می شود. آکرولئين يک ماده سرطانزا است که به ويژه باعث سرطان مثانه می شود. به علاوه در اثر استفاده مشترک از قليان بيماريهای زيادی به وسيله دهانه قليان به افراد منتقل می شود.

ترجمه : مرضيه جيلانی نژاد راد

کارشناس ارشد بهداشت

http://www.sbmu.ac.ir/SITEDIRECTORY/VICE-CHANCELLORSTUDENTS/STUDENTHEALTHCENTER/Pages/hukah.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@

آ یا مصرف قلیان کم ضررتر از استعمال سیگار است؟!

تهران – خبرگزاری ایسکانیوز: پدیده قلیان که در حال حاضر به یک معضل اجتماعی پنهان تبدیل شده است از آن جهت چهره منفوری به خود نگرفته که اغلب آن را بی ضرر و غیر قابل اعتیاد دانسته و یا آن را کم ضررتر از مصرف سیگار قلمداد می کنند.

بسیاری از مردم فکر می کنند آب موجود در قلیان موجب تصفیه و ایجاد محافظت در مقابل دور ناشی از سوختن تنباکو می کند این در حالی است که رطوبت باعث افزایش میزان جذب ریوی آن نیز می شود.

مواد سمی قلیان نه تنها کمتر از سیگار نیست بلکه بعضی مواد خطرناک از جمله قیر یا روده ( سرطان زا) ، مونواکسید کربن (آلاینده) و نیکوتین ( ایجاد کننده وابستگی) موجود در دوده آن از سیگار بیشتر است.

با مصرف قلیان بیش از 600 ماده سمی و مهلک وارد ریه فرد مصرف کننده و اطرافیان خواهد شد.

در صنعت تنباکو، مرغوب ترین آن در اختیار کارخانه های سیگار سازی قرار می گیرد و تفاله های تنباکو جهت قلیان مورد استفاده قرار می گیرد.

مقدار تنباکوی مصرفی در یک وعده قلیان معادل مصرف 20 تا 50 نخ سیگار است و به همین دلیل با افزایش سطح نیکوتین خون مصرف کننده به ظاهر تفننی برای رفع نیاز خود به روش سهل تری که همان مصرف سیگار است، روی می آورد.

بنابراین اعتیاد در قلیان کشی با روی آوردن به استعمال سیگار و اعتیاد به مصرف سیگار نمایان می شود.

در قلیان، نامرغوب بودن تنباکو، درجه حرارت بالا، تولید گاز منواکسید کربن ناشی از سوختن ناقص ذغال آتشدان ،احساس گیجی بعد از مصرف تنباکو که افراد نشانه مرغوب بودن تنباکو می دانند در واقع از گاز منواکسید کربن است، مکش های ریوی عمیق و رطوبت حاصل از آب باعث بروز بیماری های ریوی، سرطان های مختلف از جمله سرطان لب، ریه، معده و مثانه می شود.

تنباکوهای تحت عناوین میوه ای، عطری و اسانس دار نه تنها بی ضرر نیستند بلکه عوارض به مراتب بیشتری نسبت به تنباکوی ساده دارند زیرا مواد آروماتیک ( ترکیبات حلقه ای) موجود در آن ها بر اثر حرارت زیاد خاصیت سرطان زایی و سمی فوق العاده ای پیدا می کنند به علاوه مزه و طعم مناسب و سهولت مصرف این گونه تنباکوها نسبت به تنباکوهای معمولی باعث افزایش گرایش بیشتر نوجوانان و جوانان به مصرف و ایجاد وابستگی به آن ها خواهد شد.

مصرف قلیان در اماکن سربسته مثل سفره خانه های سنتی یا قهوه خانه ها عوارض آن را دو چندان می کند و سلامت اطرافیان به ویژه کودکان و نوجوانان را در معرض خطر جدی قرار می دهد.

همچنین استفاده از قلیان به صورت مشترک خطر انتقال بیماری های عفونی را نیز در پی خواهد داشت./06 /187/125

خبرنگار:555

http://iscanews.ir/fa/ShowNewsItem.aspx?NewsItemID=218903

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

قلیان، چيست ؟

قلیان، وسیله ای است که تنباکو را با آن از طریق آتش زغال داغ کرده و از طریق شلنگی که به آن نی پیچ می گویند می کشند. دهه های پیش، مصرف قلیان در انحصار پیرتر ها و مسن ها بود. قهوه خانه ها ، میزبان پیرمرد هایی بودند که برای خستگی در کردن، روی صندلی می نشتند و همزمان با نوشیدن چای، پکی هم به قلیان می زدند و مشغول گپ با دیگران می شدند. امروزه، علاوه بر این بیشتر به عنوان یک تفریح روزمره، میان جوانان ایرانی شایع شده است. مغازه هایی هم در شهر ها باز شده که خود قلیان را در شکل های مختلف، و البته به تازگی با سیستمی مدرن تر که با واشر های پلاستیکی آب بندی می شود به فروش می رسانند.

قلیان هایی که در حال حاضر رواج پیدا کرده، از نوع آذربایجانی هستند. از طرف دیگر، قلیان سنتی ترین نوع استعمال دخانیات در ایران است. هنوز هم قلیانهای ساخت دزفول بهترین شهرت رو تو جنوب و غرب کشور دارد. اگر به میهمانی آن ها بروید، پذیرایی با قلیان عزت نهادن به میهمان محسوب می شود و جایگاهی فراتر از استعمال دخانیات دارد.

اما در تهران و شهر های بزرگ، برای کشیدن قلیان یا باید سری به قهوه خانه های پیرمردی بزنید، که دود سیگار و قلیان سراسر آن جا را گرفته که در آن صورت با کمتر از 400-500 تومان می توانید قلیانی بکشید و چایی بنوشید. قلیان های سنگین از نوع خوانسار و کاشان و حکان، که یک پک آن برای یک جوان قلیان کش امروزی، بسیار سنگین است در این پاتوق ها عرضه می شود. به همین خاطر است که جوانان کمتر به این اماکن علاقه نشان می دهند. آن ها یا به سراغ کافی شاپ هایی می روند که با قلیان هم از مشتری ها پذیرایی می کنند یا آن که راه را به طرف حومه ی تهران، یعنی دربند و سربند و فرحزاد و امثال آن کج می کنند. باغ هایی با هوایی مناسب، که نه مثل کافی شاپ ها و سفره خانه های سنتی سخت گیری های معمول را دارند و نه آن که نیاز است که برای هر قلیان، 5 هزار تومان هزینه کنند. در این جا معمولا دختر ها هم می توانند با هزار و پانصد تومان یک قلیان چاق شده ی سبک با اسانس میوه سفارش بدهند و با هزار تومان اضافه تر یک قوری چای و مقداری نبات نیز در اختیار داشته باشند.

برخی از قلیانی های قدیمی تر می گویند که شنیده اند شاه عباس با قلیان مخالف بود و سعی می کرد که این عادت را از ایرانیان براندازد. چرا که در آن زمان، قلیان به حدی رواج پیدا کرده بود که سران دولت در سفر و گردش قلیان همراه می برندند و سواره هم پکی به آن می زدند. یک روز شاه عباس، در جمعی از سران کشور، دستور می دهد تا به جای تنباکو، از پهن اسب استفاده شود. سپس رو به میهمانان کرد و از کیفیت آن تعریف کرد و این که آن را از همدان سفارش داده است. همه کشیدند و به به و چه چه راه افتاد. سپس شاه عباس می گوید :«مرده شوى چیزى را ببرد كه نمىتوان آن را از پِهن تشخیص داد!» و از همین روی است که این روز ها کلاسیک ترین قلیان ها، آن هایی هستند که عکس شاه عباس روی آن نقش بسته و نگاهش به سوی فردی است که قلیان می کشد.

تعداد زیادی از مردم ایران و دیگر کشور های خاورمیانه کشیدن قلیان را برخلاف دیگر دخانیات یک تابو نمی دانند. آن ها در سفر، در جنگل ، کنار دریا و حتا پیست دوچرخه سواری هم می توان افرادی را یافت که از قلیان کشیدن غافل نشده اند.

اگرچه شاه عباس صفوی، از روی عدم علاقه ی شخصی نسبت به دخانیات با آن مخالف بود، اینک دلایل بی شماری برای ممنوعیت آن فهرست می شود.

خدیجه محصلی، كارشناس مسئول دخانیات وزارت بهداشت به خبرگزاری فارس می گوید که : (( حدود12درصد جمعیت بالای 15 سال كشور محصولات دخانی را مصرف میكنند و 15درصد نوجوانان بین 13 تا 15 سال نیز كشیدن قلیان را تجربه كردهاند البته میزان مصرف سیگار در این گروه سنی حدود 3 درصد است اما با توجه به اینكه مضرات قلیان بسیار بیش از سیگار است و نیز با توجه به اینكه قلیان دروازه ورود نوجوان به مصرف سایر مواد دخانی است این آمار هشدار دهنده است.))

این آمار اغراق شده به نظر نمی رسد، کافی است به یکی از مراکز تجمع جوانان سری زده و میانگین سنی را محاسبه کنید. برای خیلی از رستوران دار ها، عرضه ی قلیان بخش عمده ای از سود روزانه را تشکیل می دهد. چرا که این مساله خرج چندانی بر نمی دارد و البته به قیمت خوبی هم به فروش می رسد.

سپیده ، دختر جوانی ست که ترجیح می دهد در طبیعت قلیان بکشد، او می گوید که از حالت قلیان کشیدن خوشش می آید. ماهی یک بار با دوستانش دور هم جمع می شوند و قلیان با طعم هلو می کشند.

به باور حمید، جوان دیگری که روی تخت یک رستوران دربند به پشتی ها تکیه داده و پک های عمیقی می زند، ممنوعیت کشیدن قلیان، ممکن است برای دختر ها محدودیت ایجاد کند. اما پسر ها از این بابت مشکلی نخواهند داشت. چرا که آن ها می توانند به خارج از شهر رفته و در آن جا با خیال راحت قلیان بکشند.

کمی دور تر از حمید، رضا نشسته و رویش را آن طرف کرده . می گوید که بهادود قلیان مشکل دارد و نمی تواند آن را تحمل کند. اما به خاطر رفقا مجبور شده به این جا بیاید.

مزدک، دانشجوی کامپیوتر است. او می گوید که قلیان نمی کشد، مشکل او هم فقط ضرر آن به سلامتی نیست. او می گوید که از وابستگی گریزان است. می خندد و می گوید همین یک اعتیادی که به اینترنت و بازی های کامپیوتری دارد برای هفت پشتش کافی ست. برای همین می ترسم به چیز جدیدی معتاد بشم.

آرزو، لیانسش را در رشته مدیریت گرفته. می گوید که من از دوران دانشجویی قلیان کشیدن را شروع کردم. با سه نفر دیگر در یکی از شهرستان ها هم خانه بوده و در آن جا تصمیم می گیرند قلیان بکشند. او درباره ی ممنوعیت قلیان می گوید که چه فرقی می کند ؟ دو سه سال است که در بیشتر رستوران های سنتی شهر، تابلویی با این عبارت به چشم می خورد : ((کشیدن قلیان برای خانم ها و افراد زیر 18 سال ممنوع است.)) اما آیا آماری درباره ی کاهش مصرف قلیان ارائه شده ؟ هنوز که هنوز است دور هم جمع می شویم و قلیان می کشیم. او در پاسخ به این که به ضرر آن هم فکر می کند یا نه می گوید که به نظرش قلیان بهتر از سیگار است. چون بسیاری از ضرر های تنباکو از طریق آب قلیان گرفته می شود. باوری که تحقیقات پزشکی به جرات رد می کند. سازمان جهانی بهداشت در این باره اعلام کرد که مقدار نیکوتین موجود در یک وعده ی کشیدن قلیان، با یک بسته ی کامل سیگار برابر ی می کند. است.

سایت سلامت نیوز، از حسین جزایری، مدیر منطقه ای سازمان بهداشت جهانی نقل می کند که این باور غلط از ده ها سال قبل رواج پیدا کرده و مردم فکر می کنند زیان و اعتیاد قلیان کمتر از سیگار است، حال آن که سخت در اشتباه هستند. آن ها باید بدانند که تمامی زیان های ناشی از استعمال سیگار در استعمال قلیان نیز وجو دارد.

دکتر محمد رضا مسجدی، دبیرکل جمعیت مبارزه با دخانیات در گفتگو با هم میهن رضایت خود را از اجرای این طرح به طور قاطع اعلام می کند. او طرح جمع آوری قلیان ها را کاملا عملی می داند و می گوید پیش از این هم جواب داده است. او می گوید که اگر تنها ما اقداماتی را انجام دهیم و صدا و سیما، روزنامه ها و دیگر رسانه ها همراهی نکنند فایده ای نخواهد داشت و چه بسا بدتر شود.

او درباره ی نوع کمکی که رسانه ها می توانند بکنند می گوید که آن ها باید تببین کنند که چرا مصرف مواد دخانی، و در این جا قلیان بد است، خانواده ها بفهمند. طرح هم باید ادامه داشته باشد. نمی توانیم رهایش کنیم، بدتر می شود. اگر ما بچه ها را توجیه نکنیم عکس العمل بدتری نشان می دهند باید با این بلای خانواده مقابله کرد.

دکتر مسجدی، در ارتباط با این که در صورت چنین برخوردی، احتمال تغییر مصرف به مواد دخانی و یا مخدر دیگر چقدر وجود دارد این نظریه را رد کرد و گفت اکثر مصرف های خطرناک تر از سیگار و قلیان شروع می شود. وقتی این ها را نکشند، احساس نیاز به آن ها هم پیدا نمی کنند.

علی عبداللهی نیا، مسوول واحد پژوهش جمعیت مبارزه بااستعمال دخانیات ایران نیز به خبرگزاری جمهوری اسلامی ایران گفته است : ((مصرف قلیان موجب بروز سرطانهای مختلف به ویژه ریه و بیماریهای قلبی و تنفسی میشود و باعث اعتیاد به نیكوتین و در مقایسه با دیگر مواد دخانی ، مصرف بیشتر آن باعث اعتیاد بیشتر میشود.استفاده مشترك ازقسمت دهانی قلیان هم موجب انتقال بیماریهای واگیرداری چون سل و هپاتیت است . گفت : باوجود این همه خطرات، تهدیدكنندگان سلامت ، با طعمدار كردن توتون قلیان اغلب آن را بسیار مطبوع جلوه میدهند و موجب روآوردن برخی مردم بهویژهجوانان بهمصرف قلیان میشوند.

عبدالهی نیا به مغازه های تازه تاسیس تاكید كرد كه افزایش مغازههای مجللی كه تنها به عرضه ابزار مصرف دخانیات از جمله قلیان، چپق ، پیپ و غیره مبادرت میكنند، اتفاق نامباركیاست كه تنها و تنها موجب انتشار بیماریها وافزایش سرطان ها در سطح جامعه میشود.

بسیاری از جوان های ایرانی، از طبقات اقتصادی و اجتماعی مختلف، به شب نشینی هایی در رستوران های مختلف عادت کرده اند که قلیان ها هم پای ثابت آن بوده اند. باید دید چنین طرحی، چقدر می تواند آن ها را از این عادت بیاندازد.

سه چهار جوان سوار بر ماشین، از دربان یک رستوران که نام باغچه ی خیابانی به خود گرفته می پرسند قلیان دارین؟ به محض تکان دادن سر دربان، غرولند کنان، گاز داده و می روند. کسی نمی داند که آن ها جلوی نزدیک ترین دکه ی روزنامه فروشی، برای خریدن بسته ی سیگار ترمز می زنند یا نه.

http://www.pendar.net/story/4085/

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

قليان به شهادت تاريخ، سنن غير ايراني كه به ايران وارد شده

به شهادت تاريخ، سنن غير ايراني كه به ايران وارد شده، يا احتمالاً تحميل گرديده، پس از مدتي آنچنان رنگ ايراني به خود گرفته، كه صاحبان اصلي آن، توانائي شناختن آنرا نداشته اند. زيرا ايراني آنرا مطابق ذوق لطيف خود دگرگون ساخته است. اين دگرگوني بيشتر در نتيجه ذوق زيباپسند ايرانيان بوده، كه هميشه و در همه حال زندگي را با هنر آميخته اند.

از مواردي كه مي توان بر اين موضوع شاهد آورد دخانيات، يعني توتون و تنباكو، و روش دود كردن آن است.

براي درك بهتر دگرگوني و آميختگي امر بكار بردن دخانيات، با زيبائي و هنر، بد نيست كه چند قرن به عقب برگرديم، تا بدانيم كه، توتون و تنباكو از كجا وارد تمدن بشر گرديده، و چگونه راه خود را باز و طي كرده است و این کار را همت آقای محمد حسن سمسار به انجام می رساند:

در سال 1492 ميلادي وقتيكه كاشف بزرگ ، كريستف كلمب، پس از ماهها تلاش و كوشش، در كنار جزيرهاي كه امروز به كوبا مشهور است لنگر انداخت، با جهاني روبرو شد كه تازگيهاي فراواني براي او داشت. او و همراهانش در اين جزيره ناشناس ديدنيهاي جديدي مشاهده كردند. آنها «ديدند بوميها لوله اي از برگ خشك گياهي كه به هم پيچيده اند در دست دارند، شبيه به لوله آتش بازي كه اطفال در عيد بازي مي كنند. يك سر آنرا آتش زده، و سر ديگر را مي مكند، و دود آنرا با هوا استنشاق مي كنند. اين استنشاق دود، يك نوع مستي و رخوت ايجاد مي كرد، و انسان خستگي را حس نمي نمود. اين لولهها را بوميان تاباكوس مي ناميدند».به اين ترتيب دريانوردان اسپاني اولين بار توتون را شناخته و به تقليد از بوميان بكشيدن آن پرداختند. كريستف كلمب هرگز فكر نمي كرد، اين لوله هاي شبيه به اسباب بازي كودكان، روزي همنشين و همدم گروه بسيار زيادي از مردم جهان خواهد گرديد.

كريستف كلمب نمي توانست ، در مغز خود مجسم سازد، كه قرنها بعد، اين هديه دنياي جديد، پول و سلامت مردم متمدن را بصورت دود به آسمان خواهد فرستاد. و باز او فكر نمي كرد كه، قرنها پس از او نهضتي عظيم براي جلوگيري از استعمال اين هيولاي سياه برپا خواهد گرديد. و اين لوله شبه به اسباب بازي كودكان «ميخ تابوت»لقب خواهد گرفت.

گفتيم كه براي اولين بار اسپانيوليها، در جزيره كوبا با توتون و تنباكو آشنا شدند. بوميان امريكا، با اين گياه بومي سرزمين خود از دير باز آشنا بودند، و از آن بعنوان وسيله دود كردن استفاده مي كردند . طرز استفاده آنها از توتون بدين قرار بود كه، مقداري از آن را در برگ هاي ذرت مي ريختند و نوعي سيگار، شبيه به سيگار برگ مي ساختند.

روش ديگري نيز براي كشيدن توتون به كار مي بردند، و آن بدين طريق بوده كه، مقداري توتون در ني يا استخوان ريخته آن را آتش ميزدند و ميكشيدند، و اين روشي است كه بعدها سبب ايجاد پيپ در غرب و چپق در شرق گرديد.

در اعياد و يا مراسم ديگر نيز، بوميان بوته هاي تنباكو را، با برگ و ساقه روي هم انباشته و آتش مي زدند، و در اطراف آن بدست افشاني مي پرداختند.

احتمالاً تنباكو بعنوان دارو نيز مورد مصرف داشته است. بوميان آمريكا، زهري نيز از تنباكو مي گرفتند كه نوك نيزه هاي خود را با آن زهر آلود مي ساختند. اين ارمغان دنياي جديد در قرن 16 به اسپانيا برده شد و پس از آن در ساير كشورهاي اروپا پراكنده گرديد. در سال 1586 سر والتر رالي مشهور به «پدر آمريكاي انگليس»در زمان سلطنت اليزابت اول، كشيدن پيپ را كه در آمريكا با آن آشنا شده بود به انگلستان آورد، و دود كشي با سرعت سرسام آوري در انگلستان و ساير نقاط جهان در قرن 16 رواج يافت. حيرت آور آنكه سر والتر رالي، آنچنان به كشيدن پيپ معتاد شد، كه هنگامي كه در سال 1618 او را به جرم خيانت و شركت در توطئه اعدام ميكردند، پيپ در گوش دهان داشت.

كشيدن توتون مانند همه چيز جديد ديگر، با مخالفت شديد عدهاي روبرو گرديد. در رأس مخالفين دودكشي در اروپا، كشيشان قرار داشتند كه دودكشان را به بيديني و زندقه متهم ساختند. اما اين تهمت نتوانست از توسعه دودكشي جلوگيري كند. به زودي دودكشي چون مرضي همهگير از اروپا به آسيا و آفريقا سرايت كرد، و در قرن 17 ميلادي كشيدن توتون در سراسر مشرق گسترش يافت .اما در شرق نيز دودكشي مواجه با مخالفتهاي شديدشد.

سلطان مراد خان چهارم، به فتواي ملايان، هزاران بيگناه را به جرم كشيدن توتون به ديار نيستي فرستاد. دودكشان در سلك مرتدين به حساب آمدند، و در ريختن خون آنها مباح گرديد. در مدت سلطنت سلطان مراد خان (1033 ـ 1048) با قساوت هرچه بيشتر، دود كشان امپراتوري اسلامي به زير تيغ جلاد رفتند. اما نتيجه اي حاصل نشد. پس از مرگ او كشيدن چپق با شدت هرچه تمامتر توسعه يافت و تجارت پر سود توتون رونق گرفت. باين ترتيب مبارزه خونين به سود توتون خاتمه يافت. دولت عثماني ناچار كشيدن توتون را آزاد كرد و بر تجارت آن ماليات بست.

در روسيه نيز وضع به همين منوال بود و مدتي دودكشي با مخالفت روبرو شد.

توتون و تنباكو در ايران

تاريخ قطعي ورود تنباكو به ايران را نمي توان تعيين كرد. ولي بي شك توتون و تنباكو همراه با دست اندازي پرتقاليها به خليج فارس (913 هجري قمري) به ايران وارد گرديده است. اما طرز استفاده توتون و تنباكو در ايران تغيير يافت و ايرانيان لوازمي برابر ذوق خود براي دودكشي ايجاد كردند.

وسيلهاي كه اروپاييان براي دود كردن به كار ميبردند، عبارت بود از پيپهاي كوچكي كه از فلز يا سفال يك پارچه ساخته ميشد.

در ايران اين پيپها اقتباس شد و به صورت چپقهاي دسته بلند درآمد. چنانكه در ويژگيهاي زندگي ايراني گفتيم، اين وسيله كشيدن توتون نيز با ذوق و هنر ايراني در هم آميخت، و پيپ ساده تبديل به چپق گرديد، و در تزيين آن سليقه خاص ايراني به كار رفت و چپق هاي ايراني با انواع مختلف تزيينات آراسته گرديد.

علاوه بر چپق كه تقليدي از پيپ فرنگي بود، وسيله ديگري براي دود كردن تنباكو به ننام قليان توسط ايرانيان اختراع و ايجاد گرديد.

قديمترين ذكري كه از قليان در ادبيات فارسي شده، اين رباعيها از اهلي شيرازي است كه در سال 942 هجري قمري در گذشته است.

«قليان ز لب تو بهره ور مي گردد» «ني در دهن تو نيشكر مي گردد»

«بر گرد رخ تو دود تنباكو نيست» «ابريست كه بر گرد قمر مي گردد.»

بنابراين مي توان گفت كه در سال 942، يعني 29 سال پس از ورود پرتقاليها به خليج فارس، قليان كشيدن در ايران رواج يافته است.

شعراي ديگر قرن دهم هجري نيز اشعاري درباره قليان دارند.

«قليان كه بر دست چو گل جاي نمود» «هر دو بر او شمع نهد سر به سجود»

«گلزار دماغ شعله آشامان را» «سرچشمه آتش است و فواره دود» مير الهي

«كمتر باشد مرا غم تنهايي» «مأيوس شدم به عالم تنهايي»

«صحبت به كسي گو، كه اگر نيست چه باك» «قليان كافيست همدم تنهايي» باسطي

«من و صد آه و افغان و، ني صد بوسه بر لعلش» «هزاران پيچ و تابم داد از اين قليان كشيدنها»

«با قرچلمي(1) چو نافه آهو كو» «چون فاخته تا چند زنم كو كو كو»

«در محشر اگر آتش دوزخ بينم» «فرياد برآورم كه تنباكو كو» باقر كاشي

اولين تصويري كه از قليان به وسيله هنرمندان ايراني كشيده شده، احتمالاً تصوير نشمي كماندار كار رضا عباسي، نقاش مشهور دربار شاه عباس بزرگ است، كه تا اواخر نيمه اول قرن يازدهم هجري زنده بوده است.

قليان وسيلهاي كاملاً جديد و ابتكاري بود، و اروپاييان از آن هيچ گونه اطلاعي نداشتند. اين بياطلاعي را ميتوان از شرحي كه تاورنيه و شاردن از قليان داده اند درك كرد.

تاورنيه مي نويسد: «ايرانيان تنباكو را با دستگاهي كاملاً اختصاصي ميكشند. در كوزه گلي دهان گشادي به قطر سه انگشت، تنه قلياني از چوب يا نقره كه سوراخي در وسط دارد قرار مي دهند، و بر سر آن مقدار تنباكوي نمدار با كمي آتش مي گذارند، و در زير قليان سوراخ ممتدي است كه، در حالي كه نفس را بالا مي كشند، دود تنباكو با شدت از امتداد سوراخ پايين آمده و داخل آب كه به رنگهاي مختلف ميآميزد(2) داخل ميشود. اين كوزه مرتباً تا نصفه آب دارد. دود كه در آب است به سطح مي آيد و هنگاميكه نفس را بالا مي كشند، از ني قليان دود به دهان وارد ميشود. به واسطه آبي كه به قليان مي ريزند دود تنباكو تصفيه مي شود و كمتر ضرر مي رساند. والا با اين همه قليان كه ميكشند، مقاومت براي آنها غير ممكن است. ايرانيان زن و مرد، به طوري از جواني عادت به كشيدن تنباكو كرده اند، كه كاسبي كه بايد روزي پنج شاهي خرج كند، سه شاهي آن را به مصرف تنباكو ميرسانند. ميگويند اگر تنباكو نمي داشتيم چطور ممكن بود كيف و دماغ داشته باشيم.»

«ايرانيان چنان به تنباكو عادت كرده اند كه محال است بتوانند از آن صرف نظر كنند. اول چيزي كه در سر سفره ميآورند قليان است و قهوه، كه عيش خود را با آن شروع مي كنند.

در ماه رمضان و ايام صوم بزرگ، اول چيزي كه براي افطار حاضر مي كنند قليان است، و بعضيها خود اقرار دارند كه استعمال اين قدر دود براي آنها مضر است اما ميگويند چه كنيم عادت شده است.»

تاورنيه نوشته است كه شاه صفي خود چپق مي كشيد و درباره حاكم قم و خشم شاه صفي، و مجازات او مي نويسد«پسر آن خان كه جوان متشخصي بود و از مقربين پادشاه، هميشه در حضور بود، و چپق و توتون شاه را بايستي با دست خود به او بدهد، و اين از مشاغل خيلي محترم دربار ايران است.» اين نوشته تاورنيه ميرساند كه از اين زمان سمت مخصوصي به نام قليان دار يا چپق دار در دربار ايران به وجود آمده است.

شاردن در اين باره مي نويسد:«توتون از ايران به هند صادر مي گردد.» «طرز تهيه توتون در ايران براي ممالك ما (اروپا) مجهول مي باشد. و دود كردن اين نبات، در ايران و هندوستان اصول كاملاً خاصي دارد. هواي اين سرزمين (ايران) بسيار گرمتر و خشكتر از اروپا و تركيه است، و افكار و انديشه هاي دقيق تر مي باشد. لذا اگر بنا بود كه مثل ما تدخين كنند، تنباكو آنها را سرگيجه ميآورد. چون ايرانيان مدام دود مي كنند، دود را از تنگ آبي عبور مي دهند. اينگونه چپقها را قليان مينامند. چنانكه ملاحظه ميفرمائيد بالاي بطري (كوزه قليان) سر چپق (قليان) كه سفالي يا فلزي است، به وسيله لولهاي كه منتهياليه آن داخل آب شده تعبيه گشته است. در زير كوزه قليان چهارپايهاي وجود دارد كه شبيه زيري بعضي شمعدانها است.

چپق و يا پيپي كه به وسيله آن دود كشيده مي شود، به لوله مذكور متصل مي شود. هنگامي كه ميل تدخين دارند اندكي تنباكو را كه بسيار ريز سائيده شده، خيس مي كنند، و در سر قليان قرار مي دهند، تا به سرعت سوخته نشود.

آنگاه دو يا سه قطعه زغال مشتعل كوچك را بر روي آن مي گذارند، و دود را مي كشند كه داخل آب گردد، و در آن چرخ ميخورد، و بلافاصله به دهان وارد مي شود. البته هم مطبوع و هم گوارا ، و هم از تندي و خشونت و غلظت تنباكو كاسته

شده، و تصفيه گرديده است. مشاهده مي شود اشخاصي كه اشتهاي خوب دارند غليان عظيم و غرغر زيادي با كشش هوا در آن قليان راه مي اندازند.

اين بطريها (كوزه قليان) را معمولاً براي حسن منظر مملو از گل ميكنند، و اقلاً روزي يك بار آب آن را كه در نتيجه تأثير جوهر تنباكو فاسد و بدبو گشته تعويض مي كنند.

من آزمودهام كه، يك قدح از اين آب، داروي سريع و بسيار مؤثر قي آوري مي باشد. اشتياق جنون آميز به توتون و تنباكو يك نوع عادت زشتي است كه تقريباً سر تا سر جهان را گرفته است.»

«مردمان مغرب زمين چنانكه معلوم است به طريق مختلف آن را استعمال مينمايند. دود ميكنند، برگ برگ ميجوند، به شكل گرد مصرف ميكنند. و بعضي از اقوام مانند پرتقاليها مدام بيني خود را با آن پر ميدارند (انفيه ميكشند(3)).

خلق هاي مشرق زمين توتون و تنباكو را فقط دود مي كنند. ولي اكثر آنان مخصوصاً ايرانيان، با همان حرص و ولع اروپائيان، مدام لوله قليان در دهانشان مي باشد». اين تمايل شديد به كشيدن قليان به جائي رسيد كه در حال سواري نيز قليان كشيدن مرسوم بوده است. شاردن مي نويسد كه «حتي در مدارس استاد و شاگرد هر دو در حين مطالعه عميق و دقيق خود لوله قليان را در دهان دارند.»

بنابراين بايد گفت كه، چپق و قليان هر دو در نيمه اول قرن دهم هجري در ايران رواج يافته است. در سلطنت شاه عباس بزرگ كشيدن چپق و قليان متداول بود

بنابراين بايد گفت كه، چپق و قليان هر دو در نيمه اول قرن دهم هجري در ايران رواج يافته است. در سلطنت شاه عباس بزرگ كشيدن چپق و قليان متداول بود.

اولئاريوس كه در سال 1046 در ايران بوده مينويسد كه «چندين گونه ظرف قليان در ايران ساخته ميشد. شيشهاي، كوزه اي، از جوز هندي (نارگيله)، كدوئي كه تا نيمه آب مي شد و گاهي در آن عطر ميريختند». شخص شاه عباس از دود قليان و چپق تنفر داشت، و اين موضوع از حكاياتي كه درباره او نقل مي كنند پيداست. شاه عباس در موارد متعدد كوشيد كه از كشيدن قليان جلوگيري كند، اما هرگز موفق نگرديد.

شاردن در سفرنامه خود مينويسد كه، شاه عباس بسيار كوشيد تا از استعمال قليان در بين مردم جلوگيري كند. براي اين كار، روزي در مجلسي رسمي دستور داد كه به جاي تنباكو قليان مهمانان را با پهن چاق كنند، و سپس در حاليكه آنان مشغول كشيدن قليان خود بودند گفت كه، اين تنباكو را كه وزير همدان براي من فرستاده است و ادعا مي كند كه بهترين تنباكوي دنياست، چگونه است؟ آنان همگي از اين تنباكو تعريف كردند. آنگاه شاه خطاب به آنان گفت «مرده شوي چيزي را ببرد كه نمي توان آن را از پهن تشخيص داد». سرانجام كار مخالفت شاه عباس بزرگ با تنباكو به تحريم آن كشيد، و هنگاميكه در گرجستان متوجه شد، سربازان او پول خود را صرف كشيدن تنباكو و توتون مي كنند آن را ممنوع ساخت، و تجاري را كه توتون و تنباكو به اردوي او آورده بودند با تنباكوي خود يك جا سوختند، و سربازاني كه مرتكب كشيدن توتون و تنباكو مي شدند بيني و لبانشان را مي بريدند.

پس از مرگ شاه عباس بزرگ دوباره كشيدن قليان و چپق رونق گرفت. شاه صفي جانشين شاه عباس بزرگ خود چپق مي كشيد. در زمان او يكبار ديگر مبارزه عليه كشيدن قليان آغاز گرديد. چنانكه او هوس كرده بود كه، از نوشيدن شراب نيز جلوگيري كند. اما مانع عمده اين كار در آمد گزافي بود كه از راه ماليات عايد خزانه دولت ميشد. در اين ماليات اصفهان از بابت توتون و تنباكو در حدود 40000 تومان و ماليات تبريز 20000 تومان و شيراز 12000 تومان بود. با توجه باين ارقام و ارزش تومان صفوي كه چند صد برابر تومان امروز است ميتوان به مقدار مصرف توتون و تنباكو در اين شهرها پي برد.

درباره علاقه شديد ايرانيان به قليان و چپق مختصري اشاره شد.

اما در اينجا لازم است گفته شود، ايرانيان در هنگام سواري و مسافرت نيز از اين كار فارغ نبودند، و رنج سفر را با كشيدن قليان بر خود آسان مي كردند. معمولاً وقتي يكي از بزرگان به سفر مي رفت همراه با ساير خدمه او، خدمتگزار مخصوصي نيز دستگاه (قبل منقل) را با اسب حمل ميكرد.

در اين دستگاه لوازم مربوط به قليان حمل ميكردند، و در ضمن ظرف مخصوصي كه در آن آتش را در حال اشتعال حفظ ميكرد، با خود همراه داشت. وقتي كه ارباب مي خواست قليان بكشد او قليان را آماده ساخته و در دست خود ميگرفت، و ني پيچ را به دست ارباب مي داد، تا به آساني به كشيدن قليان مشغول شود.

نمونه اين وضع قليان كشيدن را، ميتوان در مسافرت محمد رضا بيگ سفير شاه سلطان حسين به دربار لوئي چهاردهم ديد. محمد رضا بيگ در تمام مجالس رسمي قليان خود را زير لب داشت، و هميشه دو افسر ايراني در ركاب او حركت مي كردند كه يكي حامل قليان، و ديگري حامل شمشير او بود.

در مهمانيهاي رسمي ،او به رسم ايرانيان برمخده تكيه ميكرد ، و قليان ميكشيد ، وحتي اين كار را در اپراي مارسي نيز ترك نكرد. نويسنده سفر نامه محمد رضا بيگ مينويسد:

«بامداد 19 فوريه سپهبد مايتون»(4) و بريتون(5) براي مشايعت سفير ايران به مهمانخانه سفيران آمدند، و او را خوشرو و مهربان يافتند. سفير ايران آنرا مورد تكريم فراوان قرار داد، و خواهش كرد كمي استراحت كنند، تا او جامه تشريفاتي خود را در بر كند، و هنگام سوار شدن بر كالسگه نيز آنرا بر خود مقدم داشت، و با حالتي خوش و چهرهاي گشاده در ميان آن دو قرار گرفت، و پادري مترجم نيز بر صندلي مقابل نشست، و باين ترتيب موكب سفير ايران با شكوه بسيار، در ميان بانگهاي شادي براه افتاد. محمد رضا بيك دستور داد كه كالسگه را قدري آهسته تر برانند، تا بتواند به آسودگي قليان خود را بكشد، و غلامي كه سوار قليان او را همراه كالسگه ميآورد، لوله پيچ را از پنجره به درون كالسگه تقديم ارباب خود كرد، و سفير با آرامش و متانت بسيار بكشيدن قليان پرداخت.» باين ترتيب سفير ايران بوسيله كالسگه سلطنتي از پاريس عازم ورساي گرديد(6).

چنانكه گذشت ، دود كشيدن در ميان پادشاهان صفوي به كشيدن قليان معتاد بودند. تصاوير موجود از كريم خان زند وكيل الرعايا و فتحعلي شاه قاجار نشان مي دهد كه اين دو پادشاه قليان ميكشيدند.كشيدن قليان در سلامهاي رسمي دوره قاجاريه نيز تا مدتي معمول بود، و قليان سلام شاهان قاجار هم اكنون در موزه جواهرات سلطنتي نگاهداري ميشود. در مجالس عادي نيز قليان كشيدن رواج كامل داشت، و بزرگان و علما هر يك قليانچي مخصوصي داشتند كه در كليه مجالس همراه آنها بودند.

در اين قبيل محافل به نسبت مقام افراد قليان آنها را

زودتر مي آوردند، و جمع بخصوصي در اين مورد داراي حساسيتي خاص بودند و چه بسيار رنجشها كه بر اثر همين دير وزود آوردن قليان ايجاد ميگرديد،.(7)

قبل از اينكه به شرح انواع قليان و تزئينات مربوط به آن بپردازيم، لازم است قطعات مختلف قليان را بشناسيم.

قليان معمولاً از بادگير، سر قليان، تنه، ميلاب، ني و كوزه تشكيل مي شود.

هر يك از اين قطعات، از جنسهاي مختلف ساخته شده، و تزئيناتي ويژه خود داشت.

قليان بر حسب نوع مصرف و احتياج، به اندازهها و اشكال گوناگون ساخته مي شد.

قليانهائي كه معمولاً در منازل مورد استفاده بود، اغلب بزرگتر، بلندتر و سنگينتر از انواعي بود كه به وسيله اشخاص حمل ميگرديد.

اما از نظر كلي دو نوع مشخص قليان را ميتوان نام برد. اول قليانهائي كه داراي كوزههاي عادي بودند. دوم قليانهاي نارگيله.

نوع اول معمولاً در منازل مورد استفاده بود، و نوع دوم را هم در منازل استفاده مي كردند، و هم در هنگام گردش و سواري. به خصوص نارگيلههاي كوچك را به سبب سبكي وزن ميتوانستند همه جا با خود ببرند.

جنس قليانها نيز متفاوت بود، گاهي كليه اجزاء قليان را از طلا يا نقره ميساختند، و آن را دانه نشان ميكردند. قليانهايي كه از ساير فلزات مانند برنج ساخته مي شد، اغلب مطلا گرديده يا روي آنرا نقاشي ميكردند.

تعداد قليانهايي كه از جنس، به خصوص فلز ساخته مي شد، كمتر بود و بيشتر قطعات قليان را از جنس هاي گوناگون ميساختند، كه اينك به شرح جنس و نوع تزئينات آنها مي پردازيم

كوزه قليانها

كوزه قليانها از جنس شيشه، سفال، چوب، سنگ، كدو، چيني، نارگيل و جز آن ساخته ميشد. هر يك از اين كوزه قليانها تزئيناتي ويژه خود داشت.

كوزههاي شيشهاي، نقاشي شده، سفالي، لعاب داده و نقشدار، چوبي و سنگي كندهكاري شده، و كوزههاي فلزي مليله كاري و طلا كوبي و دانه نشان، يا قلمزده بودند.

تنه قليان

قسمت دوم قليان شامل تنه يا بدنه قليان است، كه از فلز يا بيشتر از چوب ساخته مي شد. تنههاي فلزي اگر از فلزات گرانقيمت مانند طلا و نقره ساخته شده، و دانه نشان يا مليله كاري ميگرديد و اگر از فلزات ارزان، مانند برنج ساخته مي شد، آن را مطلا كرده يا روي آنرا نقاشي ميكردند.

معمولاً قليانهايي كه داراي بدنه فلزي بودند سر قليان و بادگير آن را چسبيده به تنه مي ساختند.

توجه به تزيين قليان را مي توان در تصاوير موجود ملاحظه كرد. تنه قليان مطلا، علاوه بر آنكه تماماً مشبك ساخته شده، انتهاي ميلاب آن نيز كه در كوزه، داخل آب قرار مي گيرد مينا كاري شده است.

تزئينات تنههاي ساخته شده از چوب، به طور كلي شامل كنده كاري است كه اغلب بسيار پر كار و جالب توجه است. ني و ميلاب قليانها اغلب از جنس بدنه قليان ساخته مي شد. ني پيچ نيز به سبب حالت فلزي و نرمش خاص، مورد مصرف بسيار داشت.

سر قليان

سر قليان شامل دو قسمت است: قسمتي كه براي اتصال به تنه قليان است، و قسمت قيف مانند كه جاي تنباكو و آتش ميباشد. اين دو قسمت را گاهي از يك جنس و زماني متفاوت ميساختند.

معمولاً قسمت زيرين از چوب و قسمت بالائي از چيني، سفال و يا فلز است. ولي در هر حال قسمت بالائي در همه سر قليانها داراي تزييناتي ميباشد، و سر قليانها همگي دانه نشان يا مينا كاري شده و يا كنده كاري شدهاند.

براي تزيين سر قليانها، اغلب زنجيرهاي ظريفي نيز به اطراف آن آويزان مي كردند.

بادگيرها به طور كلي از جنس نقره ساخته مي شد و اغلب مشبك و كنگره دار بود.

چپق

چپق كه وسيله ديگري براي دود كردن بود، اگر چه در ابتدا حتي بعضي از پادشاهان مانند شاه صفي از آن استفاده ميكردند، اما بتدريج از مقام و منزلت آن كاسته شد، و بيشتر مورد استفاده مردم عادي قرار گرفت.

چنانكه اين وضع امروز نيز در ايران وجود دارد.

اما نبايد تصور كرد كه، چون چپق وسيله دود كردن مردم عادي بود، از تزيين بيبهره ماند. به عكس انواع و اقسام تزيينات در ساختمان چپق به كار رفت. اين تزيينات بيشتر شامل چوب چپقها بود، كه گاهي كوتاه و زماني به بلندي يك متر ميرسيد.

ساختن چوب چپق و سر چپق نقره، امري عادي بود، و بسياري از چپقها، داراي سر چپق و چوب نقره قلمزده ،يا كنده كاري بودند. زماني نيز چپق را از فولاد مي ساختند، و روي آنرا طلا كوب يا نقره كوب ميكردند.

چوب چپقهاي خاتمكاري ، يا منبت كاري نيز معمول و متداول بود.

دانه نشان كردن چپق با سنگهاي قيمتي بخصوص فيروزه از دير باز رواج داشت و هنوز نيز ديده ميشود.

با رواج روز افزون سيگار كه از حجم ،وزن و سهولت دود كردن بر چپق و قليان برتري داشت، روز بروز بر تعداد كسانيكه از اين وسيله جديد دود كردن استفاده مي كردند افزوده شد. ناچار به مرور از توجه مردم به چپق و قليان كاسته گرديد.

تا جائي كه امروز اين دو وسيله تا حدي منسوج شده به حساب ميآيد. اما براي دود كردن سيگار نيز، ابزار و وسايل زيباي جديدي ساخته شده. مثلاً چوب سیگارهایی از جنس سنگ تراش دار و یا از نقره مليله كاري با سري از كهربا ساخته شده.

جعبههاي س بتكر (توباكوس) بودند زنده ميشدند، قادر نبودند بفهمند كه، اين وسيله سر تا پا تزئين شده از طلا و نقره و فيروزه و يا ياقوت براي دود كردن تنباكو است.

توتون واژه اي تركي است بمعني دود.

چپق تركي شده واژه چوبك فارسي است.

قليان يا غليان را بعضي اعتقاد دارند بسبب آنكه حركت آب در كوزه شبيه بقليان يعني جوشش است باين نام خواندند.

------------------------------------------------------------

پي نوشت:

1 ـ چلم: سر قليان يا قليان

2 ـ اغلب در قليان گلاب يا برگ گل مي ريختند تا آب خوشبو شود. بعضي نيز برگ گل را براي زيبايي داخل آب كوره قليان مي ريختند، زيرا هنگام قليان كشيدن اين گلها در آب و پايين رفته، منظره اي زيبا ايجاد مي كنند. هنوز هم اين عادت در ميان ايرانيان كه قليان مي كشند وجود دارد.

3 ـ اين عادت بعدها به شرق آمد و در ايران و هند مرسوم شد. 4و5 ـ مايتون و بريتون براي اولي از سپهبدان ارتش فرانسه و دومي رئيس تشريفات سلطنتي بود مأمور تنظيم و ترتيب مراسم تشريفاتي محمد رضا بيگ به حضور لوئي چهاردهم بود.

6 ـ که تصوير آن بوسيله يكي از نقاشان معاصر كشيده شده، اگرچه كاملا با تشريفات شرفيابي سفير ايران تطبيق نميكند، ولي تا حدودي آ ن تشريفات را نشان ميدهد.

7 ـ آخرين بار كه در ايران توتون و تنباكو تحريم شد، در سال 1268 زمان سلطنت ناصر الدين شاه بود، كه امتياز فروش توتون و تنباكو به يك نفر انگليسي داده شد.

اما بر اثر مخالفت شديد مردم و تحريم مصرف توتون و تنباكو اين امتياز در سال 1270 لغو گرديد.

گردآوری : گروه اینترنتی نیک صالحی

www.niksalehi.com

http://www.niksalehi.com/public/archives/002867.php

@@@@@@@@@@@@@@@@

چنان که در بالا اشاره شد قدیمیترین ذکری که از قلیان در ادبیات فارسی شده یک رباعی از اهلی شیرازی است که در سال ۹۴۲ هجری قمری در گذشتهاست.

قلیان ز لب تو بهره ور میگردد نی در دهن تو نیشکر میگردد

بر گرد رخ تو دود تنباکو نیست ابریست که بر گرد قمر میگردد

بنابراین میتوان گفت که در سال ۹۴۲، یعنی ۲۹ سال پس از ورود پرتقالیها به خلیج فارس، قلیان کشیدن در ایران رواج یافتهاست. شعرای دیگر قرن دهم هجری نیز اشعاری درباره قلیان دارند.

قلیان که بر دست چو گل جای نمود هر دو بر او شمع نهد سر به سجود

گلزار دماغ شعله آشامان را سرچشمه آتش است و فواره دود

من و صد آه و افغان و، نی صد بوسه بر لعلش هزاران پیچ و تابم داد از این قلیان کشیدنها

انواع تنباکو

در ایران انواع تنباکو مانند تنباکوی بنیاد، برازجان، کاشان، بوشهر و غیره وجود دارد که بیشتر آنها به نام شهرهایی است که تنباکو در آنجا کشت میشود. همچنین در دهههای اخیر تنباکو با طعمهای میوهای نیز به بازار عرضه میشود که به صورت صنعتی تولید میشوند. طبق بررسیهای به عمل آمده قلیان اگر با تنباکوهای میوهای (توتونهایی که به روش شیمیایی به عمل آمده و دود آن بوی میوه میدهد) به عمل آمده باشد خطرناک و ضرر آن از ضرر سیگار بیشتر است. چون دودی که وارد ریه میشود دودی است که محصول مواد شیمیایی میباشد. اما قلیانهای سنتی (قلیانهایی که در آن از تنباکوی معمولی مانند تنباکوی «بنیاد» و تنباکوی «برازجان» استفاده میشود) در دوران گذشته و حال مورد استفاده بوده و ضرر ناچیز و نفع بسیاری دارد.

تنباکوی میوهای هم چند سالی است که در به دست اعراب تولید شده و با انواع اسانس و طعمهای گونا گون در دسترس همگان است حتی در کشورهای دیگر. البته به گفته پزشکان این نوع تنباکو از بدترین نوع برگ توتون تهیه شده که در کارخاها معمولا دور ریز تولیدات آنها است ولی به واسطه وماد شیمیایی معطر و بسته بندیهای پر زرق و برق آنها را با نام تنباکوی میوهای در ایران و نام عربی معسل در کشورهای عربی بفروش میرسانند. استعمال قلیان میوهای در برخی شهرها و کشوهای اروپا هم شیوع پیدا کرده و خیلی از جوانان هم در اروپا قلیان میوهای را به عنوان تفریح انتخاب کرده و ساعتی را در کافی شاپ برای سرو قلیان اختصاص میدهند.

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%82%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86

@@@@@@@@@@@@@@@@@

توتون هاى ميوه اى

براساس اظهارات کارشناسان بهداشتى ، توتون هاى ميوه اى که امروز طيف کثيرى از جوانان را مجذوب و شيفته خود ساخته ، از توتون هاى کپک زده در انبارها تهيه مى شود.

اين توتون ها علاوه بر مضرات ساير مواد دخانى ، بيش از ۱۲نوع ديگر از بيمارى هاى خطرناک را به بدن مصرف کنندگان تزريق مى کند.امروزه حضور قليان هاى ميوه اى در قهوه خانه ها و رستوان هاى سنتى ، يکى از ابزار و ادوات ضرورى محسوب مى شود که نبود آن مى تواند ضررهاى اقتصادى فراوانى را متوجه مدير رستوران يا صاحب قهوه خانه کند.از همين رو، روز به روز بر تعداد قليان ها افزوده مى شود و اين نشات گرفته از حجم متقاضيان و مصرف کنندگان قليان هاى ميوه اى است. امروزه در گوشه و کنار کشور، مکانى را مى بينى که با چيده شدن چند تخت و نيمکت و انداختن گليم و فرش روى آنها تا پاسى از شب تعداد زيادى از جوانان را در دل خود جاى داده و دود و غبارى که از قليان هاى برافروخته شده فضاى قهوه خانه را پر کرده ، ورود هر تازه واردى را با مشکل مواجه مى کند.

گفته مى شود آمار دقيقى از تعداد قهوه خانه هاى قديمى و سنتى نمى توان به دست آورد، زيرا با گذرى کوتاه در محله هاى مختلف ، به جرات مى توان ادعا کرد که نمى شود مکانى با عنوان قهوه خانه را شاهد نبود.

صاحب يکى از قهوه خانه هاى به اصطلاح سنتى پايتخت با اعتراف به کسب درآمد تقريبا مناسبى که از محل قليان هاى ميوه اى روزانه نصيب او مى شود، مى گويد: حدود ۹۰درصد مشترى هاى قهوه خانه را جوانان محصل تشکيل مى دهند که فقط هم قليان دود مى کنند.

او تعداد مشتريان روزانه و شايد به عبارتى شبانه قهوه خانه را حدود ۱۵۰نفر عنوان مى کند که در بين ساعات اوليه شب تا پاسى از شب حداقل ۳۰دقيقه تا ۴۵دقيقه از وقت خودشان را با کشيدن قليان هاى ميوه اى و نوشيدن چند استکان چاى ، پر مى کنند. قيمت يک قليان بسته به موقعيت مکانى قهوه خانه تغيير مى کند.

اما حداقل يک قليان ۵۰۰تومان آب مى خورد که با خوردن چند استکان چاى توسط ۲يا ۳نفر حداقل هزار تومان تمام مى شود.

اگر فرض بگيريم تعداد ۱۰۰تا ۱۵۰جوانى که در اين قهوه خانه حضور پيدا مى کنند، حداقل ۵۰قليان دود کنند، رقمى در حدود ۵۰هزار تومان درآمد روزانه براى قهوه خانه فقط از محل قليان کسب مى شود.

البته در کنار قليان و چاى ، تعدادى از جوانان با توجه به بنيه مالى و اقتصادى که دارند بعضا شام خود را در همين مکان صرف مى کنند و اين مساله خود به نوعى موجب ترغيب افراد براى راه اندازى قهوه خانه هاى سنتى مى شود. براساس اعلام اداره اماکن عمومى نيروى انتظامى و تصميماتى که درخصوص ساعات کار چنين محيطهايى نمى بايست حداکثر از ۱۰شب بيشتر باشد.

اما باتوجه به فصل گرما و فرارسيدن ايام فراغت جوانان ، قريب به اتفاق اين قهوه خانه تا ساعت يک بامداد نيز بعضا از جوانان با قليان و چاى پذيرايى مى کنند و برخورد جدى نيز با متخلفان صورت نمى گيرد.

زمانى که نواى قل قل قليان ها در فضاى قهوه خانه ها درهم مى پيچد، بايد اين زنگ خطر را به گوش شنيد که ضرر اين توتون هاى معطر ميوه اى به مراتب مخرب تر از پاکت هاى سيگار است.

حبیب احسنی پور

http://www.aftab.ir/news/2005/may/30/c4c1117466517.php

@@@@@@@@@@@@@@@@@

بررسي دلايل افزايش مصرف قليان در ميان جوانان؛

گروه حوادث: «عاشقي را بايد از قليان آموخت، آتشي بر سر، اشكي بر دل و آهي به دامان دارد» اين اولين جمله اي است كه وقتي به كافه سنتي هاي سطح شهر وارد مي شوم مي بينم.

عده اي در گوشه اي از اتاقك هاي كافه سنتي كز كرده اند و انبوهي دود را از ني قليان به عميق ترين رگه هاي خونشان مي ريزند تا شايد بتوانند از اين طريق مُهر تأييدي بزنند بر سر در مردانگي خويش.

بوي توتون هاي ميوه اي در رقص دودهاي غليظ مستم مي كند. در بين دودها و جوانهايي كه هر كدام گوشه اي كز كرده اند جايي براي خودم پيدا مي كنم.

پسربچه اي گوشه اي نشسته و چشمهايش را بسته است؛ كنارش لم مي دهم، عجب جاي خوبي است نه؟! به پسرك مي گويم؛

پسر چشمانش را باز مي كند، مي گويد: ياا... و دوباره چشمانش را مي بندد. خودم را معرفي مي كنم و مي گويم هميشه مي آيي اينجا؟ جواب مي دهد: يك سالي مي شود، اما فقط روزهايي كه دلم زياد گرفته باشد مي آيم.

مگر براي رفع دلتنگي ات جاي ديگري سراغ نداري؟

مي گويد: كجا برم، نه در پاركها وسايل تفريح مناسبي وجود دارد و نه مكان مناسبي در شهر براي ورزش و تفريح در نظر گرفته اند، من و امثال من هم مجبوريم حداقل روزي يكي دو ساعت را در اين كافه ها سركنيم.

اصرار مي كنم كه خودش را معرفي كند؛ مي گويد: بنويس پسر بدي نيستم تنها كار خلافم همين قليان است، ولي خلاف كه نيست همه مي كشند؛ نه؟! از پسرك رخصت مي طلبم و دوباره به او از دور نگاهي مي اندازم، باز، لم داده به پشتي و چشمانش را بسته.

كمي دورتر چند جوان با هم مي گويند و مي خندند؛ سلامي مي كنم و مي نشينم. اينجا همه با خوشرويي مرا مي پذيرند.

يكي از آنها خودش را سيامك معرفي مي كند، مي گويد دانشجو است.

مي گويم چه طعمي دارد؟ جواب مي دهد: «كاپوچينو»

مي گويد: خيلي وقت است كه مي كشم؛ در خانه نيز داريم، خيلي وقت بود نمي آمدم يك هفته اي مي شد، دلم براي دوستانم تنگ شده بود.

از او مي پرسم «براي دوستانت يا قليان؟»

مي گويد: من قليان را فقط به خاطر دوستانم مي كشم، جايي نداريم كه بريم، اينجا دور هم جمع مي شويم و با هم مي گوييم و مي خنديم؛ از گذشته ها مي گوييم خيلي حال مي دهد.

از مدير كافه سنتي كه براي خودش اسمي در كرده است مي پرسم روزي چند نفر مهمان داري؟

مي گويد: در روز بين 100 تا 120 نفر، اكثرشان مشتريان دائمي ام هستند، هر روز حداقل دوبار مي آيند، بچه هاي خوبي هستند، بيشتر براي اينكه دور هم باشند مي آيند.

مي پرسم از كجا مي داني؟ جواب مي دهد چون در گروههاي دو تا چهار نفري مي آيند.

مي گويم: ظاهراً كافه شما جزو كافه سنتي هاي موفق در جذب مشتري است؟ ژستي مي گيرد و جواب مي دهد: من از 13 سالگي در قهوه خانه ها كار كرده ام. تا چند سال پيش در تهران روي كشيدن قليان هاي كافه من دعوا مي شد.

* توتون چگونه كشف شد؟

كاشف بزرگ، كريستف كلمب، پس از ماهها تلاش در كنار جزيره اي كه امروز به كوبا مشهور است لنگر انداخت، با جهاني روبرو شد كه تازگي هاي بسياري براي او داشت. او و همراهانش در اين جزيره ناشناس ديدني هاي جديدي مشاهده كردند.آنها ديدند «بومي ها لوله اي از برگ خشك گياهي را كه به هم پيچيده اند، در دست دارند. شبيه به لوله آتش بازي كه اطفال در عيد بازي مي كنند. يك سر آن را آتش زده و سر ديگر را مي مكند و دود آن را با هوا استنشاق مي كنند. اين استنشاق دود، يك نوع مستي و رخوت ايجاد مي كرد و انسان خستگي را حس نمي كرد. اين لوله ها را بوميان تاباكوس مي ناميدند». به اين ترتيب دريانوردان اسپانيايي اولين بار توتون را شناخته و به تقليد از بوميان به كشيدن آن پرداختند.

تاريخ قطعي ورود تنباكو به ايران را نمي توان تعيين كرد. ولي بي شك توتون و تنباكو همراه با دست اندازي پرتغالي ها به خليج فارس به ايران وارد شده است. در هر حال طرز استفاده توتون و تنباكو در ايران تغيير يافت و ايرانيان لوازمي متناسب با ذوق خود براي كشيدن تنباكو ساختند. وسيله اي كه اروپاييان براي دود كردن به كار مي بردند، عبارت بود از پيپ هاي كوچكي كه از فلز يا سفال يك پارچه، ساخته مي شد. در ايران اين پيپ ها اقتباس شد و به صورت چپق هاي دسته بلند در آمد. علاوه بر چپق كه تقليدي از پيپ فرنگي بود، وسيله ديگري براي دود كردن تنباكو به نام قليان توسط ايرانيان اختراع و ساخته شد.

* مشتريان دائمي قهوه خانه ها

يك مردم شناس با بررسي قهوه خانه هاي سنتي ايرانيان در گذشته با كافه سنتي هاي جديد مي گويد: با مشاهده كافه سنتي هاي امروزي با قهوه خانه هاي قديمي ايرانيان شاهد تغييرات كاملاً محسوسي در اين مورد هستيم.

قهوه خانه در گذشته محل تجمع افراد سن و سال دار و معروف و سرشناس، همچون پهلوانان، بزرگان محل و ريش سفيدان، لوطيان، شاعران، اديبان و... بوده است و جايي براي جوانان در قهوه خانه نبوده و جوانان حتي ورود به قهوه خانه را نداشته اند.

در صورتي كه اگر نيم نگاهي به قهوه خانه ها يا به زبان ساده تر كافه سنتي هاي فعلي بيندازيم سراسر ميزها را كه برانداز كنيم صندلي ها را جوانان پر كرده اند و مشغول خوردن چاي و كشيدن قليان هستند.

كاوه اميدي ادامه مي دهد: در كافه سنتي هاي امروزي بحث نقالي به طور جدي دنبال نمي شود و وجود گالري هاي مختلف در سطح شهرها و نمايشگاهها و جشنواره هاي متعدد فرهنگي و هنري باعث شده تا نقاشي قهوه خانه اي نيز كمرنگ جلوه نمايد.

وي كه در تحقيقي به بررسي موردي برخي از قهوه خانه هاي جنوب و جنوب شرقي تهران پرداخته است با اشاره به اين تحقيق مي افزايد: بر اساس اين تحقيق مشخص شد كه كارگزاران در قهوه خانه هاي امروزي شامل قهوه خانه دار، قليان چاق كن و شاگرد مي باشند كه قهوه خانه دارها لباس شخصي پوشيده و معمولاً در ابتداي در ورودي مي نشينند.

به گفته اين محقق مسايل اجتماعي، شاگردها هم در قهوه خانه هاي امروزي يك يا دو نفر هستند كه لباس معمولي به تن دارند و مسؤول پذيرايي از مشتريان مي باشند.

وي مي افزايد: مشتريان قهوه خانه هاي مورد تحقيق نيز اكثراً ورزشكاران، كارگران فصلي، رانندگان مسافركش و يا اهالي محلي بودند كه تعداد آنها در برخي قهوه خانه هاي پر رفت و آمد به 350 تا 400 نفر مي رسيد.

به اعتقاد وي، قهوه خانه هاي(كافه سنتي ها) فعلي چه از نظر شكل و بناي ساختاري و چه از نظر آرايه بندي نماها و كارگزاران و كاركردها هيچ شباهتي به قهوه خانه هاي سنتي ايرانيان در گذشته ندارد.

* قليان اعتيادآور است؟

بر خلاف اعتقادات و باورهاي افراد قديمي كه قليان را بي ضرر مي دانستند، دود منتشره از قليان حاوي مقادير خيلي زياد مواد سمي است كه اين مواد سمي سبب بروز سرطان ريه، بيماري هاي قلبي، عروقي و... مي شود. ضمن اينكه نيكوتين قليان نيز مانند ساير موارد دخاني، اعتيادآور است.

آخرين بررسي كميته مبارزه با استعمال دخانيات وزارت بهداشت درمان و علوم پزشكي نشان مي دهد كه در حال حاضر 15 درصد جوانان كشور مصرف كننده مستمر قليان هستند كه به دليل دسترسي آسان به آن احتمالاً سراغ ديگر مواد دخاني هم خواهند رفت.

اين آمار از آنجا نگران كننده است كه جامعه كنوني ايران بدون آگاهي از عواقب استفاده از قليان از آن به عنوان يك وسيله براي تفريح استفاده مي كنند.

در حال حاضر نزديك به 40 كافه سنتي و 50 قهوه خانه فقط در تهران وجود دارد كه در آنها بدون توجه به سن مراجعه كنندگان قليان ارايه مي شود.

«محمد عباسپور» عضو هيأت رئيسه كميسيون اجتماعي مجلس شوراي اسلامي در اين رابطه به پايگاه اطلاع رساني پليس مي گويد: با بررسي هايي كه ما در كميسيون اجتماعي از نيروي انتظامي، بهزيستي و تمام ارگانهاي امنيتي انجام داده ايم مشخص شده كه 90 درصد عوامل مربوط به گرايش جوانان به مصرف قليان يا ساير مواد دخاني زاييده پديده شوم بيكاري است.

وي ادامه داد: جوان داراي انرژي است و اگر اين انرژي هدايت نشود ويرانگر خواهد بود.

او گسترش ورزشهاي همگاني در بين جوانان را به عنوان يكي از راهكارهاي كاهش مصرف دخاني در بين جوانان دانست و افزود: مسؤولان كشور تا زماني كه بحث كار را سرلوحه برنامه هاي خود قرار ندهند و از آن غافل شوند در جامعه هم بحث تئوريهاي سياسي ايجاد خواهد شد و هم بحث تئوريهاي انحرافي اجتماعي.

* تذكر نيروي انتظامي

مديركل نظارت بر اماكن عمومي ناجا در ارتباط با توزيع مواد مخدر در قهوه خانه ها معتقد است: قهوه خانه ها مي توانند محلي براي رد و بدل كردن مواد مخدر باشند و ما اين موضوع را نفي نمي كنيم، زيرا از قديم الايام بوده و هنوز هم هست.

سردار محمد علي نجفي در عين حال افزود: با تلاش ها و همكاري هاي صورت گرفته با اتحاديه قهوه خانه داران نشان مي دهد اين وضعيت به مراتب بهتر از گذشته شده و كمتر چنين مواردي را در قهوه خانه ها شاهد هستيم.

سردار نجفي با اشاره به استفاده از قليان توسط قشر جوان در قهوه خانه ها، تصريح كرد: ما يك تذكر انتظامي به قهوه خانه داران داده ايم كه به جوانان به ويژه خانم ها قليان ندهند، زيرا در شأن يك دختر جوان مسلمان نيست كه در چنين مكان هايي حضور داشته باشد و بخواهد قليان هم دود كند.

مديركل نظارت بر اماكن عمومي ناجا در خصوص قابليت اجرايي بودن تذكر انتظامي، گفت: به هر حال تقريباً جزو ضوابط انتظامي نيروي انتظامي هم قلمداد مي شود و در جاي خود قابل توجه است.

* عامل ايجاد سرطان دهان

دكتر «رسول انتظار مهدي» معاون فني مركز بهداشتي دانشگاه علوم پزشكي استان آذربايجان غربي هم در رابطه با مضرات مصرف قليان به پايگاه اطلاع رساني پليس مي گويد: قليان يكي از مواد دخاني است كه چون مصرف آن همراه با نوعي پك زدن عميق همراه است، لذا مصرف طولاني مدت آن باعث بروز بيماريهاي ريوي از جمله «آنفيزم» كه جزو بيماريهاي غيرقابل درمان است، مي شود.

وي افزود: فردي كه قليان مصرف مي كند هنگام تنفس، حجم مفيد ريه را از دود پر مي كند كه اين خود عامل بروز سرطان دهان مي شود.

اين مقام علمي همچنين معتقد است: مواد شيميايي كه در ساخت تنباكوهاي قليان مورد استفاده قرار مي گيرند داراي فلزات سنگيني هستند كه مي توانند عامل بروز بيماريهاي كبدي و يا كليوي در فرد مصرف كننده باشند.

يك فوق تخصص ريه هم به خانواده ها هشدار داد، با وجود اينكه قليان علايم باليني اش دير ظهور مي كند، اما مضرراتش از سيگار بيشتر است.

دكتر صمد قدرتي، عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران معتقد است: توتون هاي استفاده شده در قليان علاوه بر مضرراتي كه مشابه سيگار دارند به خاطر مواد افزودني ديگري كه براي طعم بخشيدن و بو بخشيدن به آن اضافه مي شود ايجاد يك سري علايم حساسيت چه به صورت پوستي و چه به صورت تنفسي مي كند و در پاره اي موارد باعث نمايان شدن آسم خفته در افراد مي شود.

وي افزود: قليان مي تواند روي سيستم قلبي، عروقي و ريوي تأثيرات سوء داشته باشد، همچنين دود سيگار و قليان در مراحل اوليه باعث ايجاد تنگي در مجاري هوايي كوچك و بتدريج با افزايش ميزان مصرف باعث تنگي مجاري هوايي بزرگتر و تشديد تنگي نفس مي شود.

عضو هيأت علمي دانشگاه علوم پزشكي تهران ادامه داد: استفاده از تنباكو به دليل اينكه در مراحل اوليه اش تا چندين سال علائمي از لحاظ باليني ايجاد نمي كند افراد احساس مي كنند كه هيچ عارضه اي ندارند و حتي ميزان مصرفش را نيز زياد مي كنند، در حالي كه سموم داخل توتون و تنباكو يك حالت تجمعي پيدا مي كنند و وقتي سطح سرميشان از يك حد معيني بالاتر رفت باعث ايجاد اختلال در نحوه تنفس، تعداد تنفس و تست هاي تنفسي مي شوند، در نتيجه فرد علاوه بر اينكه دچار انسدادهاي مزمن ريوي مي شود مشكل آسم نيز به دنبالش اضافه مي شود و براي كنترل بيماريش به اقدامات درماني بيشتري نياز پيدا مي كند.

دكتر قدرتي با اشاره به اينكه معمولاً از قليان در جمع هاي خانوادگي و دوستانه استفاده مي شود، گفت: مضررات استفاده از قليان براي خانمها بخصوص زنان باردار همانند استفاده از سيگار است و همان طور كه دود سيگار براي اطرافيان مضرر است دود قليان كه پدر يا مادر بكشند و در داخل محيط پخش شود همان اثرات سمي سيگار را براي كودكانشان به انضمام ناراحتي هاي حساسيتي كه ايجاد مي كند، دارد.

http://ravangar1.blogfa.com/post-4.aspx

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

تنباكوي ميوهاي باعث ايجاد سرطان مثانه ميشود

يك فوق تخصص قلب وعروق با بيان اين كه دود ناشي از مصرف يك وعده قليان با يك پاكت سيگار برابري ميكند، گفت: مصرف يك نخ سيگار 500 سي سي و هر وعده مصرف قليان 10 تا 20 ليتر دود توليد ميكند.

مهرداد ساروي در گفت وگو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا) منطقه مازندران، به عمدهترين مضرات قليان بر قلب و ريه اشاره كرد و افزود: عمدهترين مشكل ما در خصوص مصرف سيگار و قليان باور غلطي است كه در سطح جامعه وجود دارد مبني بر اين كه چون دود قليان وارد آب ميشود خطر كمتري نسبت به سيگاردارد.

ساروي تصريح كرد: منواكسيد كربن، نيكوتين، قير، فلزات سنگين و ماده سمي كه در سوخت قليان وجود دارد براي سيستم قلب وعروق مضر است و باعث تشديد بيماريهاي ريوي ميشود.

وي با اشاره به بيماريهاي ناشي از مصرف قليان گفت: مصرف قليان باعث افزايش و شيوع سرطانهاي مختلفي از قبيل لب و دهان، ريه و بيماريهاي گوارشي ميشود و يكي از عوامل ترشح اسيد مري به معده مصرف قليان است.

ساروي ادامه داد: به علت مصرف اشتراكي قليان، افراد به بيماريهاي خاصي از قبيل سل و يا هپاتيت مبتلا ميشوند.

وي با بيان اينكه دود ناشي از مصرف يك وعده قليان با يك پاكت سيگاربرابري ميكند، گفت: مصرف يك نخ سيگار 500 سي سي و هر وعده مصرف قليان 10 تا 20 ليتر دود توليد ميكند.

ساروي خاطرنشان كرد: تركيب مواد براي تهيه توتون و تنباكوي ميوهاي باعث ايجاد سرطان مثانه در مصرفكنندگان قليان ميشود.

وي در ادامه افزود: زنان باردار بايد به اين قضيه توجه كنند كه قليان براي جنين بسيار آسيب زا است و گاهي اوقات باعث مرگ آن نيز ميشود.

منبع : خبرگزاری دانشجویان ایران

http://isna.ir/ISNA/NewsView.aspx?ID=News-1406676&Lang=P

........................

http://www.dr-ameri.com/articlepages.aspx?id=393

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@

پس از مرگ شیخ مرتضی انصاری در ۱۲۸۱ ق. زعامت شیعه به میرزای شیرازی محول گردید و او نزدیک به ۳۰ سال در این مقام به رفع مشکلات مردم و اداره حوزههای علمیه مشغول بود.

تحریم تنباکو در ایام زعامت میرزای بزرگ شیرازی

یکی از مهمترین حوادثی که در ایام زعامت میرزای بزرگ شیرازی رخ داد، قضیه تحریم تنباکو بود. فتوای تاریخی او در معاهده انحصار تنباکو در زمان ناصرالدین شاه -که با درخواست سید جمال الدین ر افغانی و در پی نامه ایشان اتفاق افتاد- چنان مردم را به صحنه کشاند که شاه قاجار، مجبور به فسخ قرارداد تنباکو گردید. با صدور این فتوا، مردم مبارزه سیاسی علیه قرارداد استعماری مذکور را یک وظیفه شرعی دانسته و به مخالفت شدید پرداختند. به طوری که ناصرالدین شاه مجبور شد با پرداخت غرامت این قرارداد ننگین را فسخ کند.

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B2%D8%A7_%D8%AD%D8%B3%D9%86_%D8%B4%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D8%B2%DB%8C

@@@@@@@@@@@@@@@@@@

تنباکو یا توتون چيست؟

تنباکو یا توتون، گیاهی با برگهای پهن است که در اصل به آمریکای شمالی و جنوبی رشد میکرد و امروزه در سراسر جهان کشت میشود. به برگهای خشک و بریده شدهٔ این گیاه هم تنباکو میگویند. مصرف اصلی این گیاه تدخین دود حاصل از سوزاندن برگهای خشک آن است که دارای نیکوتین است. این کار با پیچیدن آن در کاغذ یا پیچیدن برگهای برش نخوردهٔ آن به صورت سیگار یا سیگار برگ و یا ریختن آنها در سر قلیان و تدخین (کشیدن) آنها انجام میشود.[۱]

این گیاه به طور معمول یک تا دو متر رشد می کند ، برگ های آن بزرگ و پهن بوده و حدود نیم متر ارتفاع دارند که با مو های بلند و نرم پوشیده شده است و دارای شیره ی چسبنده ای است

خشک کردن تنباکو به روش آفتابی در منطقهٔ بسطام استان آذربایجان غربی

در اواخر قرن پانزدهم میلادی پس از آن که کریستف کلمب قاره آمریکا را کشف کرد، و استعمال تنباکو را از سرخپوستان آموخت، از نظر سرخپوستان تنباکوگیاهی مقدس بود و آنها را با عالم ارواح ارتباط میداد. تنباکو به اقتصاد آمریکا کمک شا یانی کرد وبه اروپا و سپس دیگر نقاط جهان راه یافت. 1. ↑ http://en.wikipedia.org/wiki/Tobacco

تنباکو چگونه پرورش می یابد

روش های بسیاری برای پرورش این گیاه وجود دارد ولی تمامی گیاهان تنباکو نیازمند مراقبت شدید هستند تا گیاهی با کیفیت به دست آید.

1. تخم تنباکو را باید پیش از کشت با کود و آرد ذرت و پنبه مخلوط کرد.در نواحی گرم ، تخم ها به پارچه ای پنبه ای پوشیده می شوند ولی در نواحی سرد این کار به وسیله پشم شیشه انجام می گیرد.

2. در اکثر نواحی ، گیاه در عرض ۶ الی ۱۰ هفته ، حدودا ۲۰ سانتی متر رشد می کند و در طول این مدت ، ۴ تا ۶ برگ روی نشا ظاهر می شود.در این مرحله گیاه آماده انتقال به کشتزار هایی است که از قبل به دقت آماده شده و کود داده شده اند.

3. هنگامی که بوته ها شروع به گل دادن می کنند ، نوک هر یک قطع می شود تا برگ ها کلفت تر و پررنگ تر شوند.۳ یا ۴ ماه پس از قرار دادن نشا در کشتزار ، گیاه آماده درو است.

4. برای درو دو روش به کار می رود.چیدن برگ رسیده یا بریدن ساقه

1. چیدن برگ رسیده : در این روش ، هر برگ به طور جداگانه کنده می شود.هر هفته ۲ تا ۴ برگ از یک بوته برداشته می شوند که این نوع برداشت ، ۵ تا ۸ هفته به طول می انجامد.

2. بریدن ساقه : در این روش ، پس از بزرگ شدن برگ ها ، گیاه از ساقه چیده می شود.

5. بعد از درو کردن ، تنباکو به اصطلاح باید بهبود یابد.هدف این کار ، خشک کردن برگ ها و ایجاد رنگ حقیقی در آن ها است.یک برگ تنباکو به وسیله حرارت ، هوا یا خورشید قابل بهبود یافتن است.

1. بهبود با حرارت : در این روش ، برگ های سبز تنباکو در یک انبار کاه عایق دار کوچک که توسط بخار ، گرم می شود آویزان می شوند.

2. بهبود با هوا : این روش برای برگ هایی که به روش چیدن ساقه درو شده باشد ، مفید است که باید در معرض هوا قرار گیرد.

3. بهبود با خورشید : سایر اشکال تنباکو در مجاورت با نور خورشید بهبود می یابند بدینصورت که باید مقابل خورشید آویزان شوند.

6. مرحله نهایی ، که به انگلیسی aging نامیده می شود ، مرحله مراقبت از برگ های بهبود یافته است که برای جا افتادن برگ ها و بهتر شدن طعم آن ها صورت می گیرد.

http://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%AA%D9%86%D8%A8%D8%A7%DA%A9%D9%88

@@@@@@@@@@@@@@@@@@@